Unia walutowa: Różnice pomiędzy wersjami

Linia 17: Linia 17:
  
 
==Geneza==
 
==Geneza==
Pierwszą współpracę walutową podjęły Belgia, Francja, Szwajcaria oraz Włochy w 1866 r. ich wspólnotę nazwano Łacińska Unią Walutową. Głównym celem utworzonej unii była standaryzacja monet pięciofrankowych.  
+
Pierwsze próby utworzenia Unii Walutowej podjęto w ramach Niemieckiego Związku Celnego w pierwszej połowie XIX w. Rok 1834 był przełomowy, po raz pierwszy wspomniany związek postanowił wprowadzić zakaz stosowania cła wobec towarów, które były już oclone a przekroczyły teren administracyjny wchodzący w skład Niemieckiego Związku. Zjednoczenie Niemiec w 1871 r. zapoczątkowało tworzenie wspólnej waluty. Wydarzeniem, które zakończyło ten proces było utworzenie banku centralnego był to Reichbank, który przetrwał do 1948 r.<ref>Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 13</ref>
Drugą założoną unią była Skandynawska Unia Walutowa, utworzono ją w roku 1873, członkami były jedynie dwa państwa: Dania oraz Szwecja, dwa lata później dołączyła Norwegia.
+
W 1865 r. została powołana Łacińska Unia Walutowa, inicjatorem była Francja. W skład wchodziły: Francja, Włochy, Belgia, Szwajcaria, a w późniejszym okresie również Grecja, Bułgaria, Rumunia, Serbia i Finlandia. Unia głównie służyła do poszerzania wpływów Francji w Europie. Nie wprowadzono wspólnej waluty. Unia mimo braków organizacyjnych oficjalnie przestała istnieć do 1926 r. <ref>Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s.14</ref>W 1873 r. powstała Unia Skandynawska w skład, której wchodziły Szwecja i Dania, później dołączyła Norwegia. Oficjalnie istniała do 1924 r. Sporym osiągnięciem było wprowadzenie wspólnej waluty – korony.  W wyniku wybuchu pierwszej wojny światowej korona została uwolniona od kursu złota co w efekcie skutkowało upadkiem całej Skandynawskiej Unii Walutowej. Po dziś dzień Unia ta była najlepszą próbą wprowadzenia wspólnej waluty. <ref>Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 14</ref>
Po II wojnie światowej bardzo wzrosło zainteresowanie kwestią banku europejskiego, wspólnej waluty oraz korzyści płynących z tego ważną częścią był tzw. plan Marschalla. <ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 11</ref> Instytucją, która sprawowałaby pieczę nad wszystkimi kwestami dotyczącymi wspólnej waluty i problemami z tym związanymi miał być europejski bank centralny. <ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 12</ref>
 
==Formy unii walutowej==
 
'''Europejska Wspólnota Gospodarcza''' - współpraca, jej rozwijanie oraz wszelkie zmiany należą do organów Wspólnoty. Szczególną wagę przykłada się do pracy Rady Ministrów, która odpowiada między innymi za:
 
*kreowanie przepisów prawnych rozwijających współpracę walutową,
 
*koordynacja współpracy walutowej krajów członkowskich,
 
*organizacja wspólnych posiedzeń ministrów finansów oraz prezesów banków z krajów członkowskich
 
