Ontologia

Ontologia
Polecane artykuły

Ontologia - zestawienie szczegółowo określonych terminów na temat konkretnego działu, który jest w pełni zrozumiały i akceptowany przez członków środowiska związanego z daną dziedziną (R. Knoszala i in. 2010, s. 301)

Rodzaje ontologii

Rodzaje ontologii (M. Nahotko 2004, s. 5):

  • opisowe - zawierają w sobie informacje związane z wieloma fragmentami świata.
  • formalne - przetwarzają i poddają analizie elementy ontologii opisowej.
  • sformalizowane - kodyfikują sens.

Cele ontologii

Ontologia ma na celu (A. Czarnecki 2006, s. 2):

  • dzielenie się wiedzą dotyczącą struktury informacji pomiędzy ludźmi lub aplikacjami agentowymi
  • umożliwienie wielokrotnego wykorzystania wiedzy z określonej dziedziny
  • sprecyzowanie założeń dotyczących określonej dziedziny
  • oddzielenie wiedzy o dziedzinie od wiedzy na temat operowania określoną dziedziną
  • analizę wiedzy w wybranej dziedzinie

Zasady tworzenia ontologii

Zasady oceny systemu ontologii (W. Grzelak 2013, s. 162-163):

  • jasność - ontologia powinna w sposób dokładny, skuteczny i zrozumiały opisywać określone pojęcia.
  • spójność - ontologia powinna być spójna, ściśle związana z definicjami.
  • przejrzystość
  • rozszerzalność - ontologia powinna składać się z elementów wspólnych dla danej dziedziny, aby móc rozszerzać jej zakres tworząc nowe definicje bez konieczności zmiany już istniejących.
  • minimalne zaangażowanie formalizacyjne
  • minimalne zaangażowanie ontologiczne

Proces budowania ontologii

Proces budowania ontologii (W. Grzelak 2013, s. 163):

  • zdefiniowanie klas
  • ułożenie klas w hierarchiczne struktury
  • zdefiniowanie własności klas i określenie dopuszczalnych zbiorów wartości dla nich
  • wprowadzanie wartości dla poszczególnych własności w odpowiednich wystąpieniach klas

Podejścia do budowy ontologii

Podejścia do budowy ontologii (A. Sobczak 2006, s. 183-191):

  • Podejście indukcyjne - w tym przypadku dochodzi do uogólnienia konkretnego przypadku. Metoda to wiąże się z niskimi kosztami, ale nie można zastosować jej do każdej sytuacji.
  • Podejście dedukcyjne - ontologia składa się z ogólnie znanych i stosowanych zasad danej dziedziny. Jej główną wadą jest czasochłonność.
  • Podejście inspiracyjne - ontologia powstaje dzięki indywidualnemu podejściu jej twórcy. Może różnić się od panujących globalnie zasad, przez co może przyczynić się do zmian w określonej dziedzinie.
  • Podejście syntetyczne - ontologia składa się z kilku innych ontologii.
  • Podejście opierające się na współpracy - ontologia powstaje w wyniku pracy zespołowej.

Języki wykorzystywane do projektowania ontologii

Języki wykorzystywane do projektowania ontologii (A. Czarnecki 2006, s. 2-4):

  • Ontolingua - powstał na Wydziale Informatyki Uniwersytetu Stanforda, aby stworzyć ontologie niezbędną do wymiany pojęć w segmencie inżynierii urządzeń. Jego działanie oparte jest na Knowledge Interchange Format (KIF) oraz Frame Ontology (FO).
  • OCML (Operational Conceptual Modeling Language) - wykorzystywany jest do tworzenia modeli wiedzy używając funkcji, klas i relacji. Posiada również możliwość definiowania ontologii.
  • LOOM (eXtended Markup Language) - opiera się na logice opisowej.
  • XML (eXtended Markup Language) - wyróżniają go łatwość analizowania przez paser oraz rozwinięta składnia.
  • RDF (Resource Description Framework) - został opracowany przez W3C, aby prezentować informacje o pokładach WWW.
  • RDF Vocabulary Description Language - opisuje ontologie używając do tego zdań wyrażonych w RDF. Za pomocą definicji pojęć jest w stanie przenosić znaczenia.
  • OWL (Web Ontology Language)

Aplikacje wykorzystywane do projektowania ontologii

Aplikacje wykorzystywane do projektowania ontologii (A. Czarnecki 2006, s. 4-6):

  • Protégé
  • SWOOP
  • SemanticWorks

Przykłady zastosowań ontologii

Przykłady zaimplementowanych ontologii można znaleźć w (A. Czarnecki 2006, s. 6-10):

  • projekcie Cyc - projekt, który powstał w drugiej połowie XX w. Jest to ontologia związana ściśle z wydarzeniami życia codziennego, w której wnioskowanie odbywa się za pomocą dedukcji. Projekt jest obsługiwany przez język CycL.
  • WordNet - projekt, którego efektem jest internetowy słownik języka angielskiego. Opiera się na ontologii leksykalnej, która rozróżnia rzeczowniki, czasowniki, przymiotniki i przysłówki.
  • ontologii Unified Medical Language System (UMLS) - projekt służący do pozyskiwania i integracji informacji biomedycznych, wykorzystywanych w tej dziedzinie nauki.

Autor: Natalia Stefańczyk, Oliwia Wilk

Bibliografia