Inwentyka
Z Encyklopedia Zarządzania
Charakterystyka
Historia cywilizacji odnotowała cały szereg zadziwiających osiągnięć, które biorąc pod uwagę poziom techniki w dawnych czasach - nie miały prawa powstać. Wyjaśnieniem pozornych paradoksów technicznych i formułowaniem metod podobnych działań - zajmuje się inwentyka, zwana zamiennie: heurystyką lub innowatyką. Nauka młoda (bo ukształtowana dopiero w latach sześćdziesiątych) w Polsce wciąż jeszcze nie doceniana i z rzadka tylko wykładana na niektórych uczelniach.
Ogólnie inwentyką zwykło się nazywać metodykę poszukiwania twórczych rozwiązań zdefiniowanych problemów, pobudzania twórczego myślenia w różnych dziedzinach. Warto tu zdefiniować problem, z którym w tym kontekście mamy do czynienia, gdy dotychczasowa wiedza i doświadczenie nie podsuwają podmiotowi działającemu żadnego gotowego rozwiązania sytuacji, w jakiej się znajduje, a stan istniejący nie spełnia oczekiwań. Problem twórczy to zadanie, którego nie da się rozwiązać za pomocą tradycyjnych metod i technik.
Podział
Należy wspomnieć, że w ramach tej dziedziny nauki zarysowują się trzy wyraźne nurty rozwojowe:
- Nurt pierwszy (klasyczny) - zajmuje się badaniami procesów twórczego myślenia. Został zapoczątkowany badaniami nad psychologią myślenia zwierząt, obecnie wykorzystuje komputery do symulacji twórczego myślenia ludzi;
- Nurt drugi (główny) - jest opracowaniem, kodyfikacją i strategią zastosowań metod twórczego rozwiązywania problemów;
- Nurt trzeci - problematyka wdrażania "produktów" twórczego myślenia, czyli innowacji, do praktyki.
Każdy z nurtów, składających się na wiedzę o twórczym rozwiązywaniu problemów, ma swoją genealogię i powiązania z macierzystymi lub zasilającymi dyscyplinami naukowymi. Heurystyka zrodziła się głównie z psychologii, innowatyka - z ekonomii, natomiast inwentyka - z nauk ekonomicznych i socjologii.
Metody inwentyczne wg L.W. Cruma można podzielić, posługując się terminem "technika", na:
- techniki swobodnych skojarzeń;
- techniki wymuszonych skojarzeń;
- techniki analityczne;
- listy pytań kontrolnych.
Biorąc pod uwagę stopień schematyzacji, czyli szczegółowość w opisaniu sposobu postępowania wyróżniamy:
- metody charakteryzujące się poszukiwaniem nie usystematyzowanym;
- metody oparte na dyrektywach (lub chwytach) inwentycznych;
- metody oparte na dyrektywach inwentycznych oraz technikach analitycznych.
Biorąc pod uwagę charakter metod inwentycznych wyróżniamy:
- metody oparte na skojarzeniach swobodnych (metoda: analogii, brainstorming, dyskusji 66, Gordona, "kruszenia", niekompetencji, "nowego spojrzenia", synkretyczna, sytuacyjna, teratologiczna, wykorzystania błędów);
- metody oparte na skojarzeniach wymuszonych (metoda: delficka, "dobrych przykładów", macierzy odkrywczej, nakładania, przekładu, przeniesienia analogicznego, przeniesienia koncepcji, "reszt", twierdzeń ogólnych, "ustawienia na nowo");
- metody o charakterze analitycznym (metoda: Altszullera, defektuologiczna, "dobrowolnych ograniczeń", fenomenologiczna, innowacji funkcjonalnej, listy cech, morfologiczna, prezentacji graficznej, "szczegółów").
Inwentyka - w Polsce wciąż nie doceniana, robi furorę w USA, Japonii i krajach Unii Eurpejskiej. Jest gwiazdą przewodnią dla najambitniejszych ludzi i narzędziem pracy najbardziej twórczych konstruktorów i wynalazców.
Podstawowe metody inwentyczne:
Bibliografia
- Martyniak Z., Organizatoryka, PWE, Warszawa, 1987, str. 78 - 85
- Martyniak Z., Wstęp do inwentyki, AE w Krakowie, Kraków, 1997, str. 7 - 11, 14, 22 - 39
- Boratyński J., Google, Po pierwsze...Inwentyka, http://www.republika.pl/sitm2000/Inwentyka/, 12.03.2006-03-12
- Piechowska M., Google, QnowHow, http://www.qnowhow.pl/, 12.03.2006
- Szałek B.Z., Google, Heurystyka - twórczym rozwiązywaniem problemów, http://www.univ.szczecin.pl/PU/PU69_71/heuryst.html, 12.03.2006
- Heurystyka, www.wikipedia.pl, 12.03.2006
Autor: Natalia Jedynak