  
[[Parlament Europejski]] i [[Rada Europejska]] nie mogą bezpośrednio ingerować w kształtowanie współpracy walutowej.<ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 13</ref>
+
Porozumienie w Bretton Woods
'''Komitet Doradczy do Spraw Walutowych''' - składa się on z wysokich rangą urzędników banków emisyjnych, rządów krajów, które należą do wspólnoty oraz zazwyczaj dwóch pracowników Komisji Wspólnoty. Podstawowym zadaniem Komitetu jest organizowanie polityki walutowej krajów członkowskich. Jest to koordynowane na podstawie obserwacji sytuacji finansowej oraz ogólnego obrotu między krajami.
+
Po wojnie do chętne do utworzenia systemu monetarnego były Stany Zjednoczone i Wielka Brytania. Oba systemy miały ze sobą wiele wspólnego m.in. wspólna międzynarodowa jednostka rozliczeniowa, ścisłe warunki dewaluacji wspomnianej jednostki, możliwość udzielania kredytów oraz powołanie specjalistycznych organizacji międzynarodowych. Problemem okazał się tzw. automatyzm kredytowy, który popierali Brytyjczycy, Amerykanie uważali, że udzielanie kredytów konkretnemu Państwu powinno być możliwe dopiero gdy występują poważne problemy z wypłacalnością. W końcowych efekcie umowę zawarto 22 lipca 1944 w Bretton Woods. Powstał powojenny system walutowy, który opierał się na następujących zasadach:
Rada jak i Komisja są zobligowane do zasięgania opinii Komitetu Doradczego w kwestiach:
+
*głównych środkiem rezerwowym i płatniczym stało się złoto,
 +
*aby zagwarantować stabilizację, ustalono stały parytet wymiany dolara za złoto – 35 dolarów za 1 uncję,
 +
*kursy wymiany walut mogły się wahać wokół centralnego parytetu, banki centralne miały obowiązek interwencji w razie przekroczenia a nawet ryzyka przekroczenia ustalonych granic. <ref>Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 16</ref>
  
*wprowadzenia ograniczeń obrotu kapitałem,
+
W Bretton Woods utworzono również dwie instytucje: [[Międzynarodowy Fundusz Walutowy]] i Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju. Działają one do dziś.<ref>Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 16</ref>
*zmian kursów walutowych,
+
Głównym celem pierwszej instytucji jest rozwiązywanie problemów finansowych danego państwa. Międzynarodowy Fundusz Walutowy może to zrobić przez udzielenie kredytu ma to głównie zapobiec sytuacjom takim tak dewaluacja.
*opracowania wytycznych zmian wyżej wspomnianych zmian kursów walutowych,
+
Międzynarodowy Fundusz Walutowy był zdolny do wydawania zgody na zmianę kursu danej waluty, mogła ona przekraczać 10% w stosunku do głównego parytetu.
*zmian instytucjonalnych wspólnoty<ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 13</ref>
+
Z czasem zobowiązania Stanów Zjednoczonych zaczęły przewyższać rezerwy złota, które mieli do dyspozycji. Wprowadzono ograniczenia wypływu dolarów ze Stanów. W 1973 r. system przestał działać. <ref>Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 17</ref>
  
'''Komitet Prezesów Banków Centralnych''' - komitet jest niezależny od organów wspólnoty. Do głównych zadań Komitetu Prezesów należą: konsultacje w sprawie wytycznych i zasad polityki banków centralnych, wymiana informacji i ocena postanowień banków emisyjnych.<ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 15</ref>
+
== Polityka monetarna w unii walutowej==
  
'''Europejski Fundusz Współpracy Walutowej''' - został on powołany w 1973 r. Priorytetowym zadaniem Funduszu jest popieranie współpracy walutowej krajów, które należą do wspólnoty. Fundusz jest w stanie przyjąć rezerwy walutowe krajów członkowskich. Pomoc Funduszu możemy podzielić na trzy rodzaje: bardzo krótkoterminowa, krótkoterminowa i średnioterminowa. <ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 15</ref>
+
Polityka monetarna polega na osiąganiu celów monetarnych oraz pozamonetarnych poprzez instrumenty monetarne. Do celów monetarnych należy stabilizacja cen. Do celóww pozamonetarnych możemy zakwalifikować: wzrost gospodarczy, zatrudnienie, równowaga bilansu płatniczego. Zazwyczaj głównym celem jakim chce osiągnąć polityka monetarna jest stabilizacja cen. Do instrumentów jakimi posługuje się polityka zaliczyć można:<ref>Sławomir I. Bukowski, Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa 2007, s. 77</ref>
 +
*kontrolę podaży pieniądza oraz rezerwy obowiązkowe,
 +
*stopy procentowe,
 +
*operacje na otwartym rynku,
 +
*kurs walutowy.<ref>Sławomir I. Bukowski, Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa 2007, s. 77</ref>
  
