Podejmowanie decyzji

Charakterystyka

Podejmowanie decyzji stanowi proceduralno-technologiczną cechę procesu zarządzania o wielorakich uwarunkowaniach ekonomicznych i psychosocjologicznych. Podejmowanie decyzji można rozpatrywać w dwóch znaczeniach (J. Targalski 1986, s.194).

W szerokim znaczeniu jest to złożony proces, na który składają się: rejestracja i ocena informacji, identyfikacja problemu decyzyjnego i zastosowanie przyjętego kryterium wyboru, określenie i wydanie decyzji (zadania decyzyjnego) oraz rejestracja informacji o jej wykonaniu.

W drugim – wąskim znaczeniu – podejmowanie decyzji jest tylko jednym z etapów procesu decyzyjnego i oznacza świadomy akt woli decydenta dokonującego nielosowego wyboru jednego, ze zbioru możliwych wariantów rozwiązania problemu decyzyjnego (warianty te oczywiście muszą być wcześniej zidentyfikowane lub zaprojektowane).

Model systemowy

Teoretyczny – systemowy – model procesu podejmowania decyzji został zaprezentowany na poniższym rysunku. Zauważalna w tym modelu jest rola danych i obserwacji w procesie podejmowania decyzji. Mimo, że model ten nie odnosi się bezpośrednio do decyzji kierowniczych na szczeblu zarządzania strategicznego, to przebiegi procesów i danych odzwierciedlają również przebiegi dla tej kategorii decyzji.

</div>

Etapy procesu podejmowania decyzji

Proces podejmowania decyzji składa się z następujących etapów:

• identyfikacji sytuacji decyzyjnej,
• identyfikacji i zaprojektowania wariantów decyzji,
• oceny zaprojektowanych wariantów i wyboru wariantu racjonalnego,
• stworzenia warunków realizacji decyzji,
• kontroli efektów podjętej decyzji.

Rys. Model procesu podejmowania decyzji

Źródło: (B.Wawrzyniak 1980, s.34)

Każdy z tych etapów wymaga zaspokojenia specyficznych potrzeb informacyjnych, a ciągły dopływ odpowiedniej informacji jest możliwy jedynie przy sprawnie działającym systemie informacyjnym.

Klasyfikacja decyzji

Klasyfikacja decyzji stanowi istotny element rozpoznania problemów decyzyjnych. Dokonanie klasyfikacji decyzji jest niezwykle trudne z powodu ich ogromnej ilości oraz różnorodności.

Wyróżnić można następujące główne rodzaje podejmowanych decyzji:

• Decyzje strategiczne
• Decyzje taktyczne
• Decyzje operacyjne

Ze względu na strukturę i powtarzalność decyzji można je podzielić na:

• decyzje zaprogramowane – posiada kompletną strukturę lub powtarza się z pewną częstotliwością (albo jedno i drugie)
• decyzje nie zaprogramowane- mają niezbyt wyraźną strukturę, podejmowane są znacznie rzadziej niż decyzje zaprogramowane

Według kryterium źródeł inicjowania problemów decyzyjnych decyzje dzielimy na:

• decyzje inicjowane przez jednostki nadrzędne
• decyzje inicjowane przez kierownika
• decyzje inicjowane przez podwładnych

Klasyfikując decyzje według przyczyn powstawania problemów możemy wyróżnić:

• decyzje regulacyjne
• decyzje sterujące
• decyzje innowacyjne

Ze względu na ilość informacji i warunki w jakich podejmujemy decyzje wyróżniamy:

• decyzje podejmowane w warunkach pewności
• decyzje podejmowane w warunkach ryzyka
• decyzje podejmowane w warunkach niepewności

Zgodnie z kryterium kwantyfikacji decyzje dzieli się na:

• decyzje możliwe do skwantyfikowania
• decyzje trudne lub niemożliwe do skwantyfikowania

Sugerując się wariantami wyboru możemy wyróżnić:

• decyzje zamknięte (problemy oceny)
• decyzje otwarte (problemy poszukiwawcze i rozwojowe)

Ze względu na uczestnictwo w podejmowaniu decyzji można podzielić decyzje na:

• decyzje indywidualne, czyli podejmowane jednoosobowo
• decyzje indywidualne ze zbiorowym rozpoznaniem
• decyzje zbiorowe (kolektywne)

Biorąc pod uwagę funkcje zarządzania możemy wyróżnić:

• decyzje planistyczne
• decyzje organizatorskie
• decyzje koordynacyjne
• decyzje rozkazodawcze
• decyzje kontrolne

Bibliografia

• Targalski J., Podejmowanie decyzji, w: Organizacja i zarządzanie, pod red. A. Stabryły, J. Trzcienieckiego, Warszawa 1986
• Wawrzyniak B., Decyzje kierownicze w teorii i praktyce zarządzania, PWE, Warszawa 1980
• Woźniak K., System informacji menedżerskiej jako instrument zarządzania strategicznego w firmie, praca doktorska, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków 2005
• R.W.Griffin, Podstawy zarządzania organizacjami, PWN Warszawa 2002
• J.A.F.Stoner,Ch.Wankel Kierowanie Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa1992
• A.Stabryła,J.Trzcieniecki Organizacja i zarządzanie, AE Kraków 1982

Autor: Krzysztof Woźniak, Katarzyna Sordyl