Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.

Obligacje

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Charakterystyka

Obligacja - papier dłużny emitowany przez pożyczkobiorcę na określony czas i na określonych warunkach, stanowi dowód wierzytelności. Emitent obligacji stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji (obligatariusz|obligatariusza) i zobowiązuje się spełnić w określonym czasie ustalone świadczenia, które mogą mieć charakter pieniężny lub niepieniężny.

Obligacja daje posiadaczowi prawo do stałego, z góry określonego dochodu, w umówionym terminach.

Obligacje, podobnie jak akcje w zdecydowanej większości są to papiery na okaziciela, nie mające żadnych ograniczeń co do ich dalszej odsprzedaży. Zdarzają się także obligacje imienne, które mogą zawierać pewne ograniczenia co do zbywalności lub ich zbycie może być zakazane.

obligacja - jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia [M. Bączyk, M. Koziński, M, Michalski, W. Pyzioł, A. Szumański, I. Weiss 2000, str. 203].

Podstawowe cechy obligacji

  • termin wykupu (maturity) obligacji, inaczej termin zapadalności. Jest to okres od daty emisji do momentu wykupu obligacji przez emitenta. Wyróżniamy pierwotny i rzeczywisty okres zapadalności. Pierwotny okres zapadalności to czas pomiędzy emisją, a momentem wykupu (zawsze jest stały), tymczasem rzeczywisty okres zmniejsza się z upływem każdego roku.

Przykład: obligacja wyemitowana 1.01.2005, z terminem wykupu 31.XII.2008. Pierwotny okres zapadalności 3 lata. Natomiast po upływie każdego roku rzeczywisty okres zapadalności skraca się o rok.

  • wartość nominalna (FV - face value) - zazwyczaj okrągła suma (100zł, 1000zł) przypisana każdej obligacji z danej emisji, którą emitent zobowiązuje się wypłacić obligatariuszowi. Jest ona stała w całym okresie do wykupu obligacji.
  • kupon (odsetki) - naliczane są zawsze od wartości nominalnej, płacone w ustalonym terminie, nie występują jedynie przy obligacjach zerokuponowych.

Jako papiery wartościowe obligacje mogą być przenoszone przez ich nabywców na inne podmioty. Przeniesienie tych praw jest równoznaczne z przeniesieniem własności dokumentu.

Nominalna wartość obligacji to wielkość długu zaciągniętego przez emitenta, przypadająca na każdą obligację danej emisji. Wartość ta jest stała aż do dnia wykupu waloru. Po tym terminie następuje spłata długu według tej wartości.

Poza wartością nominalną i ceną emisyjną obligacje posiadają cenę rynkową, kształtowaną przez podaż i popyt. Termin zapadalności obligacji oznacza okres od daty jej emisji do dnia, w którym powinien nastąpić jej wykup według wartości nominalnej. Wyróżnia pojęcia pierwotnego i rzeczywistego okresu zapadalności. obligacje mogą zawierać klauzulę przedterminowego wykupu, pozwalającą przedsiębiorstwu wykupić walory przed upływem pierwotnego okresu zapadalności.

Emisja obligacji może być zabezpieczona lub pozbawiona zabezpieczeń. Obecnie na rynkach kapitałowych przeważają te drugie. Wynika to z faktu, iż w większości przypadków walory sa emitowane przez podmioty mające ugruntowaną pozycję na rynku. Emisja takich obligacji jest z reguły tańszą od emisji papierów zabezpieczonych, z którymi wiążą się koszty zabezpieczeń i wyceny majątku.

Funkcje obligacji

Przez funkcję obligacji rozumieć należy zadania jakie spełniają te papiery wartościowe:

  • funkcja pożyczkowa - emitent uzyskuje kapitał, którym może rozporządzać
  • funkcja lokalizacyjna - obligatoriusz inwestuje swoje wolne środki finansowe nabywając obligacje
  • funkcje uniwersalne obligacji
    • funkcja płatnicza - możliwość regulowania zobowiązań w drodze przeniesienia obligacji przez aktualnego jej właściciela na jego wierzyciela, przez co obligacja zastępuje środki płatnicze
    • funkcja obiegowa - możliwość przenoszenia obligacji przez jej właściciela na inny podmiot
    • funkcja gwarancyjna - określony stopień pewności, że zobowiązania emitenta wynikające z obligacji zostaną zrealizowane.

Wycena obligacji

Wycena obligacji to proces polegający na ustalaniu jej wartości, która w porównaniu z aktualną ceną waloru na rynku, pozwala inwestorowi podjąć decyzję, czy przy wymaganej przez niego stopie zwrotu warto ją zakupić.