==Europejski nadzór bankowy==
+
'''Rezerwy obowiązkowe''' są narzędziem przez, który bank centralny wpływa na podaż pieniądza. W taki sposób organizacja wpływa bezpośrednio na popyt konsumpcyjny i inwestycyjny. <ref>Sławomir I. Bukowski, Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa 2007, s. 78</ref>
Głównym organem zarządzającym jest [[Europejski Bank Centralny]] i krajowe odziały. Europejski nadzór bankowy jest z założenia niezależny, władze unijne nie mają na niego wpływu. Dane umiejscowienie wykazuje również wady jakimi są ryzyko konfliktów interesów w polityce monetarnej i nadzorczej w EBC. Istnieją również problemy prawne, odnośnie możliwości powołania niezależnego organu nadzorczego w ramach EBC. Europejski nadzór bankowy ma być otwarty na wszystkie kraje nawet te spoza strefy euro podczas kiedy w Radzie Prezesów EBC zasiadają tylko kraje strefy euro.
+
'''Stopy procentowe''', które mogą być regulowane oddziałują na popyta pieniądza. Wzrost stóp procentowych może prowadzić do wzrostu popytu na pieniądz oraz zmniejsza popyt konsumpcyjnego. Odpowiednio obniżka stóp będzie prowadził do spadku popytu na pieniądz a prowadzi do wzrostu popytu konsumpcyjnego. <ref>Sławomir I. Bukowski, Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa 2007, s. 78</ref>
Unia bankowa jest obowiązkowa dla wszystkich krajów, które znajdują się w trefie euro dodatkowo nie moją one możliwości wystąpienia z niej. Kraje spoza strefy euro nie mają możliwości wstąpienia, ale mogą podjąć się tzw. bliskiej współpracy. Nawiązanie takiej współpracy nie jest objęte żadnym terminem a jedynie warunkami jakimi musi spełnić dany kraj chcący przystąpić do współpracy.<ref>Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 18</ref>
+
'''Operacje otwartego rynku''' polegają głównie na sprzedaży lub zakupie walorów takich jak papiery wartościowe i waluty. Operacje takie wykonuje bank centralny w celu regulacji podaży pieniądza. Aby obniżyć podaż pieniądza i popyt globalny bank centralny sprzedaje wspomniane walory. Bank może również skupować walory aby pobudzić gospodarkę.  
 
+
Oddziaływanie banku centralnego poprzez '''kurs walutowy''' można podzielić na kurs płynny oraz regulowany kurs płynny. Zwykły kurs płynny jest rozwiązaniem, które zwalnia bank centralny z interwencji walutowych, ponieważ jest rozwiązaniem typowo rynkowym. W przypadku kursu płynnego istnieje tzw. „mechanizm zapewniający równoważenie bilansu płatniczego”. Drugi opisywany system jest bardzo elastyczny i potrafi dostosować się do zmian zachodzących w gospodarce. Bardzo ważną kwestią jest również dużo mniejsze ryzyko wystąpienia jakichkolwiek kryzysów walutowych.<ref>Sławomir I. Bukowski, Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa 2007, s. 78</ref>
Następujące warunki:
 
*Powiadomienie innych krajów członkowskich, [[Komisja Europejska|Komisji Europejskiej]], [[EBC]] i EBA o chęciach przystąpienia. Do czego dany kraj się zobowiązuje w ww. powiadomieniu:
 
:*gwarancja stosowania się do wszelkich zaleceń i wytycznych EBC,
 
:*wymiany informacji na temat instytucji kredytowych , które posiadają siedzibę w omawianym kraju. (wymagane w celu weryfikacji oraz dokładnej analizy przed EBC)
 
*Dostosowanie przepisów prawa krajowego
 
W przypadku, gdy dany kraj przestanie spełniać wspomniane kryteria EBC może podjąć decyzję o zakończeniu współpracy z państwem. Decyzja jednak musi być poprzedzona ostrzeżeniami. Kraj, który wcześniej ubiegał  o rozpoczęcie współpracy również może zgłosić wniosek o zakończenie działań, ubiegać się może o to jednak dopiero po upływie 3 lat od podjęcia współpracy. <ref>Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 20</ref>
 
 
 
'''Okres wdrażania europejskiego nadzoru bankowego''' - pierwszym terminem, którego nie udało się dotrzymać był 1 stycznia 2013 r. Termin, który w praktyce zapoczątkował działanie nadzoru to 4 listopada 2014 roku. Zanim banki zostały objęte nadzorem przeszły tzw. "Stress testy". Były to testy, które sprawdzały odporność, podejmowane decyzje i kondycję banków na szoki i zmieniające się warunki. <ref>Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 24</ref>
 
 
 
'''Zakres europejskiego nadzoru bankowego''' - europejski nadzór bankowy ma głównie obejmować procesy: licencjonowania ,regulowania, kontrolowania i sankcjonowania. <ref>Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 26</ref>warunki.
 
