Kreatywna rachunkowość

Kreatywna rachunkowość
Polecane artykuły


Kreatywna rachunkowość to takie wykorzystanie zakresu wolności osób, które sporządzają sprawozdania finansowych, który wynika z braku odpowiednich wzorców, standardów, reguł i procedur, będących podstawą przy podejmowaniu decyzji dotyczących procesu tworzenia informacji prezentowanych w sprawozdaniach finansowych przedsiębiorstw, a mianowicie uznawania, wyceny, ujawniania i prezentacji informacji.

Zjawiska w kreatywnej rachunkowości

Rachunkowość kreatywna może dotyczyć czterech grup zjawisk:

  • kreatywności, która jest pojmowana jako element twórczy wykorzystywany przy tworzeniu sprawozdań finansowych. Szczególnie uwzględniane jest to przy podejmowaniu decyzji co do wyboru sposobu liczenia, który pozwoli ująć w sprawozdaniu informacje jak najbardziej wiarygodne,
  • zastosowania takich technik aby dokonany pomiar był zgodny z interesem producenta informacji oraz unikania skutków regulacji, które obowiązują w rachunkowości,
  • uwzględnienia w sprawozdaniach finansowych takich pozycji, które nie podlegały wcześniej regulacjom, co niesie ze sobą zmiany w stosowanych praktykach pomiaru,
  • działań, które związane są z oszustwami np. nie ujmowanie w sprawozdaniach niektórych pozycji, prezentowanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Pierwsza grupa powyższych zagadnień związana jest z naturalną cechą pomiaru, ostatnia dotyczy zjawisk niezgodnych z prawem, czyli oszust księgowych, zatem jedynie grupy druga i trzecia powiązane są bezpośrednio z rachunkowością kreatywną.

Cele kreatywnej rachunkowości

Podstawowymi celami kreatywnej rachunkowości są:

  • zmniejszanie strat lub zwiększanie zysku,
  • manipulowanie wskaźnikami, które są używane podczas analizy finansowej,
  • przekonanie innych o swojej wiarygodności np. partnerów handlowych, pożyczkodawców, kredytodawców,
  • ukrywanie ryzyka finansowego,
  • sterowanie osiągnięciami menedżerów aby możliwe było osiąganie premii za wyniki,
  • unikanie negatywnych skutków które mogą wyniknąć z przeprowadzonej bezpośrednio lub pośrednio kontroli przez akcjonariuszy,
  • umożliwienie uzyskania kapitału, który w innym sposób byłby niedostępny.

Rachunkowość kreatywna a agresywna i oszukańcza

W języku potocznym, w odniesieniu do rachunkowość kreatywnej, coraz częściej można spotkać się z określeniami "agresywna” i "oszukańcza”, stosowanymi zamiennie i traktowanymi jako synonimy lub pojęcia bliskoznaczne. Jest to postępowanie błędnie, gdyż wszystkie trzy określenia wykorzystywane są w odmiennych aspektach rachunkowości i służą osiąganiu różnych cel.

Rachunkowość kreatywna dopuszcza pewną swobodę wyboru w zakresie dokonywania ewidencji i obejmuje działania pozostające w obrębie prawa. Korzystając zatem z narzędzi rachunkowości oraz nieograniczonej regulacjami prawnymi swobody, możliwe przedstawienie sytuacji finansowej i majątkowej przedsiębiorstwa w sprawozdaniach finansowych na różne sposoby, pozostające w zgodzie z koncepcją rzetelnego i prawdziwego obrazu. [Gierusz, Martyniuk, 2006, s. 66] Jest to negatywny aspekt rachunkowości kreatywnej, klasyfikujący ją już do rachunkowości agresywnej.

W odróżnieniu od rachunkowości kreatywnej, która wykorzystując możliwości płynące z nieograniczonych prawem swobód, prezentuje wiarygodny i rzeczywisty obraz jednostki, rachunkowość agresywna jest celową manipulacją danymi finansowymi i wprowadzeniem w błąd odbiorców informacji.

Najczęściej praktyce rachunkowości agresywnej oddają się osoby dzierżące stanowiska kierownicze, które w celu poprawy swoich wyników upiększają lub zniekształcają prezentowany obraz sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Ukierunkowują one rachunkowość na sztuczne zawyżanie zysków, ukrywanie ryzyka finansowego oraz unikanie ograniczeń podczas zaciągania pożyczek, a także manipulację wskaźnikami finansowymi stosowanymi w analizach na potrzeby rynku, potencjalnych inwestorów bądź kredytodawców.

Rachunkowość kreatywna wykorzystuje prawa wyboru polityki rachunkowości w ramach obowiązującego prawa, zgodnie z koncepcją rzetelnego i jasnego obrazu, w celu przedstawienia wizerunku przedsiębiorstwa zgodnego z założeniami postawionymi sobie przez zarządzających.

Rachunkowość agresywna wykorzystuje prawa wyboru polityki rachunkowości, których swoboda nie jest w żaden sposób ograniczona, w sposób prowadzący do manipulacji danymi finansowymi oraz mający na celu wprowadzenie w błąd odbiorców informacji zawartych w zniekształconym sprawozdaniu finansowym.

Rachunkowość oszukańcza oznacza natomiast celowe oszustwo księgowe, tj. działanie niezgodne z prawem, obejmujące manipulacje danymi finansowymi, mające na celu osiągnięcie pewnych korzyści.

Bibliografia

  • Gierusz B., Martyniuk T. (2007). Kreowanie wizerunku przedsiębiorstwa w sprawozdaniu finansowym "Rachunkowość w teorii i praktyce” Tom III: "Sprawozdawczość i analiza finansowa” Wyd. Akademii Ekonomicznej w Poznaniu
  • Maćkowiak E. (2015) Rachunkowość kreatywna a rachunkowość agresywna – próba poprawy wyniku finansowego jednostki gospodarczej Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 855
  • Maślankowski K. (2004). Rachunkowość kreatywna a wartość informacyjna sprawozdań finansowych "Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości” nr 81
  • Schneider K. (2008). Kreatywne i agresywne aspekty rachunkowości Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, nr 44
  • Schneider K. (2015). Przestępczość ekonomiczno-finansowa a kreatywne aspekty księgowości Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, nr 390
  • Surdykowska S. (2004). Rachunkowość kreatywna a MSR/MSSF Wydawnictwo Polska Szkoła Rachunkowości, SGH Warszawa
  • Wąsowski W. (2010) Kreatywna rachunkowość. Fałszowanie sprawozdań finansowych. Difin, Warszawa

Autor: Agnieszka Miszczyszyn, Ilona Durał