Diagram relacji

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj

Diagram relacji (ang. interrelationship diagram) nazywany jest również jako drzewo relacji, diagram zależności oraz wykres współzależności przyczyn [[[Zarządzanie]] jakością... 2008, s. 139].

Celem diagramu relacji jest daleko idące uporządkowanie informacji, a więc wskazanie przyczyn występowania problemu, jak również określenia ich wzajemnych powiązań. Jest bardzo zbliżony do diagramu Ishikawy, jednak definiuje on nie tylko powiązania "przyczyna - skutek", ale również określa powiązania na linii "przyczyna - przyczyna" [A.Hamrol, W.Mantura 2002, s. 226].

Tworzenie diagramu relacji umożliwia wyjaśnienie powiazań przyczynowych w przypadku złożonych problemów, jak również określenie kolejności następujących po sobie czynników. Pozwala on zespołowi przeprowadzającemu analizę na rozpoznanie priorytetowych problemów. Elementy diagramu, do których lub od których jest skierowana największa liczba powiązań (strzałek) stanowią punkty wyjścia do dalszych analiz [A.Hamrol, W.Mantura 2002, s. 226].

Diagram relacji ma najczęściej zastosowanie:

  • w przypadku dużej złożoności problemu (umożliwia łatwe ustalenie zależności pomiędzy różnymi czynnikami),
  • gdy duże znaczenie ma ustalenie prawidłowej kolejnosci działań,
  • gdy istnieje konieczność ustalenia, czy dany problem jest skutkiem, czy przyczyną.


Procedura tworzenia diagramu relacji

Etapy tworzenia diagramu:

  1. Określenie w sposób ogólny problemu, który ma być badany.
  2. Wybór członków zespołu (osoby bezpośrednio związane z danym zagadnieniem lub obszarem, najlepiej 4-6 osób).
  3. Zapisywanie na kartkach możliwie najwięcej indywidualnych pomysłów, opinii lub uwag związanych z analizowanym problemem (można wykorzystać kwestie określone już wcześniej za pomocą burzy mózgów, czy diagramu pokrewieństwa, chyba że zespół zdecyduje się na ich opracowanie od nowa).
  4. Poszukiwanie powiązań między czynnikami oraz połączenie liniami powiązanych ze sobą czynników wyznaczając kolejność zdarzeń (za pomocą strzałek należy połączyć przyczyny ze skutkiem, jaki wywołują oraz powiązania między przyczynami; strzałki wskazują kolejność działań oraz powiązań między przyczyną/czynnikiem, a skutkiem).
  5. Dokonanie kwantyfikacji powiązań (każdemu powiązaniu należy przydzielić określoną liczbę punktów biorąc pod uwagę siłę ich oddziaływania: 9 pkt - powiązanie znaczące, 3 pkt - powiązanie średnie, 1 pkt - powiązanie słabe) [Zarządzanie jakością... 2008, s. 142].
  6. Umieszczenie uzyskanych wyników w tabeli.
  7. Posegregowanie analizowanych czynników biorąc pod uwagę liczbę uzyskanych punktów (duża liczba punktów uzyskanych przez dany czynnik pozwala stwierdzić, że jest to czynnik, którym należy się zająć w pierwszej kolejności, chcąc usunąć niezgodności).

Diagram relacji 1.jpg

Rys. 1. Określenie wagi czynników w diagramie zależności

Źródło: Zarządzanie jakością... 2008, s. 142

Ogólny schemat diagramu relacji

W praktyce wyróżnia się trzy rodzaje diagramu relacji:

  • prosty,

Diagram relacji 2.jpg

Rys. 2. Diagram relacji prosty

Źródło: Zarządzanie jakością... 2008, s. 141

  • ukierunkowany,

Diagram relacji 3.jpg

Rys. 3. Diagram relacji ukierunkowany

Źródło: Zarządzanie jakością... 2008, s. 141

  • scentralizowany.

Diagram relacji 4.jpg

Rys. 4. Diagram relacji scentralizowany

Źródło: Zarządzanie jakością... 2008, s. 142


Przykład praktycznego zastosowania diagramu relacji

PRZYKŁAD: Wykorzystanie diagramu relacji do rozwiązania problemu "jak uzyskać zmniejszenie liczby reklamacji od klientów".

Diagram relacji 5.jpg

Rys. 5. Diagram zależności dla problemu: duża liczba reklamacji dla klientów

Źródło: Zarządzanie jakością... 2008, s. 143


Diagram relacji 6.jpg

Rys. 6. Wagi czynników wpływających na liczbę reklamacji

Źródło: Zarządzanie jakością... 2008, s. 144


Bibliografia

  • A.Hamrol, W. Mantura, Zarządzanie jakością. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002
  • Zarządzanie jakością, pod red. W. Ładońskiego i K. Szołtysek, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Wrocław 2008

Autor: Anna Matys