 
 
'''Koszty funkcjonowania europejskiego nadzoru bankowego''' - ogólne koszty funkcjonowania nadzoru ponoszą podmiotu nadzorowane czyli: instytucje kredytowe, oraz oddziały na terenie krajów uczestniczących instytucji z krajów nieuczestniczących. Znaczenie podmiotu i ryzyko, które ten podmiot podejmuje będzie wyznaczało wysokość obciążenia warunki.<ref>Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 27</ref>
 
  
 
== Unia Gospodarczo-Walutowa ==
 
== Unia Gospodarczo-Walutowa ==
Linia 90: Linia 78:
 
#  długoterminowej stopy procentowej nie przekraczającej 2 punktów procentowych w porównaniu do średniej dla trzech krajów o najniższej stopie inflacji.
 
#  długoterminowej stopy procentowej nie przekraczającej 2 punktów procentowych w porównaniu do średniej dla trzech krajów o najniższej stopie inflacji.
 
#  pozostawania kursu walutowego kraju w zakresie nie przekraczającym +/- 2,25% bez przeprowadzania dewaluacji przez okres co najmniej 2 lat przed dokonaniem oceny.
 
#  pozostawania kursu walutowego kraju w zakresie nie przekraczającym +/- 2,25% bez przeprowadzania dewaluacji przez okres co najmniej 2 lat przed dokonaniem oceny.
 +
 +
==Unia walutowa a unia ekonomiczna==
 +
W.Molle wyodrębnia trzy przejawy polityki ekonomicznej: unię ekonomiczną, unię monetarną oraz unię ekonomiczną i monetarną. Przypisuje ona unii ekonomicznej koordynację lub nawet unifikację głównych dziedzin polityki pieniężnej. Unia monetarna wykazuje powiązania walut krajów które należą do wspólnoty. Unia ekonomiczna i monetarna łączy w sobie cechy dwóch wcześniej wymienionych. <ref>Sławomir I. Bukowski, Strefa Euro, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007, s. 15</ref>
 +
W. Molle wskazuje, że pojęcie „unia ekonomiczna” jest pojęciem szerszym niż „unia monetarna” . <ref>Sławomir I. Bukowski, Strefa Euro, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007, s. 16</ref>
 +
  
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
 +
#Białkowska-Gużyńska A. (2004), [http://www.case-research.eu/uploads/zalacznik/2017-01-07/2952306_klopotliwa_Unia_Monetarna_0.pdf], "Businessman Magazine", Nr 3
 +
#Marchewka-Bartkowiak K. (2012), [http://www.inepan.pl/pliki/studia_ekonomiczne/Studia%202012%201%2003%20Marchewka.pdf], "Nowe ponadnarodowe reguły budżetowe odpowiedzią na kryzys zadłużenia publicznego w strefie Euro ", Nr 1
 +
# Bukowski I. S. (2007). Strefa Euro, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
 +
# Bukowski I. S. (2007). Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa
 +
# Gronkiewicz-Waltz A. (2011). Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa
 +
#  Katarzyna Kołodziejczyk-Konarska, Unia Europejska w zarysie, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2003, s. 70-76
 
#  Susan Senior Nello, The European Union. Economics, Policies and History, McGraw-Hill, Berkshire 2005, s. 182-190.
 
#  Susan Senior Nello, The European Union. Economics, Policies and History, McGraw-Hill, Berkshire 2005, s. 182-190.
#  Katarzyna Kołodziejczyk-Konarska, Unia Europejska w zarysie, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2003, s. 70-76
 
 
#  Unia Europejska, pod red. Lucjan Ciamaga, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 263-310
 
#  Unia Europejska, pod red. Lucjan Ciamaga, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 263-310
# Zalewska M. (2015). Europejska unia walutowa, Difin, Warszawa
+
 
# Komar A. (1993). Europejska unia walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
+
 
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==

Wersja z 18:10, 11 kwi 2017

Unia walutowa
Pojęcie nadrzędne
Pojęcia związane
Metody i techniki

Unia walutowa jest jednym z najbardziej zaawansowanych etapów w procesie integracji gospodarczej, gdyż zakłada istnienie wspólnego rynku, koordynację polityki gospodarczej i monetarnej, posiadanie wspólnej waluty przez kraje członkowskie oraz istnienie jednej, wspólnej instytucji regulującej działanie rynku pieniężnego.

