Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.

Dokumenty przewozowe

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Podstawowe dokumenty

W prowadzeniu działalności transportowej do zarządzania, sterowania, kontrolowania i zapewnienia odpowiednich informacji, niezbędne są dokumenty przewozowe. Podstawowym podziałem tych dokumentów jest podział na dokumenty dotyczące transportu krajowego i zagranicznego.

Obrót krajowy

W obrocie krajowym możemy wyróżnić:

  • Konosament - określa się w nim miejsce nadania przesyłki, informacje potrzebne przewoźnikowi do wykonania usługi oraz warunki umowy. Odgrywa on formę (rolę) pokwitowania za towary oddane przewoźnikowi przez załadowcę. Może także stanowić poświadczenie własności towaru. W praktyce spotykamy dwie formy konosamentu:
    • Konosament imienny - który jest instrumentem niezbywalnym. Oznacza to, iż nie można przenieść tytułu prawa własności do towarów w nim wymienionych przez indos. Nabywca i sprzedawca wyraźnie zaznaczają w umowie kiedy, w którym momencie następuje przeniesienie własności towaru. Przewoźnik musi dostarczyć powierzony mu towar osobie (firmie) wymienionej (określonej) w konosamencie jako odbiorca.
    • Konosament na zlecenie - jest instrumentem zbywalnym. Stanowi on dowód posiadania tytułu własności do określonych w nim towarów, zabezpiecza załadowcę przed nieuiszczeniem zapłaty za wysłane towary przez nabywcę. Określa warunki na jakich realizowana jest usługa przewozu świadczona przez przewoźnika publicznego. Umowa transportu zawierana jest pomiędzy załadowcą a przewoźnikiem publicznym. Dotyczy usługi transportu ładunku powierzonego przez załadowcę do wymienionego w konosamencie odbiorcy.

  • List przewozowy - to faktura wystawiona przez przewoźnika związana z wydatkami jakie poniósł w związku z wykonywaną przez niego usługą transportową. Regulacje prawne określają podstawowe warunki ekonomiczne w zakresie terminu kredytowania jaki mogą przewoźnicy publiczni zaoferować załadowcom lub odbiorcom. Przewoźnik jest zobowiązany do równego traktowania wszystkich klientów. Załadowcy także zobowiązani są do nie przekraczania terminów i spłaty należności w terminie. Przewoźnik może zażądać przedpłaty o ile przypuszcza że wartość powierzonego towaru jest niższa od opłat za przewóz.
  • Roszczenie z tytułu przewozu - jest to dokument niestandardowy. Składa go załadowca u przewoźnika w celu pokrycia przez niego strat pieniężnych wynikających z utraty, uszkodzenia towaru lub opóźnienia dostawy. Złożenie roszczenia jest ograniczone czasowo i powinno być złożone w ciągu 9 miesięcy od dostarczenia przesyłki. Przewoźnik musi w ciągu 30 dni potwierdzić pisemnie o fakcie przyjęcia roszczenia, a następnie w ciągu 120 dni powiadomić o uznaniu lub odrzuceniu roszczenia. Szkoda określona w roszczeniu z tytułu przewozu może być jawna lub ukryta.
  • Dostawa na warunkach FOB - określa logistyczny zakres ponoszonej odpowiedzialności przez nabywcę i sprzedawcę. Formuła FOB określa:
    • Kto ponosi opłaty transportowe,
    • Kto odpowiada za transport przesyłki,
    • Kiedy przechodzi na nabywcę tytuł własności towarów.

Transport międzynarodowy

W transporcie międzynarodowym dokumentacja jest bardziej złożona i skomplikowana. Wynika to z faktu, iż transakcja dokonywana jest pomiędzy dwoma różnymi krajami, które mogą mieć różne systemy polityczne i ekonomiczne. Stosowane w tych krajach wymagania dotyczące dokumentacji mogą się poważnie różnić. Bardzo ważnym jest dokładne wypełnienie dokumentów, gdyż zależy od tego powodzenie operacji transportowej. Aby omówić dokumentację w transporcie międzynarodowym dokonamy wstępnego podziału na dokumentację handlową i przewozową.

