Makdonaldyzacja

Charakterystyka

Termin makdonaldyzacja pochodzi od nazwy stworzonej w 1955 roku przez Raya Kroca restauracji „szybkiej obsługi”, która w kilkadziesiąt lat rozrosła się do organizacji posiadającej ponad 30 000 placówek, z których usług każdego dnia, w 119 krajach świata korzysta ponad 50 milionów ludzi. Biorąc pod uwagę fakt, że podstawowe menu każdej z sieciowych restauracji na całym świecie jest identyczne, stwierdzić można, że codziennie 50 milionów ludzi, niezależnie od kręgu kulturowego, z jakiego się wywodzą, zostaje przez McDonald’sa poddane wtórnemu procesowi socjalizacji – w tym przypadku odnoszącemu się do globalnej kultury żywienia.

Geneza

Max Weber za jeden z głównych czynników sukcesu rozwoju McDonald’sa uznałby z pewnością światowe upowszechnienie racjonalności i teorii biurokratyzacji. Antropologowie zajmujący się gospodarką toczą spory o istnienie uniwersalnego modelu racjonalności i wiele ich prac wskazuje na to, że nie można mówić o globalnej racjonalności rozumianej w kategoriach świata Zachodu. Nie przeczy to jednak temu, iż model ten w coraz szybciej toczącym się życiu każdego społeczeństwa, zaczyna odgrywać coraz większą rolę. Niemal wszędzie, bowiem nastawieni konsumpcyjnie ludzie, życiową satysfakcję i prestiż identyfikują z zajmowanym miejscem na zhierarchizowanej skali konsumpcji. </div>

Definicja

Makdonaldyzacja według autora tego terminu George’a Ritzera jest: „procesem, który powoduje, że w coraz to nowych sektorach społeczeństwa Stanów Zjednoczonych, a także reszty świata zaczynają dominować zasady działania baru szybkich dań” (G. Ritzer 2005 s. 14). Proces ten nie dotyczy jednak tylko i wyłącznie branży zbiorowego żywienia, wpływa bowiem także na: „sferę edukacji, pracy, opieki zdrowotnej, podróży, wypoczynku, żywienia dietetycznego, na rodzinę i właściwie na wszystkie aspekty życia społeczeństwa” (G. Ritzer 2005 s. 15). Gdziekolwiek, więc żyjemy makdonaldyzacja przekształca nasze życie i relacje społeczne. Wynika ona, w prostej linii z realizacji głównych amerykańskich wartości, do których należą: sukces, aktywność, wolność, postęp, materializm i skuteczność. Wartości te ogrywają ważną rolę w funkcjonowaniu dzisiejszych społeczeństw (zob. J. H. Turner 1998, s. 44).

Aspekty

Główne aspekty makdonaldyzacji według Ritzera to:

• Sprawność
• Wymierność
• Przewidywalność
• Sterowanie

Bibliografia

• Ritzer G. Makdonaldyzacja społeczeństwa, Wydawnictwo MUZA S.A., Warszawa 2005, s. 14 i 15.
• Turner J. H. Socjologia. Koncepcje i ich zastosowanie, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 1998, s. 44.

Autor: Arkadiusz Binczyk