Geneza

Pierwsze próby utworzenia Unii Walutowej podjęto w ramach Niemieckiego Związku Celnego w pierwszej połowie XIX w. Rok 1834 był przełomowy, po raz pierwszy wspomniany związek postanowił wprowadzić zakaz stosowania cła wobec towarów, które były już oclone a przekroczyły teren administracyjny wchodzący w skład Niemieckiego Związku. Zjednoczenie Niemiec w 1871 r. zapoczątkowało tworzenie wspólnej waluty. Wydarzeniem, które zakończyło ten proces było utworzenie banku centralnego był to Reichbank, który przetrwał do 1948 r.[1] W 1865 r. została powołana Łacińska Unia Walutowa, inicjatorem była Francja. W skład wchodziły: Francja, Włochy, Belgia, Szwajcaria, a w późniejszym okresie również Grecja, Bułgaria, Rumunia, Serbia i Finlandia. Unia głównie służyła do poszerzania wpływów Francji w Europie. Nie wprowadzono wspólnej waluty. Unia mimo braków organizacyjnych oficjalnie przestała istnieć do 1926 r. [2]W 1873 r. powstała Unia Skandynawska w skład, której wchodziły Szwecja i Dania, później dołączyła Norwegia. Oficjalnie istniała do 1924 r. Sporym osiągnięciem było wprowadzenie wspólnej waluty – korony. W wyniku wybuchu pierwszej wojny światowej korona została uwolniona od kursu złota co w efekcie skutkowało upadkiem całej Skandynawskiej Unii Walutowej. Po dziś dzień Unia ta była najlepszą próbą wprowadzenia wspólnej waluty. [3]

Porozumienie w Bretton Woods Po wojnie do chętne do utworzenia systemu monetarnego były Stany Zjednoczone i Wielka Brytania. Oba systemy miały ze sobą wiele wspólnego m.in. wspólna międzynarodowa jednostka rozliczeniowa, ścisłe warunki dewaluacji wspomnianej jednostki, możliwość udzielania kredytów oraz powołanie specjalistycznych organizacji międzynarodowych. Problemem okazał się tzw. automatyzm kredytowy, który popierali Brytyjczycy, Amerykanie uważali, że udzielanie kredytów konkretnemu Państwu powinno być możliwe dopiero gdy występują poważne problemy z wypłacalnością. W końcowych efekcie umowę zawarto 22 lipca 1944 w Bretton Woods. Powstał powojenny system walutowy, który opierał się na następujących zasadach:

  • głównych środkiem rezerwowym i płatniczym stało się złoto,
  • aby zagwarantować stabilizację, ustalono stały parytet wymiany dolara za złoto – 35 dolarów za 1 uncję,
  • kursy wymiany walut mogły się wahać wokół centralnego parytetu, banki centralne miały obowiązek interwencji w razie przekroczenia a nawet ryzyka przekroczenia ustalonych granic. [4]

W Bretton Woods utworzono również dwie instytucje: Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju. Działają one do dziś.[5] Głównym celem pierwszej instytucji jest rozwiązywanie problemów finansowych danego państwa. Międzynarodowy Fundusz Walutowy może to zrobić przez udzielenie kredytu ma to głównie zapobiec sytuacjom takim tak dewaluacja. Międzynarodowy Fundusz Walutowy był zdolny do wydawania zgody na zmianę kursu danej waluty, mogła ona przekraczać 10% w stosunku do głównego parytetu. Z czasem zobowiązania Stanów Zjednoczonych zaczęły przewyższać rezerwy złota, które mieli do dyspozycji. Wprowadzono ograniczenia wypływu dolarów ze Stanów. W 1973 r. system przestał działać. [6]

