Metrologia

Metrologia
Polecane artykuły

Metrologia (metrology)- dziedzina wiedzy traktująca o pomiarach, obejmująca wszystkie teoretyczne i praktyczne aspekty związane z pomiarem niezależnie od jego rodzaju. (P. Konieczko i In. 2007, s. 309). Poniżej przedstawiono kilka spośród wielu jeszcze dostępnych definicji Metrologii:

  • Metrologia - dziedzina nauki i techniki zajmująca się pomiarami i wszystkimi czynnościami niezbędnymi do wykonania pomiarów. Tradycyjnie rozróżnia się:
    • metrologię teoretyczną,
    • metrologię stosowaną,
    • metrologię prawną.

Ze względu na coraz wyraźniejszą w nowoczesnej metrologii współzależność teorii i praktyki, ujednolicenie sposobów mierzenia różnych wielkości i potrzebę mierzenia w obrębie jednej dziedziny wielu wielkości różniących się naturą, częściej dzieli się na ogólną i szczegółową. Niekiedy metrologię nazywa się miernictwem, chociaż poprawniej jest nazwę miernictwo odnosić tylko do metrologii stosowanej. (Encyklopedia metrologii 1989, s. 193)

  • Metrologia [gr.], dziedzina nauki i techniki zajmująca się teoretycznymi i praktycznymi zagadnieniami związanymi z pomiarami, między innymi:
    • jednostkami miary,
    • przyrządami pomiarowymi
    • wzorcami miary,
    • błędami pomiarów
    • wyznaczaniem stałych fizycznych. (Mała encyklopedia PWN 1997, s. 520)
  • Metrologia- dziedzina nauki zajmująca się całokształtem zagadnień związanych z pomiarami (nauka o pomiarach). Metrologia zajmuje się nie tylko techniką pomiarową, ale także zagadnieniami dotyczącymi jednostek miar, ich układów, wzorców, a także zagadnieniami prawnymi. Niekiedy wyodrębnia się metrologię historyczną, będącą nauką badającą wartość, genezę oraz systemy dawnych miar. (I. Duda 1995, s. 99)
  • Metrologia - jako dziedzina wiedzy o pomiarach obejmuje wszystkie teoretyczne i praktyczne problemy związane z pomiarami, niezależnie od rodzaju wielkości mierzonej i dokładności pomiaru;

W zakres metrologii wchodzą zagadnienia dotyczące:

    • jednostek miar oraz ich wzorców,
    • pomiarów,
    • narzędzi pomiarowych,
    • cech obserwatorów.

Metrologia obejmuje również wyznaczanie stałych fizycznych oraz określanie właściwości materiałów i tworzyw.

Rodzaje Metrologii

Metrologie można podzielić między innymi na:

  • Metrologię ogólną - zajmująca się wspólnymi problemami wszystkich zagadnień metrologicznych niezależnie od rodzaju wielkości mierzonej (np. ogólne zagadnienia teoretyczne i praktyczne dotyczące jednostek miar, błędów pomiarów, właściwości metrologicznych, narzędzi pomiarowych),
  • Metrologię stosowaną - odnoszącą się do określonego rodzaju wielkości mierzonej (np. metrologia długości, czasu, masy, temperatury) lub obejmującą pomiary w określonych dziedzinach nauki i techniki (m.in. metrologia przemysłowa, techniczna, warsztatowa, wytrzymałościowa, włókiennicza, poligraficzna, automatyki, medyczna, sportowa),
  • Metrologię teoretyczną zajmującą się teoretycznymi zagadnieniami pomiarów, (np. ogólna teoria pomiarów, teoria wielkości oraz jednostek miar, błędów pomiarów, przetwarzaniem oraz przekazywaniem informacji pomiarowej);
  • Metrologię prawną - formułującą urzędowo obowiązujące wymagania techniczne i prawne, mające na celu zapewnienie jednolitości jednostek miar, bezpieczeństwa i należytej dokładności pomiarów. Zagadnieniami metrologii w Polsce zajmuje się Główny Urząd miar (metrologia prawa) oraz wyspecjalizowane katedry wyższych uczelni, instytuty naukowo-badawcze, organy Naczelnej Organizacji Technicznej,

Metrologia w Ekonomii

Zapotrzebowanie na zgromadzenie dorobku, obejmującego pomiar ekonomii w danym miejscu i czasie, spowodowało powstanie nauki pomocniczej ekonomii, zwanej Metrologią ekonomiczną bądź Ekonometrologią. Ekonometrologia obejmuje swoim zakresem wszystkie teoretyczne i praktyczne problemy związane z pomiarami zmiennych ekonomicznych, niezależnie od rodzaju mierzonej wielkości i dokładności pomiaru. Metrologii ekonomiczna obejmuje również zagadnienia jednostek miar w ekonomii, ich wzorców, narzędzi pomiarowych, sposobów dokonywania pomiarów oraz zasad interpretacji uzyskanych wyników.(J. Wiśniewski 2014)

Przedmiot Metrologii

Przedmiotem metrologii są wszystkie fazy pomiaru, czyli:

  • ustalenie modelu obiektu mierzonego i tego, co się mierzy,
  • projekt i przygotowanie systemu pomiarowego,
  • wykonanie pomiaru
  • opracowanie wyniku pomiaru, w tym również parametrów charakteryzujących niedokładność pomiaru. (J. Wiśniewski 2014)

Organizacje zajmujące się Metrologią

Najważniejsze międzynarodowe organizacje zajmujące się metrologią to:

  • Konwencja Metryczna
  • Międzynarodowa Organizacja Metrologii Prawnej.(Nowa encyklopedia powszechna PWN 1996, s. 179)

Skale Pomiarowe

Podstawowymi skalami pomiarowymi, wymieniając je według mocy liczb, od najsłabszej do najmocniejszej, wyróżnia się następujące skale:

  • nominalną,
  • porządkową(rangową),
  • przedziałową(interwałową),
  • stosunkową(ilorazową).(J. Wiśniewski 2014)

Bibliografia:

  • Chyla W. (2012). Geneza i współczesność NIST z odniesieniami do realiów funkcjonowania metrologii w Polsce, "Nauka", nr 2, s. 93-114
  • Duda I. (1995). Słownik pojęć towaroznawczych, Akademia ekonomiczna w Krakowie Wydawnictwo uczelniane, Kraków
  • Encyklopedia Metrologii (1989). Wydawnictwo Naukowo –Techniczne, Warszawa
  • Iwasińska-Kowalska O. (2014). Metrologiczne podejście do doboru narzędzia pomiarowego, "PAR", nr 11/2014, s. 97-101
  • Konieczko P.(red) (2007), Ocena i kontrola jakości wyników pomiarów analitycznych, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa
  • Mała encyklopedia PWN (1997), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
  • Nowa encyklopedia powszechna PWN tom 4 M-P (1996), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
  • Wiśniewski J. (2014). Ekonometrologia, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i zarządzania, nr 36

Autor: Magdalena Chrobak, Michał Graca