Warunki podejmowania decyzji

Warunki podejmowania decyzji
Polecane artykuły

Menedżer, stojąc przed wyborem-decyzją, którą musi podjąć, musi brać pod uwagę zarówno rodzaje decyzji jak i warunki, jakie zajść mogą w jego otoczeniu. Gwałtowność i nieprzewidywalność życia gospodarczego wykształciła trzy różne stany, w jakich znaleźć się może menedżer.

Wyróżnia się następujące warunki podejmowania decyzji:

  1. Stan pewności
  2. Stan ryzyka
  3. Stan niepewności

Stan pewności

Stan, w którym podejmujący decyzję wie, z rozsądnym stopniem pewności, jakie są możliwości i jakie warunki towarzyszą każdej z nich. Sprowadza się to do tego, że menedżer dostrzega wszelkie możliwości i zagrożenia płynące z ewentualnych alternatyw, których w najprostszym przykładzie są dwie. Niestety niewiele decyzji organizacyjnych podejmuje się w warunkach prawdziwej niepewności. Owszem - decyzje podejmowane cyklicznie są opatrzone pewną dozą pewności, lecz w sytuacji, gdy cykliczność zostaje zachwiana np. poprzez bankructwo jednego z dostawców, należy przeprowadzić proces decyzyjny opatrzony pewnym ryzykiem, a to z uwagi na, po pierwsze- szeroki wachlarz możliwości, po drugie- nieznajomość pozostałych podmiotów, po wtóre bezustanną zmienność i gwałtowność owych zmian na rynku.

Stan ryzyka

Stan, w którym dostępność poszczególnych możliwości i związane z każdą z nich potencjalne korzyści i koszty są znane z pewnym szacunkowym prawdopodobieństwem. Ważna staje się tutaj umiejętność przewidywania przez menedżera, potencjalnych wyników działań. Doświadczyć tego można poprzez umiejętne wykorzystanie indywidualnych cech takich jak intuicja czy czerpanie z doświadczeń z przeszłości. Stanowi ryzyka towarzyszy średni poziom niejasności i umiarkowane niebezpieczeństwo podjęcia błędnej decyzji. Naukowcy tłumaczą to stereotypowym powiązaniem ryzyka z hazardem. W świecie zarządzania ryzyko podejmuje się znając "karty przeciwnika", przynajmniej w znacznej części. Nie wiadomo natomiast, jakie skutki może przynieść decyzja optująca za którąkolwiek ze stron.

Stan niepewności

Stan, w którym podejmujący decyzję nie zna wszystkich możliwości wyboru, ryzyka związanego z każdą z nich oraz możliwych konsekwencji. Jest to stan, w którym podejmowanych jest większość współczesnych poważnych decyzji. Dynamika życia gospodarczego determinuje menedżerów do decydowania bez znajomości zarówno wszystkich alternatyw, jak też znajomości ryzyka związanego z alternatywami znanymi (tym bardziej z nieznanymi). Sytuacja taka wiąże się z bardzo wysokim prawdopodobieństwem podjęcia błędnej decyzji, co może wywołać nieefektywne skutki. Przede wszystkim, w celu zmniejszenia ryzyka należy: po pierwsze- zebrać jak najwięcej istotnych informacji, po drugie- podejść do sytuacji w sposób racjonalny i logiczny. Intuicja, prawidłowy osąd i doświadczenie nabierają w takich warunkach pierwszorzędnego znaczenia, choć nie należy zapominać o innych metodach mogących pomóc w podjęciu decyzji.

Racjonalny model podejmowania decyzji

Model ten, przydaje się kierownikom podczas podejmowania decyzji głównie z grupy decyzji nieprogramowych. Model racjonalnego podejmowania decyzji w swoim założeniu zakłada, iż decydent, osoba która zajmuje się danym zagadnieniem, posiada pełne informacje dotyczące danego zagadnienia, oraz, żę nie posiada żądnych ograniczeń w kwestii przetwarzania tych informacji. Podjęcie decyzji w sposób racjonalny charakteryzuje się pewną procedurą jaką powinien stosować decydent:

  • decydent nie działa pod wpływem impulsów, lecz myśli o konsekwencjach przyszłościowych,
  • w doborze celów, przestrzega systemu wartości grup społecznych w obszarze której działa,
  • Ma zamiar osiągnąć cel poprzez stosowanie skutecznych środków,
  • w swoim działaniu przestrzega obowiązujących zasad.

Co do zasady, racjonalność w procesie podejmowania decyzji opiera się na rozpoznaniu kryteriów, dzięki któremu możliwe będzie porównanie dostępnych wariantów oraz wybór najlepszego z nich. Głównymi dwoma aspektami racjonalności są: aspekt rzeczowy i aspekt metodologiczny. pierwszy zajmuje się ostatecznym rezultatem, drugi zaś oceną postępowania. W prawdziwym życiu, osoba podejmująca decyzje ma do czynienia z wieloma ograniczeniami racjonalności:

  • zdarza się, że decydent nie poddaje analizie wszystkich posiadanych informacji
  • sformułowanie celu może sprawiać problemy lub w niektórych przypadkach może stać się niemożliwe (może wystąpić konflikt między wieloma celami),
  • Ocena wariantów, w niektórych przypadkach jest bardzo trudna,
  • W ogólnym rozrachunku może okazać się iż nie został wybrany najlepszy wariant,
  • Mozę okazać się, że nie zostały poddane analizie wszystkie dostępne warianty.

Można dojść do wniosku, iż w praktyce bez akceptacji niepewoności oraz bez skupienia się na aspekcie minimalizacji ryzyka ciężkie jest oddanie pełnej relacji oraz rzeczywistego przebiegu. (Latusek-Jurczak D. 2011 s. 42-43) (Oleksiuk A. 2007 s. 75-77)

Bibliografia

  • Ciekanowski Z., (2011), Podejmowanie decyzji w sytuacjach kryzysowych, Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, str. 48-64
  • Griffin R.W., (2006) Podstawy zarządzania organizacjami, Polskie Wydawnictwo Naukowe, Warszawa
  • Latusek-Jurczak D. (2011), Zarządzanie międzyorganizacyjne, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa, str. 42-43
  • Łuszczak J. (2012), Pewność, niepewność i ryzyko w decyzjach menedżerskich, Łódź, s. 77-89
  • Oleksiuk A. (2007), Problemy organizacji: materiały do studiowania, Key Tex, Warszawa, str. 75-77
  • Targalski J. (1986), Podejmowanie decyzji, w Organizacja i zarządzanie, Warszawa

Autor: Jolanta Rusin, Jakub Musiał