Wskaźnik Altmana
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
Wskaźnik Altmana- Metoda Altmana (1968) polega na zbudowaniu funkcji dyskryminacyjnej na podstawie zmiennych diagnostycznych z punktu widzenia badanego zjawiska i pozwala na różnicowanie danej populacji w zależności od poziomu natężenia tego zjawiska. Jest to jeden ze sposobów całościowej oceny wybranego przedsiębiorstwa pod względem jego kondycji finansowej. W wyniku badań porównawczych E.I. Altman wybrał 5 wskaźników, najbardziej przydatnych do oceny przewidywanej zdolności płatniczej, a więc i symptomów zagrożenia firmy upadłością.
Został on stworzony na podstawie analizy dyskryminacyjnej danych pochodzących z 66 przedsiębiorstw (33 o stabilnej sytuacji finansowej oraz 33 zagrożonych upadłością). W literaturze przedmioty model ten spotkać można zarówno pod nazwą "model Altmana", jak i "model Z-score".
Tworząc model E. Altman wyselekcjonował 22 wskaźniki przy użyciu których możliwa stawała się ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Podzielone zostały na pięć grup dotyczących :
- Płynności,
- Rentowności,
- Wspomagania finansowego,
- Wypłacalności,
- Obrotowości.
Z listy 22 wybranych zostało 5 wskaźników, które jednocześnie analizowane w sposób najlepszy oceniają zagrożenie bankructwa przedsiębiorstwa. W procesie wielowymiarowej analizy dyskryminacyjnej dobrano dla nich odpowiednie współczynniki. Finalna wersja modelu przybrała następującą postać :
Z = 1,2 X1 +1,4 X2 +3,3 X3 +0,6 X4 +0,999 X5[1]
Gdzie :
- Z - wynik całkowity
- X1 = (Kapitał pracujący / Aktywa) - Kapitał pracujący definiowany jest w tym wskaźniku jako różnica pomiędzy aktywami, a zobowiązaniami bieżącymi. Wskaźnik ten odpowiada za pomiar płynności oraz struktury aktywów.
- X2 = (Zysk zatrzymany / Aktywa) - Odpowiadający za pomiar rentowności skumulowanego zysku zatrzymanego w przedsiębiorstwie.
- X3 = (EBIT / Aktywa) - Wskaźnik ten pokazuje prawdziwą produktywność aktywów przedsiębiorstwa, niezależną od podatków oraz odsetek.
- X4 = (Wartość rynkowa przedsiębiorstwa / Księgowa wartość zadłużenia) - Mierzy on wielkość wspomagania finansowego w przedsiębiorstwie.
- X5 = (Przychody ze sprzedaży) / Aktywa - Wskaźnik pokazujący stopień wykorzystania, czy też zwrotu z aktywów.
Parametry tego modelu są wagami, które zostały ustalone przy pomoc wielowymiarowej analizy dyskryminacji. Wartość wskaźnika Z przedstawia sytuację zagrożenia upadłością firmy, przy czym wiarygodność prognozy jest potwierdzona empirycznie.
Tabela 1.Kwalifikacja zagrożenia upadłością według E. Altmana
| Wartość wskaźnika Z | Poziom zagrożenia upadłością |
| 1,8 lub mniej | bardzo wysoki |
| 1,81 - 2,99 | nieokreślony |
| 3,0 i więcej | niewielki |
Z tabeli wynika, iż przedsiębiorstwa, dla których wartość wskaźnika Z przekracza 2,9 charakteryzuje się dobrą sytuacją finansową, gdy zaś kształtuje się poniżej 1,2 mamy do czynienia z wysokim poziomem zagrożenia upadłością[2].
E.I. Altman stwierdził, że wartość graniczna rozdzielająca próbę na dwa zbiory to 2,675. Błąd w zakwalifikowaniu przedsiębiorstw był wtedy najmniejszy. 94% firm, które zbankrutowały, miało na rok przed upadłością wartość Z poniżej 2,675, a 97% firm, które nie zbankrutowały, miały ten wskaźnik powyżej 2,675 [3].
Tabela 2.Zgodność prognozy w oryginalnym modelu E.I. Altmana
| Liczba lat przed upadłością | Procent prawidłowych prognoz |
| 1 | 95 |
| 2 | 72 |
| 3 | 48 |
| 4 | 36 |
| 5 | 29 |
Podstawową zaletą tej metody jest zmniejszenie wielkości przestrzeni analitycznej od określonej liczby niezależnych zmiennych, tak jak w metodach jedno zmiennych, do jednego wymiaru - indeksu Z-score, który stosowany jest do klasyfikacji firm. Na wartość "Z" wpływ mają pojedyncze zmienne niezależne, które w omawianym modelu mają postać wyżej wymienionych wskaźników finansowych.
