Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.

Wartości niematerialne i prawne

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania


Charakterystyka

Wartości niematerialne i prawne są to zakupione przez dana jednostkę prawa majątkowe przeznaczone do wykorzystania zgodnie z potrzebami danej jednostki, których okres użytkowania będzie dłuższy niż 12 miesięcy. Ponieważ zaliczane są one do aktywów trwałych to w sprawozdaniu finansowym należy je ująć, gdy spełnione są dwa następujące warunki:

  • Istnieje duże prawdopodobieństwo, że w przyszłości będzie możliwość osiągnięcia z nich korzyści majątkowych,
  • Jest możliwość wiarygodnej ich wyceny

Rodzaje

Do wartości niematerialnych i prawnych zaliczamy:

  • Prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych,
  • Know - how,
  • Koszty organizacji przy założeniu lub rozszerzeniu spółki akcyjnej,
  • Nabytą wartość firmy,
  • Koszty zakończonych prac rozwojowych jeżeli:
    • produkt lub sposób produkcji są ściśle ustalone a koszty, które dotyczą prac rozwojowych zostały rzetelnie określone,
    • techniczna przydatność produktu lub technologii została w wiarygodny sposób potwierdzona i zgodnie z wymogami udokumentowana i w związku z tym jednostka pojęła decyzje o produkowaniu danych produktów lub użytkowaniu technologii,
    • koszty prac rozwojowych zostaną pokryte z dochodów uzyskanych ze sprzedaży produktów lub wykorzystania technologii.

Międzynarodowe Standardy Rachunkowości

Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (konkretnie MSR-38) podają ze składnikiem wartości niematerialnych jest możliwa do określenia niepieniężna częścią aktywów, która nie występuje w formie fizycznej. Jest on własnością jednostki gospodarczej, która wykorzystuje go w produkcji lub dostarczenia dóbr lub świadczenia usług, po to żeby można go było odpłatnie udostępnić do wykorzystania osobom trzecim, lub też w celach związanych z ogólną działalnością jednostki.

Rodzaje wartości niematerialnych i prawnych:

  • Autorskie prawa majątkowe i prawa pokrewne
  • Programy komputerowe
  • Licencje i subwencje
    • prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych,
    • know-how,
    • koszty zakończonych prac rozwojowych,
    • Wartość firmy

Wycena wartości niematerialnych i prawnych

Wartość początkową wartości niematerialnych i prawnych stanowi cena, za która ja nabyto lub koszt, po jakim została wytworzona. Dalsza wycena odbywa się wg wartości początkowej pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz ewentualne odpisy z tytułu trwałej utraty wartości.

Cena nabycia jest to cena zakupu danego składnika aktywów, w skład której wchodzi: kwota przysługująca sprzedającemu pomniejszona o podlegający odliczeniu podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, a powiększona o wszystkie pozostałe koszty związane w sposób bezpośredni z zakupem i przygotowaniem zakupionego składnika do użytkowania np. koszty transportu, ubezpieczenia. W przypadku, gdy nie mamy możliwości określenia ceny nabycia, gdyż np. staliśmy się właścicielami danego prawa majątkowego w wyniku darowizny, to wyceny dokonujemy wg ceny sprzedaży takiego samego lub podobnego dobra lub też wyceny wg wartości rynkowej.

Koszty wytworzenia są to koszty, które pozostają w bezpośrednim związku z danym produktem albo stanowią uzasadnioną część kosztów pośrednich związanych w wyprodukowaniem tego produktu.

Wartość początkowa wartości niematerialnych i prawnych ulega zmniejszeniu poprzez odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe stosowane w celu uwzględnienia utraty ich wartości na skutek używania lub upływu czasu. Rozpoczęcie amortyzacji nie może się zacząć wcześniej niż po przyjęciu danego składnika do wykorzystywania, a jej zakończenie nie później, niż, gdy wartość odpisów zrówna się z wartością początkową lub nastąpi wycofanie składnika wartości niematerialnych i prawnych.

Wycena poszczególnych składników wartości niematerialnych i prawnych:

  • Nabyte prawa majątkowe oraz programy komputerowe mogą być wyceniane po cenie nabycia (przy zakupie), cenie sprzedaży netto (darowizna) lub, gdy są wniesione przez udziałowca, przez cenę nabycia, która odpowiada realnej wartości rynkowej objętych w zamian udziałów.
  • Koszty organizacji podlegają wycenie poprzez cenę nabycia lub koszt wytworzenia.
  • Koszt prac rozwojowych wycena na podstawie rzeczywiście poniesionych kosztów.
  • Wartość firmy stanowi dodatnia różnica pomiędzy ceną nabycia firmy, a wartością rynkową jej składników majątkowych.

Odpisy amortyzacyjne

W myśl przepisów podatkowych odpisów amortyzacyjnych można dokonywać od wartości niematerialnych i prawnych:

  • stanowiących własność albo współwłasność podatnika,
  • przyjętych do odpłatnego użytkowania z równoczesnym zaliczeniem do składników majątku podatnika,

Niektóre wartości niematerialne i prawne są wyłączone z obowiązku amortyzowania, zalicza się do nich m.in. prawo wieczystego użytkowania gruntów lub oddane do nieodpłatnego używania składniki itp.

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.

Bibliografia

  • Helin A. Kramarczuk L. Wycena aktywów i pasywów, ODDK, Gdańsk 2003, str. 27-31
  • Jaruga A. Turzyński M. Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne w prawie bilansowym i podatkowym, Difin, Warszawa 2004, str. 123-136
  • Sawicki K. Rachunkowość finansowa, PWE, Warszawa 1999, str. 66-73
  • Ustawa o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694)

Autor: Joanna Kawalec

niem. immaterielle VermEgenswerte, fr. immobilisations incorporelles

Oceń treść artykułu

Aktualna ocena artykułu: 77/100 (głosów: 33)
 Musisz włączyć JavaScript, aby głosować