Wzrost ukierunkowany

Z Encyklopedia Zarządzania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Wzrost ukierunkowany
Polecane artykuły


Ukierunkowany wzrost gospodarczy oznacza przesunięcie krajowej granicy możliwości produkcyjnych na zewnątrz, w kierunku od początku układu współrzędnych. Wzrost może wynikać ze zwiększenia się krajowych zasobów lub z poprawy efektywności wykorzystania tych zasobów w procesie produkcji.

Skutki wzrostu, które można zaobserwować w handlu międzynarodowym wynikają z faktu, że wzrost gospodarczy jest zwykle ukierunkowany. Wzrost ukierunkowany występuje wtedy, kiedy granica możliwości produkcyjnych (KPM) przesuwa się bardziej w kierunku jednego dobra niż drugiego

Wzrost ukierunkowany1.jpg

Rysunek 1a i 1b.

Rysunek 1a przedstawia wzrost ukierunkowany w stronę tkaniny, a rysunek 1b - wzrost ukierunkowany w stronę żywności. W obu przypadkach granica możliwości produkcyjnych przesuwa się z TT1 do TT2.

Przyczyny wzrostu ukierunkowanego

Wzrost może być ukierunkowany z dwóch głównych powodów:

  • Model Ricardo - który wyjaśnia, że postęp technologiczny w jednym sektorze gospodarki będzie zwiększał możliwości produkcyjne tej gospodarki bardziej w kierunku produkcji tego sektora niż w kierunku produkcji drugiego sektora.
  • Model względnych proporcji czynników produkcji - który wykazuje, że wzrost krajowej podaży czynnika produkcji, inaczej wzrost kapitału wynikający z oszczędności i inwestycji - będzie pociągał za sobą ukierunkowane zwiększenie możliwości produkcyjnych. Będzie to ruch w stronę tego dobra, dla którego ten czynnik jest specyficzny, lub w stronę dobra, w którego produkcji zużywa się duże nakłady czynnika, którego zasób wzrósł. Toteż z tych samych względów, które wywołują wymianę międzynarodową, następuje również ukierunkowany wzrost gospodarki uczestniczącej w wymianie.

Na rysunkach 1a i 1b efekty wzrostu o konkretnym ukierunkowaniu są znaczne. W obu przypadkach gospodarka jest w stanie produkować więcej każdego z dwóch dóbr, jednak przy niezmienionej względnej cenie tkaniny produkcja żywności musi się zmniejszyć jak na rysunku (a), a produkcja tkaniny musi się zmniejszyć jak na rysunku (b). Chociaż wzrost nie zawsze jest aż tak wyraźnie ukierunkowany, jak na powyższych przykładach, to nawet wzrost lekko ukierunkowany w stronę tkaniny będzie prowadzić - dla każdej danej względnej ceny tkaniny - do wzrostu produkcji względem produkcji żywności. Odwrotne twierdzenie nie jest prawdziwe dla wzrostu ukierunkowanego w stronę żywności.

Względna podaż, a terms of trade

Załóżmy, że w kraju występuje wzrost ukierunkowany w stronę tkaniny, toteż produkcja tkaniny rośnie przy każdej danej jej względnie cenie, podczas gdy produkcja żywności spada. Wówczas produkcja tkaniny względem żywności - z punktu widzenia świata jako całości - będzie rosła przy każdej danej cenie, natomiast światowa względna krzywa podaży przesunie się na prawo z RS1 do RS 2. To przesunięcie wynika ze spadku względnej ceny tkaniny z (Pc/Pf)1 do (Pc/Pf)2 oznaczającego pogorszenie terms of trade Kraju, zaś poprawę terms of trade Zagranicy.

Wzrost ukierunkowany2.jpg

Rysunek 2a i 2b

Wzrost ukierunkowany w stronę tkaniny przesuwa krzywą RS na prawo 2a, podczas gdy wzrost ukierunkowany w stronę żywności przesuwa ją w lewo 2b.

Istotnym problemem nie jej tu to, w której gospodarce następuje wzrost, lecz ukierunkowanie tego wzrostu. Gdyby w Zagranicy dokonywał się wzrost ukierunkowany w stronę tkaniny to wpływ na krzywą względem podaży - terms of trade - byłby identyczny. Natomiast wzrost ukierunkowania w stronę żywności zarówno Kraju jak i Zagranicy (b) przyczynia się do przesunięcia krzywej RS w lewo (z RS1 do RS2), a więc również o wzrostu względnej ceny tkaniny z (Pc/Pf)1 do (Pc/Pf)2. Wzrost ten oznacza poprawę terms of trade Kraju i pogorszenie terms of trade Zagranicy.

Wzrost, który nieproporcjonalnie zwiększa możliwości produkcyjne gospodarki w kierunku dobra eksportowego (tkanina w Kraju, żywność w Zagranicy) jest wzrostem ukierunkowanym na eksport. Natomiast wzrost ukierunkowany na import prowadzi do polepszenia krajowego terms of trade na koszt reszty świata. Podsumowując: wzrost ukierunkowany na eksport pogarsza terms of trade kraju, w którym wzrost się dokonuje, przynosząc korzyść reszcie świata. Wzrost ukierunkowany na import poprawia terms of trade kraju, w którym wzrost się dokonuje, kosztem reszty świata.

Skutki Wzrostu

Niektórzy analitycy wskazują, że wzrost w biedniejszych krajach w rzeczywistości prowadziłby do ich samounicestwienia. Dowodzą, że wzrost ukierunkowany na eksport pogorszyłby ich terms of trade tak bardzo, że znalazłby się w gorszym położeniu, niż wtedy, gdyby wcale się nie rozwiłał. Jest to sytuacja wzrostu zubożającego.

Bibliografia

Autor: Krzysztof Dylewski