Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.

Rynek

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Definicja

Z pojęciem rynku spotykamy się stosunkowo wcześnie a mianowicie już podczas procesu transformacji (przechodzenia z gospodarki naturalnej do towarowej), kiedy to po raz pierwszy można było mówić o wymianie jako elemencie szeroko rozumianego procesu gospodarowania.

Wymiana ta miała początkowo charakter chaotycznych spotkań w rozmaitych miejscach. Stopniowo zaczęła się odbywać w miejscach zgromadzeń ludzi zwanych rynkami. Stąd właśnie bierze swój początek pierwotne pojęcie rynku kojarzone z miejscem, w którym spotykali się sprzedawcy i nabywcy dóbr i usług w celu dokonywania transakcji kupna- sprzedaży. Do takich rynków zaliczyć można np. grecką Agorę, czy rzymskie Forum.

Współcześnie można do nich dołączyć centralne place miejskie oraz centra administracyjne Jest to jednak dość okrojona definicja rynku, gdyż:

  • po pierwsze nie uwzględnia faktu iż przedmiotem wymiany mogą być nie tylko dobra i usługi.
  • po drugie w dzisiejszych czasach, kiedy to "świat ruszył naprzód", transakcje mogą odbywać się na odległość, za pośrednictwem listu, telefonu, telegrafu czy systemu komputerowego bez konieczności fizycznego kontaktu nabywców ze sprzedawcami.

Definicja rozszerzona

Tak więc rynek można rozumieć w znacznie szerszy sposób:

  • jako zespół warunków umożliwiających przeprowadzenie transakcji kupna i sprzedaży dóbr i usług.
  • jako proces, za pomocą którego kupujący i sprzedający określają, co chcą kupić lub sprzedać i na jakich warunkach
  • jako proces, wyniku którego decyzje gospodarstw domowych dotyczące konsumpcji alternatywnych dóbr, decyzje przedsiębiorstw dotyczące tego, jak wiele i dla kogo produkować, zostają wzajemnie uzgodnione, dzięki odpowiednim dostosowaniom cen.

Z pojęciem rynku wiąże się także takie sformułowanie, jak równowaga rynkowa ( stan, gdzie popyt = podaż), czy stabilność rynku (zdolność do dochodzenia do stanu równowagi).

Rodzaje rynków

Ze względu na przedmiot wymiany:

  • rynek dóbr i usług konsumpcyjnych
  • rynek czynników wytwórczych (rynek pracy, kapitału i ziemi)
  • Można iść dalej i dzielić rynki bardziej szczegółowo np. rynek żywności, odzieży itd. Te z kolei mogą ulegać dalszym podziałom na rynki poszczególnych dóbr.

Ze względu na zasięg terytorialny:

  • rynek lokalny- obejmuje część terytorium kraju. Jest swojego rodzaju układem przestrzennym wyodrębnionym ze względu na sieć handlową o danym typie asortymentu.
  • rynek regionalny- obszar obejmujący swym zasięgiem region. Włącza się tu obszar większego miasta, zespołu osadniczego, zespołu miejskiego, aglomeracji miejsko- przemysłowej, rejonu nowo uprzemysłowionego.
  • rynek krajowy- rozciągający się na powierzchni całego kraju i obejmujący wszelkie powiązania importowo exportowe z tym krajem.
  • rynek międzynarodowy- obejmuje grupę krajów należących do różnych ugrupowań powstałych na bazie międzynarodowego podziału pracy. Najczęściej są to ugrupowania gospodarcze takie, jak Europejska Wspólnota Gospodarcza, Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu i inne.
  • rynek światowy- obejmuje wszystkie kraje świata. Są to przede wszystkim stosunki pomiędzy producentami standardowych dóbr a ich masowymi odbiorcami.

Ze względu na liczbę podmiotów:

  • rynek wolnokonkurencyjny- taki , na którym działa nieograniczona liczba sprzedawców, pośredników i nabywców, przy czym żaden z nich indywidualnie nie ma wpływu na poziom cen. Istnieje wówczas konkurencja doskonała.
  • rynek zmonopolizowany
  • konkurencja monopolistyczna- na rynku występuje względnie duża, lecz nie nieograniczona liczba dostawców produktów.
  • konkurencja monopsoniczna- na rynku występuje stosunkowo duża liczba nabywców określonego dobra.
  • oligopol- istnieje kilka lub kilkanaście przedsiębiorstw dostarczających dobra i usługi określonego rodzaju.
  • oligopson- nabywcami dóbr i usług jest kilka lub kilkanaście przedsiębiorstw w kraju.
  • monopol pełny- występuje jeden wiodący sprzedawca dobra lub usługi.
  • monopson pełny-na rynku określonych dóbr i usług występuje tylko jeden nabywca.

Ze względu na wpływ państwa na przebieg transakcji kupna- sprzedaży:

  • rynek wolny
  • rynek sterowany

Ze względu na legalność

  • rynek legalny (biały)- w pełni zgodny z prawem.
  • rynek półlegalny (szary)- mamy tu do czynienia z przedmiotami, które nie są objęte zakazem obrotu, jednak ich pochodzenie lub warunki zawierania transakcji nasuwają pewne wątpliwości , gdyż są niepełni zgodne z prawem.
  • rynek nielegalny (czarny)- istnieje pewna grupa towarów, którymi handel jest zabroniony.

Rynki formalne

Wiążą się z instytucjami organizującymi obrót towarami w ściśle okkreślonych miejscach i czasie oraz według ustalonych statutowo reguł zachowania się kupców. Do rynków tych zaliczyć można jarmarki, targi, giełdy, aukcje, i przetargi.

Bibliografia

  • Mikroekonomia pod redakcją Zofii Dach , AE Kraków 2002
  • D. Begg, S. Fisher, R. Dornbush, Makroekonomia, PWE Warszawa1996
  • J. Altkorn, Podstawy Marketingu, Instytut Marketingu Kraków 2004
  • Analiza Rynku- systemy i mechanizmy pod redakcją Stefana Mynarskiego
  • Beksiak J. (red.), Ekonomia, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2001, s.36
  • Dach Z. (red.), Mikroekonomia, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków 1997, s.40-44
  • Dach Z., Mikroekonomia dla studiów licencjackich, Wyd. Naukowe SYNABA, Kraków 2005, s.65-67
  • Marciniak S. (red.), Makro- i mikroekonomia dla inżynierów, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1995, s.108-110

Autor: Magdalena Jędrzejak


fr. marche, niem. markt

Oceń treść artykułu

Aktualna ocena artykułu: 64/100 (głosów: 55)
 Musisz włączyć JavaScript, aby głosować