Pracowniczy program emerytalny

Z Encyklopedia Zarządzania

Pracowniczy Program Emerytalny (PPE) tzw. trzeci filar został wprowadzony i uregulowany w ramach reformy systemu ubezpieczeń. Jest to dobrowolny i ogólnodostępny system gromadzenia środków przeznaczony dla osób, które chcą dodatkowo powiększyć swoją emeryturę. Program tworzony jest z inicjatywy pracodawcy, za zgodą reprezentacji pracowników.

TL;DR

Pracowniczy Program Emerytalny (PPE) to dobrowolny system gromadzenia dodatkowych środków na emeryturę. Uczestnictwo w programie jest możliwe dla pracowników, osób prowadzących działalność gospodarczą oraz wspólników spółek. Program tworzony jest poprzez zawarcie umowy zakładowej lub międzyzakładowej, a składki finansowane są przez pracodawcę i uczestnika. Uczestnicy PPE mają prawo zmieniać fundusz lub podzielić środki między fundusze, a programy mogą być prowadzone w różnych formach, np. przez fundusz emerytalny czy umowę ubezpieczenia na życie. Pracodawca ma obowiązek przekazywania informacji o programie i terminowego odprowadzania składek.

Uczestnictwo w programie

Prawo do uczestnictwa w programie przysługuje:

  • pracownikowi, który jest zatrudniony udanego pracodawcy, nie krócej niż 3 miesiące, chyba że umowa zakładowa stanowi inaczej oraz nie ukończył 70 roku życia,
  • osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą,
  • wspólnikowi spółki cywilnej, jawnej, spółki partnerskiej oraz komandytowo - akcyjnej i komandytowej odpowiadającemu bez ograniczenia, który podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli te osoby lub spółki prowadzą program dla swoich pracowników.

Tworzenie PPE

Program tworzony jest poprzez zawarcie umowy zakładowej lub międzyzakładowej. Następnie zawierana jest umowa z instytucją finansową albo utworzone zostaje towarzystwo emerytalne i fundusz emerytalny. Możliwe jest również nabycie przez pracodawcę akcji istniejącego towarzystwa emerytalnego. Kolejnym krokiem jest rejestracja programu przez organ nadzoru.

Umowa zakładowa zawierana jest przez pracodawcę z reprezentacją pracowników, którą tworzą zakładowe organizacje związkowe działające u danego pracodawcy.

Pracownik przystępuje do programu na podstawie pisemnej deklaracji o przystąpieniu do programu na warunkach określonych w umowie zakładowej, po upływie jednego miesiąca od złożenia tej deklaracji. Pracodawca przyjmuje deklaracji i na piśmie potwierdza jej przyjęcie. W przypadku, gdy pracownikowi nie przysługuje prawo uczestnictwa w PPE, pracodawca zwraca deklaracje wraz z pisemnym uzasadnieniem odmowy jej przyjęcia.

Podstawowa składka finansowana jest przez pracodawcę i nie może ona przekroczyć 7% wynagrodzenia uczestnika. Uczestnik może zadeklarować również składkę dodatkową jeśli nie zakazuje tego umowa[1]

Najważniejsze zasady korzystania z programu

Zasady:

  1. Pracownik nie może powtórnie skorzystać z programu jeśli dokonał z niego jednorazowej wypłaty albo wypłacił pierwszą ratę, w przypadku dokonywania wypłaty ratalnej. Nie dotyczy to jednak osób, które zostały do wypłaty uprawnione.
  2. Czas stażu pracy uprawniający do skorzystania z programu u jednego pracodawcy nie może być dłuższy niż 3 lata.
  3. W dniu, w którym składany jest wniosek o zarejestrowanie programu prawo do udziału w PPE musi posiadać co najmniej połowa pracowników zatrudnionych u pracodawcy, który chce uruchomić program. Jeśli pracodawca zatrudnia więcej niż 500 pracowników, prawo to musi posiadać co najmniej jedna trzecia pracowników.
  4. Umowa zakładowa nie może zawierać innych warunków uczestnictwa pracowników w programie niż te zawarte w ustawie.
  5. Pracodawca obowiązany jest do przekazywania pracownikom pisemnej informacji o warunkach funkcjonowania programu oraz o warunkach wypłaty środków gromadzonych w programie.
  6. Pracodawca jest obowiązany do terminowego i prawidłowego naliczania i odprowadzania składek podstawowej i dodatkowej[2]