Rodzaje obligacji

  • ze względu na miejsce emisji
    • krajowe - emitowane w kraju emitenta, nominowane w walucie krajowej i przeznaczone głównie dla krajowych nabywców
    • zagraniczne - emitowane poza granicami państwa emitenta, wystawione w walucie obcej i przeznaczone dla wszystkich nabywców zagranicznych.
  • z punktu widzenia emitenta
    • skarbowe - emitowane przez rząd (w celu sfinansowania deficytu budżetowego)
      • papiery bez ryzyka
      • nie mogą być wezwane do wykupu przed terminem pierwotnym
      • obligacje skarbowe: hurtowe, detaliczne
    • komunalne - emitowane przez władze lokalne lub przez przedsiębiorstwa działające w sektorze publicznym (szpitale, szkoły wyższe)
      • traktuje się je także jako papiery wartościowe bez ryzyka
      • zazwyczaj są to papiery długookresowe
      • istnieje możliwość wcześniejszego wykupu przez emitenta
      • inwestor może otrzymać określone ulgi w podatkach
    • przedsiębiorstw
      • emitowane w celu sfinansowania inwestycji
      • zazwyczaj obligacje są tańszym źródłem pozyskania kapitału aniżeli kredyt bankowy
      • zróżnicowany stopień ryzyka
  • ze względu na sposób obliczania odsetek:
    • stałym oprocentowaniu
    • zmiennym oprocentowaniu
    • FRN (floating rate notes) - oprocentowanie zmienia się częściej niż raz do roku, zależy od stopy procentowej krótkookresowych instrumentów finansowych np.: bonów skarbowych
    • ARN (adjustable rate notes) - oprocentowanie zmienia się najwyżej raz do roku i zależy od stopy dochodu długoterminowych instrumentów finansowych np. obligacji o stałym oprocentowaniu
    • indeksowane - (odsetki są powiększane o procent wynikający ze zmiany poziomu

inflacji)

    • zerokuponowe - sprzedawane z dyskontem, czyli po cenie niższej od ceny nominalnej
  • z punktu widzenia sposobu zabezpieczenia obligacji
    • zabezpieczone pierwszą hipoteką - zabezpieczający majątek jest wpisywany na pierwszym miejscu w księdze wieczystej
    • zabezpieczone drugą hipoteką lub generalną hipoteką - zabezpieczający majątek jest wpisywany na drugim miejscu do księgi wieczystej lub nie jest wcale wpisywany
    • zabezpieczone innymi papierami wartościowymi posiadanymi przez emitenta
    • podporządkowane - spłata zobowiązania wynikającego z wyemitowanych obligacji następuje dopiero po uregulowaniu zobowiązań wobec posiadaczy innych obligacji
  • ze względu na prawa lub przywileje przysługujące jej posiadaczom
    • zwykłe
    • zamienne - ich nabywca otrzymuje prawo do zamiany tych obligacji na akcje firmy, która je wyemitowała na określonych warunkach tzn. musi być określona relacja w jakiej obligacje ** są zamieniane na akcje, okres w którym można dokonać zamiany, oprocentowanie obligacji zamiennych jest niższe niż obligacji zwykłych
    • z prawami poboru - umożliwiają jej posiadaczowi zakup akcji emitenta po określonej cenie, w określonym czasie
  • ze względu na czas
    • krótkoterminowe - termin wykupu do 3 lat
    • średnioterminowe - termin wykupu od 3 do 10 lat
    • długoterminowe - termin wykupu powyżej 10 lat
  • inne rodzaje obligacji:
    • śmieciowe - emitent nie dysponuje aktywami pokrywającymi zaciągany dług, obligacje o bardzo dużym ryzyku, ale też bardzo wysoko oprocentowane

Bibliografia

  • Rynek finansowy i jego mechanizmy Podstawy teorii i praktyki. W. Dębski
  • Inwestycje. Instrumenty finansowe, ryzyko finansowe, inżynieria finansowa. K. Jajuga, T. Jajuga
  • E. Miklaszewska: "Podstawy finansów", Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Kraków, 1999 r., str.12-13
  • Pietrzak E., Markiewicz M., red., "Finanse, bankowość i rynki finansowe", Uniwersytet Gdański, 2006, s. 319-324
  • Bączyk M., Koziński M., Michalski M., Pyzioł W., Szumański A., "Papiery wartościowe", ZAKAMYCZE, 2000, s. 203-218
  • Jaworski W., Zawadzka Z., red., "Bankowość. Podręcznik akademicki", Poltext, 2005, s. 359-361

Autor: Roman Ciepiela,Szymon Kułakowski

Oceń treść artykułu

Aktualna ocena artykułu: 84/100 (głosów: 30)
 Musisz włączyć JavaScript, aby głosować