Polityka monetarna w unii walutowej

Polityka monetarna polega na osiąganiu celów monetarnych oraz pozamonetarnych poprzez instrumenty monetarne. Do celów monetarnych należy stabilizacja cen. Do celóww pozamonetarnych możemy zakwalifikować: wzrost gospodarczy, zatrudnienie, równowaga bilansu płatniczego. Zazwyczaj głównym celem jakim chce osiągnąć polityka monetarna jest stabilizacja cen. Do instrumentów jakimi posługuje się polityka zaliczyć można:[7]

  • kontrolę podaży pieniądza oraz rezerwy obowiązkowe,
  • stopy procentowe,
  • operacje na otwartym rynku,
  • kurs walutowy.[8]

Rezerwy obowiązkowe są narzędziem przez, który bank centralny wpływa na podaż pieniądza. W taki sposób organizacja wpływa bezpośrednio na popyt konsumpcyjny i inwestycyjny. [9] Stopy procentowe, które mogą być regulowane oddziałują na popyta pieniądza. Wzrost stóp procentowych może prowadzić do wzrostu popytu na pieniądz oraz zmniejsza popyt konsumpcyjnego. Odpowiednio obniżka stóp będzie prowadził do spadku popytu na pieniądz a prowadzi do wzrostu popytu konsumpcyjnego. [10] Operacje otwartego rynku polegają głównie na sprzedaży lub zakupie walorów takich jak papiery wartościowe i waluty. Operacje takie wykonuje bank centralny w celu regulacji podaży pieniądza. Aby obniżyć podaż pieniądza i popyt globalny bank centralny sprzedaje wspomniane walory. Bank może również skupować walory aby pobudzić gospodarkę. Oddziaływanie banku centralnego poprzez kurs walutowy można podzielić na kurs płynny oraz regulowany kurs płynny. Zwykły kurs płynny jest rozwiązaniem, które zwalnia bank centralny z interwencji walutowych, ponieważ jest rozwiązaniem typowo rynkowym. W przypadku kursu płynnego istnieje tzw. „mechanizm zapewniający równoważenie bilansu płatniczego”. Drugi opisywany system jest bardzo elastyczny i potrafi dostosować się do zmian zachodzących w gospodarce. Bardzo ważną kwestią jest również dużo mniejsze ryzyko wystąpienia jakichkolwiek kryzysów walutowych.[11]

Unia Gospodarczo-Walutowa

Najbardziej znanym przykładem unii walutowej jest Unia Gospodarczo-Walutowa (UGW) zawiązana przez członków Wspólnoty Europejskiej, która powstała w efekcie wejścia w życie Traktatu z Maastricht w 1992 roku. Opracowaniem podstawy działania i planu wprowadzenia UGW zajął się komitet powstały w 1988 r. pod przewodnictwem ówczesnego przewodniczącego Komisji EWG Jacquesa Delorsa. Zwieńczeniem prac komitetu był opublikowany w 1989 r. raport zw. Raportem Delorsa, w którym stwierdzono, że unia gospodarcza i walutowa to "dwie integralne części jednej całości, dlatego powinny być wprowadzane równolegle"[12].

W Traktacie z Maastricht zostały ustalone podstawy prawne UGW, harmonogram jej wprowadzania oraz kryteria stawiane krajom członkowskim powstałej Unii Europejskiej zw. kryteriami konwergencji.

W przypadku UGW istnieje wspólny rynek towarów i usług oraz koordynacja polityk gospodarczych jej członków m.in. poprzez multilateralny nadzór i obserwację. Z kolei Europejski Bank Centralny (EBC), główna instytucja rynku pieniężnego krajów posiadających walutę euro, koordynuje wspólną politykę monetarną. Polityka ta jest kreowana przez Europejski System Banków Centralnych tj. wspólnie EBC oraz narodowe banki centralne państw członkowskich.

Harmonogram wprowadzania UGW

Zgodnie z harmonogramem program wprowadzania UGW został podzielony na trzy etapy:

  • etap I - trwał od 1 lipca 1990 r. do 31 grudnia 1993 r.
  • etap II - od 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1996 r.
  • etap III - termin rozpoczęcia i zakończenia tego etapu nie został ustalony, gdyż uzależniony był od spełnienia przez kraje członkowskie kryteriów konwergencji.

