Fenotyp

Fenotyp
Polecane artykuły


Fenotyp 'zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska' [1]

Według Richarda Dawkinsa, "termin “fenotyp” używany jest dla określenia cielesnej manifestacji genu (podstawowa jednostka dziedziczności, część chromosomu w DNA[2]) - jego wpływu na rozwój osobnika, w porównaniu do wpływów wywieranych przez jego allele (alternatywna wersja genu[3]). Efektem fenotypowym jakiegoś konkretnego genu może być, dajmy na to, zielony kolor oczu. W rzeczywistości większość genów przejawia się więcej niż jedną cechą fenotypową, dajmy na to, zielonym kolorem oczu i kręconymi włosami. Dobór naturalny przekłada jedne geny nad inne nie z powodu właściwości tych samych genów, ale z powodu ich skutków - efektów fenotypowych."[4] Innymi słowy fenotyp to fizyczne cechy osobnika[5].

Efekty fenotypowe

Jak twierdzi Richard Dawkins, "za efekty fenotypowe uważa się na ogół wszelkie wpływy, jakie gen ten wywiera na ciało, w którym się znajduje."[6].

Wpływ środowiska

Według Tary Rodden Robinson większość cech wykazuje niewielką podatność na środowisko. Jednak u niektórych organizmów widać wpływ środowiska na fenotyp jaki produkują ich geny. Na przykład gen, który daje królikowi himalajskiemu charakterystyczny fenotyp ciemnych stóp, uszu, nosa i ogona, jest dobrym przykładem cechy, która różni się w swojej ekspresji w oparciu o środowisko zwierzęcia. Pigment wytwarzający ciemne futro u dowolnego zwierzęcia wynika z obecności enzymu wytwarzanego przez zwierze. Ale w tym przypadku efekt enzymu jest dezaktywowany w normalnej temperaturze ciała. Tak więc allel wytwarzający pigment w futrze królika jest wyrażany tylko w chłodniejszych częściach ciała.[7]

Relacja genotyp - fenotyp

Tara Rodden Robinson pisze, że genotyp to genetyczny wygląd osobnika, allele posiadane w danej częsci chromosomu[8], z kolei w opracowaniu Lakne Panawala, możemy dowiedzieć się, że genotyp to kompletny zestaw genów przenoszonych przez konkretny organizm. W związku z tym, jest częścia sekwencji genomu lub składu genetycznego danego organizmu. Genotyp zawiera instrukcje dotyczące rozwoju i funkcjonowania komórki. Dlatego jest on określany jako “plan” komórki. Instrukcje te napisane są przy pomocy kodu genetycznego.[9] Część fenotypu w tej relacji odpowiada bardziej za pewien poziom zmienności (kolor włosów, poziom odporności na toksyny), niż za stan (blond włosy, odpornośc na konkretną truciznę).[10]

Różnice pomiędzy fenotypem a genotypem

  • Definicja:
    • Genotyp: Jest genetycznym wyglądem organizmu.
    • Fenotyp: Jest to cecha morfologiczna, biochemiczna i fizjologiczna, zachowanie i efekty zachowania organizmu.
  • Obserwacja:
    • Genotyp: Genotyp może być określony obserwowaniem DNA metodami genotypowania.
    • Fenotyp: Fenotyp może być określony dzięki obserwowaniu cech zewnętrznych.
  • Zależność:
    • Genotyp: Genotyp zależy całkowicie od sekwencji DNA.
    • Fenotyp: Fenotyp zależy od genotypu i od zmiennych środowiskowych.
  • Dziedziczność:
    • Genotyp: Jest dziedziczony przez potomstwo.
    • Fenotyp: Nie jest dziedziczony przez potomstwo, ale dobór naturalny może zmienić wygląd genetyczny.
  • Zawartość:
    • Genotyp: Składa się z wszystkich informacji dziedzicznych - ekspresji oraz tłumienia genów.
    • Fenotyp: Składa się tylko z ekspresji genów.
  • Przykłady:
    • Genotyp: Geny są odpowiedzialne za kolor oczu, włosów, wysokość itp.
    • Fenotyp: Niebieskie, zielone i brązowe oczy, czarne, brązowe lub rude włosy, różna wysokość.
  • Podsumowanie:

Fenotyp zależy od jego kodującej części genu, ale jego ekspresja zależy od czynników zewnętrznych. Zmieniona przez czynniki środowiska wersja genu wytwarza jego fenotypy. Jeżeli dany organizm jest podatny na chorobę przez jego genetyczne cechy, niektóre objawy choroby można zwizualizować na organizmie jako fenotypy. Tak więc chorobę można zidentyfikować na podstawie obserwacji fizjologicznych lub nawet biochemicznych. Stąd kluczowa różnica pomiędzy genotypem a fenotypem tkwi w różnicach w charakterystyce organizmu.[11]

Bibliografia

Przypisy

  1. (2018) Fenotyp, PWN
  2. Rodden Robinson T. (2010). Genetics for dummies, Wiley Publishing, Inc., Indianapolis, s.349
  3. Rodden Robinson T. (2010). Genetics for dummies, Wiley Publishing, Inc., Indianapolis, s.347
  4. Dawkins R.(1996).Samolubny gen, Prószyński i S-ka, s.175
  5. Rodden Robinson T. (2010). Genetics for dummies, Wiley Publishing, Inc., Indianapolis, s.349
  6. Dawkins R.(1996).Samolubny gen, Prószyński i S-ka, s.177
  7. Rodden Robinson T. (2010). Genetics for dummies, Wiley Publishing, Inc., Indianapolis, s.65
  8. Rodden Robinson T. (2010). Genetics for dummies, Wiley Publishing, Inc., Indianapolis, s.349
  9. Panawala L. (2017).Difference between genotype and phenotype,"Pediaa"
  10. Orgogozo V.; Morizot B.; Martin A. (2015).The differential view of genotype- phenotype relationships, "Frontiers of genetics", nr 6
  11. Panawala L. (2017).Difference between genotype and phenotype,"Pediaa"

Autor: Klaudia Wiech

Autor: Daria Musiał