Zarządzanie zapasami

Wersja z dnia 22:22, 26 sty 2014 autorstwa Sw (dyskusja | edycje) (zamienił w treści „</div>” na „”)

Charakterystyka

Zarządzanie zapasami to wartość lub ilość surowców, komponentów, dóbr użytkowych, półproduktów i wyrobów gotowych, które są przechowywane lub składowane w celu zużycia w razie zasinienia takiej potrzeby[1]. Koncentruje się na czterech zasadniczych kwestiach:

  • ile jednostek należy zamówić (lub wyprodukować) w danym czasie,
  • kiedy należy złożyć zamówienie,
  • które składniki zapasów wymagają szczególnej uwagi,
  • czy można zabezpieczyć się przed wzrostem kosztów zapasów[2].

Strategie zarządzania zapasami

Można wyróżnić trzy podstawowe strategie zarządzania zapasami: defensywną, ofensywną i umiarkowaną:

  • strategia defensywna - główna pozycją w zapasach są materiały i wyroby gotowe jak również udział zapasów w aktywach i majątku obrotowym jest wysoki w porównaniu ze średnią w branży,
  • strategia ofensywna - główna pozycja w zapasach jest produkcja w toku jak również udział zapasów w aktywach o majątku obrotowym jest niski w porównaniu ze średnią w branży,
  • strategia umiarkowana - to strategia o charakterze pośrednim między strategia defensywna a ofensywną.

Do celów zarządzania zapasami należą:

  • zapewnienie odpowiedniego poziomu obsługi klientów wewnętrznych i zewnętrznych z uwzględnieniem jakości i stosunku do całości zrealizowanych zamówień;
  • obserwacja bieżącego i przyszłego zapotrzebowania na wszystkie dobra konieczne dla uniknięcia nadwyżek oraz braków w produkcji;
  • minimalizowanie kosztów poprzez zmniejszanie różnorodności zapasów, ustalanie ekonomicznych wielkości zamawianych partii i analizowanie kosztów tworzenia i utrzymywania zapasów.

Zarządzanie zapasami odnosi się do głównie do sfery produkcji stosunkowo tanich przedmiotów z dostatecznie dużą szybkością obrotu. Przedsiębiorstwa maja do dyspozycji szerokie spektrum metod zarządzania zapasami zapasami. Do podstawowych metod wykorzystywanych w zarządzaniu zapasami można zaliczyć: ABC, XYZ, model optymalnej wielkości zamówienia - EOQ (economic order quantity), modele sterowania zapasami, podejście inwestycyjne, systemy planowania potrzeb materiałowych - MRP (materials requirements planning), system planowania dystrybucji - DRP (distribution requrements planning) system"dokładnie na czas" - JIT (just in time).

Metody (wprowadzenie)

Metoda ABC, polegająca na podziale zapasów na trzy grupy. Podział ten oparty jest na założeniu, że w przedsiębiorstwie są zapasy, które ilościowo stanowią duży udział w zapasach ogółem, lecz mały pod względem wartościowym. I odwrotnie: są też takie zapasy, których udział wartościowy jest duży, a mały ilościowo. Analiza XYZ jest uzupełnieniem metody ABC, w której zapasy rozpatruje się z punktu widzenia regularności zapotrzebowania i dokładności prognozowania.

Model optymalnej wielkości zamówienia - EOQ (economic order quantity) jest najbardziej rozpowszechnioną koncepcją wykorzystywaną w zarządzaniu zapasami materiałów i towarów. Wraz ze wzrostem wielkości zamówienia wzrasta poziom przeciętnych zapasów, a to z kolei powoduje spadek kosztów tworzenia i wzrost kosztów utrzymania zapasów. Jeżeli natomiast częstotliwość zamówień się zwiększy, to wielkość przeciętnych zapasów spadnie, zmniejszą się także koszty utrzymania, a wzrosną koszty tworzenia zapasów.

Metoda "dokładnie na czas" (just- in- time JIT) polega na tym że, system gospodarki zapasami, w którym niezbędne materiały wpływają dokładnie wtedy, kiedy są potrzebne, bez zakłóceń procesu produkcji, co pomaga organizacji kontrolować zapasy surowców, ograniczając zapotrzebowanie na powierzchnię magazynową. System ten zmniejsza zakres niezbędnych nakładów organizacji na przestrzeń magazynową potrzebna do przechowywania materiałów i na same materiały. Polega ona na również na zamawianiu materiałów i części, w mniejszych partiach, zmniejszając tym samym nakłady na przestrzeń magazynową oraz nakłady zamrożone w samych zapasach.

Niekiedy modele zarządzania zapasami są również klasyfikowane według następujących cech:

  • rozkład popytu - wyróżniamy stacjonarny (popyt stabilny) i niestacjonarny popyt (zmienny popyt)
  • źródła zaopatrzenia - zaopatrzenie we własne przedmioty produkcji i dostawy towarów z zewnątrz
  • charakter opóźnień - analiza odstępu czasu między zamówieniem i otrzymaniem towaru i losowe opóźnienia[3].

Przypisy

  1. R.W. Griffin, Podstawy zarządzania organizacjami, Warszawa 2001, PWN, s. 637
  2. E.F. Brigham, L. Gapenski, Zarządzanie finansami ,Warszawa 2000, s. 218
  3. M. Kanton, Słownik matematyki i cybernetyki ekonomicznej, Warszawa 1985, PWN, s. 825

Autor: Dagmara Kryszpin