Prawo pracy

Wersja z dnia 09:26, 13 maj 2008 autorstwa Sw (dyskusja | edycje)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)

Charakterystyka

Prawo pracy jest to jedna z gałęzi prawa obejmująca ogół norm i regulacji w zakresie stosunku pracy pomiędzy pracodawcą a pracownikiem. Przedmiotem prawa pracy są stosunki pracy podporządkowanej, która świadczona jest na rzecz drugiego podmiotu w sposób dobrowolny, osobiście i za odpowiednim wynagrodzeniem oraz inne stosunki nierozerwalnie związane ze stosunkami pracy. Oprócz stosunków związanych z bezpośrednim świadczeniem pracy (stosunku pracy) na przedmiot prawa pracy składają się następujące stosunki prawne:

  • przygotowujące nawiązanie stosunku pracy,
  • będące następstwem zawarcia stosunku pracy,
  • zabezpieczające prawidłową realizację stosunków pracy.

Funkcje prawa pracy są to założone w normach prawa podstawowe cele, które ujęte są w określone kierunki oddziaływania ustanowionych norm prawnych. W literaturze przedmiotu wskazuje się na dwie podstawowe funkcje:

  • ochronną,
  • organizacyjną.


Funkcja ochronna prawa pracy polega na stworzeniu pracownikowi bezpiecznych warunków pracy, sformułowaniu jego praw i obowiązków, jak również zapewnienia stałości oraz prawidłowości ich przestrzegania. Funkcja organizacyjna prawa pracy polega na odpowiednim ukształtowaniu norm prawnych tak, aby oddziaływały one w pożądanym kierunku na postawy pracowników oraz zapewniały efektywność przebiegu procesu pracy.

Źródła prawa

Źródła prawa pracy możemy podzielić na dwie grupy:

  • Powszechne źródła prawa pracy:
    • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej,
    • ratyfikowane umowy międzynarodowe,
    • prawo unijne,
    • kodeks pracy,
    • ustawy i uchwały,
    • rozporządzenia.
  • Specyficzne źródła prawa pracy:
    • układy zbiorowe pracy,
    • regulaminy pracy,
    • statuty,
    • porozumienia.

Zaprezentowana systematyka aktów prawnych podlega zasadzie hierarchizacji, co oznacza, że akt normatywny niższego rzędu nie może być sprzeczny z aktem wyższego rzędu, jednak może on być korzystniejszy niż akt wyższego rzędu. Dodatkowo analizując problematykę relacji pomiędzy poszczególnymi formami aktów prawnych należy zauważyć, że funkcjonuje tu zasada korzyści, z której wynika, że z reguły obowiązuje przepis bardziej korzystny dla pracownika bez względu na jego rangę.

Podstawowe zasady

Zasady prawa pracy są to normy, które zajmują centralne miejsce w systemie norm prawa pracy i które wyrażają w swej treści podstawowe idee i założenia polityki społecznej państwa. Podstawowe zasady prawa pracy zostały sformułowane w rozdziale II kodeksu pracy a należą do nich:

  • prawo do pracy,
  • nawiązanie stosunku pracy,
  • poszanowanie dóbr osobistych pracownika,
  • równe prawa pracowników,
  • zakaz dyskryminacji,
  • prawo do godziwego wynagrodzenia,
  • prawo do wypoczynku,
  • zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy,
  • zaspokajanie bytowych, socjalnych i kulturalnych potrzeb pracowników,
  • zgodność postanowień umów z prawem,
  • tworzenie organizacji,
  • partycypacja w zarządzaniu,
  • obowiązki pracodawcy i organów administracji.
Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.

Bibliografia

  • Salwa Z., Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 1995, str.14-66.
  • Podstawy prawa dla ekonomistów, praca pod redakcją Bogusława Gneli, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków 2005, str.268-270.
  • Ubezpieczenia i prawo pracy, dodatek 7 do nr. 8 z dnia 10.04.2006 r., str.2-4.
  • Kodeks pracy 2005 z komentarzem Waldemara Gujskiego, Infor.

Autor: Bartosik Małgorzata