Prawa osób uczestniczących w PPE:

  • pracownik, który zatrudniony jest u kilku pracodawców prowadzących programy może uczestniczyć jednocześnie w więcej niż jednym programie,
  • w przypadku, gdy umowa o wnoszenie przez pracodawcę składek pracowników do funduszu inwestycyjnego jest zawarta z różnymi funduszami inwestycyjnymi zarządzanymi przez to samo towarzystwo funduszy inwestycyjnych pracownik ma prawo zmienić fundusz lub podzielić środki znajdujące się w tych funduszach na warunkach określonych w umowie zakładowej,

Formy prowadzenia programu

Programy mogą być prowadzone w jednej z następujących form:

  1. funduszu emerytalnego;
  2. umowy o wnoszenie przez pracodawcę składek pracowników do funduszu inwestycyjnego;
  3. umowy grupowego ubezpieczenia na życie pracowników z zakładem ubezpieczeń w formie grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym;
  4. zarządzania zagranicznego[3]

Jeżeli program prowadzony jest w formie umowy grupowego ubezpieczenia na życie pracowników z zakładem ubezpieczeń, umowa powinna przewidywać:

  1. niepotrącanie kosztów ochrony ubezpieczeniowej ze środków zgromadzonych w ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym w przypadku nieopłacenia składki ubezpieczenia na życie oraz związanego z ryzykiem chorobowym i wypadkowym;
  2. przeznaczanie co najmniej 85% każdorazowej składki podstawowej na ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy oraz co najmniej 1% składki na pokrycie kosztów ochrony ubezpieczeniowej;
  3. pobieranie z aktywów funduszu, o którym mowa w pkt 2, opłat związanych wyłącznie z pokryciem kosztów transakcyjnych i opłat z tytułu zarządzania funduszem;
  4. otrzymanie przez uczestnika ochrony ubezpieczeniowej w przypadku nieterminowego przekazania składki ubezpieczeniowej przez pracodawcę. [4]

Utrzymanie ochrony ubezpieczeniowej, o której mowa w punkcie 4, obowiązuje przez okres co najmniej 45 dni od dnia wymagalności składki. Po przekroczeniu tego terminu ochrona ubezpieczeniowa może ulec zawieszeniu pod warunkiem, że zakład ubezpieczeniowy poinformuje pracodawcę o tym fakcie przed dniem ustania ochrony. Zawieszenie tej ochrony nie może trwać dłużej niż 12 miesięcy.


Pracowniczy program emerytalnyartykuły polecane
Pracownicze programy emerytalneEmeryturaPracownicze plany kapitałoweIndywidualne konto emerytalneFundusz emerytalnyUbezpieczenie emerytalneUbezpieczenie rentoweEmerytura częściowaRozliczenia z tytułu ubezpieczeń społecznychAgencja rozwoju regionalnego

Przypisy

  1. Romańska-Chmielowiec W. (red.) (2010). Ubezpieczenia emerytalne, społeczne i metody aktuarialne, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław s.136
  2. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1091)
  3. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1091) Art. 6 pkt 1
  4. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1091) Art. 6 pkt 9

Bibliografia

  • Brenk M., Wnuk S. (2017), Instrumenty gromadzenia długoterminowych, dodatkowych oszczędności emerytalnych - efektywność, koszty, aspekty prawne, Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej - Organizacja i Zarządzanie, nr 73
  • Romańska-Chmielowiec W. (red.) (2010), Ubezpieczenia emerytalne, społeczne i metody aktuarialne, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław
  • Szczepański M. (2010), Stymulatory i bariery rozwoju zakładowych systemów emerytalnych na przykładzie Polski, Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Wrocław
  • Szczepański M., Brzęczek T. (2016), Zarządzanie ryzykiem w pracowniczych programach emerytalnych. Uwarunkowania instytucjonalne,ekonomiczno-fiskalne i demograficzne, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Poznań
  • Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych Dz.U. 2004 nr 116 poz. 1207
  • Wykowska J. (2014), III filar dla początkujących. Poradnik przyszłego emeryta, KNF, Warszawa

Autor: Renata Ptaszek