Jak się później okazało z dniem 1 czerwca 1998 roku rozpoczął działalność Europejski Bank Centralny, a od 1 stycznia 1999 roku nową walutę euro wprowadzono do obiegu bezgotówkowego. Z dniem 1 stycznia 2001 roku wprowadzono euro do obiegu gotówkowego we wszystkich krajach UGW.

Członkowie UGW

Członkami UGW z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się wszystkie kraje UE poza Wielką Brytanią, Szwecją, Danią oraz Grecją. Trzy pierwsze kraje nie weszły do UGW z przyczyn politycznych. Z kolei Grecja jako jedyny kraj nie była w stanie spełnić kryteriów konwergencji i wszedł do UGW dopiero z chwilą wprowadzenia euro do obiegu gotówkowego tj. 1 stycznia 2001 r.

Z grupy krajów, które weszły do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. Słowenia przyjęła euro 1 stycznia 2007 roku, Malta i Cypr 1 stycznia 2008 roku i Słowacja 1 stycznia 2009 roku.

Kryteria konwergencji

Kryteria konwergencji dotyczą:

  1. deficytu budżetowego nie większego niż 3% PKB
  2. długu publicznego nie większego niż 60% PKB
  3. stopy inflacji nie większej niż 1,5 punktu procentowego w porównaniu do średniej dla trzech krajów o najniższej stopie inflacji.
  1. długoterminowej stopy procentowej nie przekraczającej 2 punktów procentowych w porównaniu do średniej dla trzech krajów o najniższej stopie inflacji.
  2. pozostawania kursu walutowego kraju w zakresie nie przekraczającym +/- 2,25% bez przeprowadzania dewaluacji przez okres co najmniej 2 lat przed dokonaniem oceny.

Unia walutowa a unia ekonomiczna

W.Molle wyodrębnia trzy przejawy polityki ekonomicznej: unię ekonomiczną, unię monetarną oraz unię ekonomiczną i monetarną. Przypisuje ona unii ekonomicznej koordynację lub nawet unifikację głównych dziedzin polityki pieniężnej. Unia monetarna wykazuje powiązania walut krajów które należą do wspólnoty. Unia ekonomiczna i monetarna łączy w sobie cechy dwóch wcześniej wymienionych. [13] W. Molle wskazuje, że pojęcie „unia ekonomiczna” jest pojęciem szerszym niż „unia monetarna” . [14]


Bibliografia

  1. Białkowska-Gużyńska A. (2004), [1], "Businessman Magazine", Nr 3
  2. Marchewka-Bartkowiak K. (2012), [2], "Nowe ponadnarodowe reguły budżetowe odpowiedzią na kryzys zadłużenia publicznego w strefie Euro ", Nr 1
  3. Bukowski I. S. (2007). Strefa Euro, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
  4. Bukowski I. S. (2007). Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa
  5. Gronkiewicz-Waltz A. (2011). Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa
  6. Katarzyna Kołodziejczyk-Konarska, Unia Europejska w zarysie, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2003, s. 70-76
  7. Susan Senior Nello, The European Union. Economics, Policies and History, McGraw-Hill, Berkshire 2005, s. 182-190.
  8. Unia Europejska, pod red. Lucjan Ciamaga, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 263-310


Przypisy

  1. Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 13
  2. Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s.14
  3. Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 14
  4. Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 16
  5. Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 16
  6. Hanna Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 17
  7. Sławomir I. Bukowski, Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa 2007, s. 77
  8. Sławomir I. Bukowski, Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa 2007, s. 77
  9. Sławomir I. Bukowski, Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa 2007, s. 78
  10. Sławomir I. Bukowski, Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa 2007, s. 78
  11. Sławomir I. Bukowski, Unia monetarna Teoria i polityka, Difin, Warszawa 2007, s. 78
  12. Katarzyna Kołodziejczyk-Konarska, Unia Europejska w zarysie, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2003, s. 72
  13. Sławomir I. Bukowski, Strefa Euro, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007, s. 15
  14. Sławomir I. Bukowski, Strefa Euro, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007, s. 16

Autor: Przemysław Żur, Kamil Dubiel