Jednak model Altmana z 1968 roku nie pozwalał przewidzieć upadku firm, których akcje nie były notowane na giełdzie. Dlatego też opublikował on w 1984 roku następującą postać funkcji dyskryminacyjnej dla spółek niegiełdowych:
Z = 0,717X1 + 0,847X2 + 3,107X3 + 0,420X4 + 0,998X5
[edytuj] Budowa modelu EM-Score
Model Altmana został stworzony na potrzeby oceny przedsiębiorstw działających na rynku amerykańskim. Sam twórca modelu zastrzegł, że nie musi on działać w innych gospodarkach, tym bardziej tych, które w ostatnich latach przeszły transformację gospodarczą. Stwierdzenie to podyktowane jest kilkoma względami :
- Model Z-csore jest modelem statycznym, a te charakteryzują się skutecznością prognoz tylko względem podmiotów homogenicznych do tych, na bazie których model został stworzony. Nie rozsądnym było by postawienie stwierdzenia o homogeniczności polskich przedsiębiorstwo i amerykańskich.
- Gospodarka Stanów Zjednoczonych jest bardziej stabilna, niż gospodarka polska. Z tego wynika, iż takie modele mogą charakteryzować się wysoką sprawnością prognozowania w dłuższym okresie dla gospodarki Stanów Zjednoczonych, niż w warunkach mniej przewidywalnych, charakterystycznych np. dla Polski, czy innych krajów zaliczanych do grupy "rozwijających się".
W 1990 roku Altman wychodząc naprzeciw potrzeb rynków rozwijających się (tzw. "rynków wschodzących") poprawił stworzony przez siebie model. Przekazał tym samym narzędzie oceny ryzyka bankructwa inwestorom i kredytodawcom działającym na dużo mniej stabilnych rynkach, aniżeli amerykański . Nowa formuła równania wygląda następująco:
EM Score = 6,56*X1 + 3,26*X2 + 6,72*X3 + 1,05*X4 + 3,25
Jak widać pominięty został wskaźnik zwrotu z aktywów, a w zamian dołożony został wyraz wolny. Dodatkowo stworzył dokładną tabelę ratingową, na podstawie której można dokonać oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa i zagrożenia bankructwa.
| Wartość wskaźnika EM | Poziom zagrożenia upadłością |
|---|---|
| (0 - 5,5> | Wysokie |
| (5,5 - ∞) | Niskie |
[edytuj] Podsumowanie
Wskaźnik Altmana może przekazywać inwestorom niezwykle użyteczne informacje o kondycji firm i pomóc w wyselekcjonowaniu określonej grupy podmiotów o podobnych cechach. Nie mniej jednak nie należy podejmować decyzji inwestycyjnych na podstawie tylko jednego wskaźnika. W pierwszej kolejności wyłapuje on przedsiębiorstwa, które już mają problemy finansowe, generują straty i są silnie obciążone zadłużeniem. Aby maksymalizować jego efektywność należy łączyć go z innymi wskaźnikami. Dopiero pełna analiza przedsiębiorstwa, jego struktury kapitałowej, przepływów pieniężnych oraz struktury finansowania daje pełny obraz kondycji finansowej przedsiębiorstwa.
[edytuj] Bibliografia
- ↑ P. Gołaszewski, P. Urbanek, E. Walińska, Analiza sprawozdań finansowych, wyd. FRR Łódz 2001r.,s 63
- ↑ A. Stabryła, Zarządzanie strategiczne w teorii i praktyce firmy, PWN, Warszawa-Kraków 2002, s. 359
- ↑ D.W. Olszewski, Zdolność płatnicza przedsiębiorstwa - koncepcje i metody oceny, "Bank i Kredyt" 1993 nr 6.
- E. I. Altman, Emerging market corporate bonds - A scoring system, Nowy York, 1995 r.
- E. I. Altman, Predicting finansial distree of companies: revisiting the Z-score and ZETA(R) models, Nowy York, 2000 r.
- E. I. Altman, Revisiting credit scoring models in Basel 2 environment, Nowy York, 2002 r.
Autor: Dagmara Kryszpin, Klaudiusz Rybak
