Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.

Karol Marks

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania


Karol Marks

(właśc. Karl Heinrich Marx; ur. 5 maja 1818 w Trewirze, w Prusach, zm. 14 marca 1883 w Londynie) - niemiecki filozof, ekonomista, publicysta i działacz polityczny, teoretyk i ideolog socjalizmu.

Życiorys

Pochodził z postępowej żydowskiej rodziny o liberalnych poglądach. Studiował prawo, historię i filozofię na uniwersytecie w Bonn (1833), a później na uniwersytecie w Berlinie, gdzie związał się ze środowiskiem młodoheglistów, którzy z systemu filozofii Hegla usiłowali wyciągnąć radykalne wnioski społeczne. Z powodu swojego krytycznego stosunku do religii i systemu rządów w państwie pruskim zyskał reputacje radykała. Doktorat z filozofii uzyskał na uniwersytecie w Jenie. W latach 1842-43 był redaktorem gazety "Rheinische Zeitung", zamkniętej przez władzę pruską ze względu na radykalne poglądy głoszone na jej łamach. W 1845 roku został wydalony z kraju, wyjechał do Brukseli. W 1848 został również wydalony z Belgi, po czym przeniósł się do Paryża, a następnie w 1849 roku do Londynu. Od 1947 roku członek Związku Komunistów. W 1848 roku wspólnie z F. Engelsem napisał Manifest Komunistyczny. W 1864 roku był współzałożycielem I Międzynarodówki.

Najważniejsze poglądy


Marks Widział historię społeczeństw jako historię walki klas i wzywał "proletariuszy wszystkich krajów" do łączenia się w celu obalenia kapitalizmu. Rewolucja proletariacka miała doprowadzić do stworzenia bezklasowego i bezpaństwowego społeczeństwa komunistycznego. Warunkiem powodzenia miało być jej równoczesne wystąpienie w rozwiniętych gospodarczo krajach Europy. Stworzył teorię, którą nazwał materializmem dialektycznym. Opierała się ona na heglowskiej dialektyce, zawierającej idee gwałtownych załamań jako czynnika historiotwórczego. W swych poglądach Marks czerpał również z dorobku klasyków ekonomii, z zwłaszcza D. Ricardo teorii wartości opartej na pracy i teorii podziału. Przyjął, że jedynym źródłem wartości jest praca. Różnicę między wartością siły roboczej, a wartością wyprodukowanych przez nią dóbr nazwał wartością dodatkową, w całości zawłaszczaną przez kapitalistów. Robotnicy, nie posiadając środków produkcji muszą sprzedawać na rynku swą siłę roboczą, której cena kształtuje się na poziomie historycznie ukształtowanego minimum. Postęp techniczny wymuszony konkurencją, prowadzi do oszczędzania na sile roboczej I w ten sposób, w warunkach bezrobocia, występuje silna konkurencja o pracę, pozwalająca utrzymywać płace na minimalnym poziomie. Marks zauważył, że środki produkcji (baza) zmieniają się szybciej niż społeczne stosunki produkcji (nadbudowa). Rozdźwięk między bazą i nadbudową uznał za główną przyczynę konfliktów społecznych. Zdaniem Marksa kapitalizm musi upaść z samej swej natury, tj. niekoniecznie w wyniku rewolucji. Będzie to związane ze spadkiem wartości dodatkowej (zysku) w efekcie postępu technicznego i względnego wzrostu udziału kapitału stałego w stosunku do siły roboczej. Spowoduje to zmniejszenie możliwości akumulacji i jednocześnie względne ubożenie robotników, co z kolei ograniczy ich siłę nabywczą do poziomu niewystarczającego do wchłonięcia produkcji. Marks uważał, że przekształcenie siły roboczej w towar doprowadzi do fetyszyzmu towarowego (postrzeganie stosunków między ludźmi jako stosunków miedzy towarami) i do alienacji pracy.

Główne publikacje

  • Ideologia niemiecka(1845-46);
  • Przyczynek do krytyki ekonomii politycznej (1859);
  • Kapitał (tom I 1867);


Bibliografia

  • Francis Wheen, "Karol Marks - Biografia", wydaw. W.A.B., W-wa 2005,
  • Jean-Francois Couet, Marie-Martine Salort, - Janine Bremond,"Kompendium wiedzy o ekonomii", wydaw. nauk. PWN, W-wa 2005, s. 16-17.
  • Janine Bremond, Marie-Martine Salort, "Leksykon wybitnych ekonomistów", wydaw. nauk. PWN, W-wa 1997, s. 115-117.
  • Harry Landreth, David C. Colander, "Historia myśli ekonomicznej", wydaw. nauk. PWN, W-wa 2005, s. 197-231.


Autor: Tomasz Antonik

Oceń treść artykułu

Aktualna ocena artykułu: 82/100 (głosów: 13)
 Musisz włączyć JavaScript, aby głosować