W dokumentacji handlowej możemy wskazać na:

  • Umowę sprzedaży - podstawowy dokument w międzynarodowej transakcji handlowej,
  • Akredytywę - czyli formę płatności zapewniająca bardzo wysoki stopień zabezpieczenia interesów sprzedawcy.

W transporcie międzynarodowym posługujemy się także formułami sprzedaży FOB miejsca nadania lub miejsca przeznaczenia. Stosowanych jest 13 formuł Incoterms, które są przyjętymi i stosowanymi regułami określającymi warunki handlowe. Określają one odpowiedzialność leżącą po stronie sprzedawcy jak i nabywcy. Jedną z formuł zaliczaną do grupy E jest umowa o udostępnienie. Jest to umowa która obciąża nabywcę całkowitą odpowiedzialnością za towar i dostawę już od siedziby sprzedawcy. Inną formułą zaliczaną do grupy C jest umowa o przewóz. W umowie tej sprzedawca ponosi wszelkie koszty związane z dostawą do kraju przeznaczenia. Do tego momentu ryzyko związane z uszkodzeniem towarów jest po tronie sprzedającego. W grupie D możemy wskazać na formuły które zobowiązują sprzedawcę do poniesienia kosztów związanych z dostarczeniem towaru do miejsca przeznaczenia za granicą. W tej grupie sprzedawca ponosi koszty i ryzyko związane z transportem towaru aż do miejsca przeznaczenia. W tym przypadku zastosowanie ma umowa o dostawę.

Dokumentacja międzynarodowa

W dokumentacji przewozowej w zakresie transportu międzynarodowego możemy wskazać na:

  • Deklarację wywozową - zawiera ona opis towaru, wagę, wykaz stosowanych oznaczeń, datę i numer licencji eksportowej, adres przeznaczenia, dane kontrahentów,
  • Licencję eksportową - która pozwala na wywiezienie niektórych towarów bez konieczności spełnienia innych specjalnych wymagań. Wystawia się ją na ogólnodostępne towary i określa wtedy jako licencję ogólną. Możemy także wyróżnić potwierdzoną licencję eksportową dotyczącą towarów kontrolowanych przez państwo,
  • Fakturę - na jej podstawie sprzedawca określa wartość towaru. Jest to dokument wymagany w celu określenia podstawy ubezpieczenia i cła importowego,
  • Karnet - stosowany gdy towar jest dostarczany w zaplombowanych kontenerach. Stanowi on potwierdzenie, że kontener (przesyłka) został zaplombowany w miejscu nadania i nie będzie otwierany aż do chwili dostarczenia do odbiorcy. Przesyłkę na podstawie karnetu można przewieźć tranzytem przez pośrednie punktu celne bez potrzeby wykonywania kontroli,
  • Świadectwo pochodzenia towarów - umożliwia załadowcy ubieganie się o korzystniejsze cło,
  • Konosament - wyżej omówiony,
  • Kwit dokowy - dokument stwierdzający że przewoźnik dostarczył towar towarzystwu okrętowemu. Można go wykorzystać do potwierdzenia zgodności oraz jako dowód w ewentualnym roszczeniu o pokrycie strat załadowcy z tytułu przewozu,
  • Lotniczy list przewozowy - standardowy dokument stosowany w transporcie lotniczym. Pozwala na ograniczenie niezbędnej dokumentacji do jednego uniwersalnego listu przewozowego.

Bibliografia

  • J. J. Coyle, E. J. Bardi, C. J. Langley Jr., Zarządzanie logistyczne, PWE, Warszawa 2007, str. 463-476
  • Starowicz W., Międzynarodowy transport drogowy (materiały przygotowujące do uzyskania certyfikatu kompetencji zawodowych), "Zeszyty naukowo-techniczne" nr 15, zeszyt 129, Wydawnictwo PiT, Kraków 2006, str. 159-163

Autor: Andrzej Kogut

Oceń treść artykułu

Aktualna ocena artykułu: 70/100 (głosów: 88)
 Musisz włączyć JavaScript, aby głosować