Unia walutowa: Różnice pomiędzy wersjami

m (clean up, replaced: → , - → * (3), s.72 → s. 72 (4), 1. → # (8), * → * (2), # → # (7), removed: == Charakterystyka ==)
Linia 1: Linia 1:
 +
{{Infobox
 +
|Concept={{PAGENAME}}
 +
|list1=<ul>
 +
<li>[[Unia Europejska]]
 +
</ul>
 +
|list2=<ul>
 +
<li>[[Finanse publiczne]]
 +
<li>[[Pieniądz]]
 +
<li>[[Rynek]]
 +
</ul>
 +
|list3=<ul>
 +
<li>[[Obrót]]
 +
<li>[[Wymiana]]
 +
</ul>
 +
}}
 
[[Unia]] walutowa jest jednym z najbardziej zaawansowanych etapów w procesie integracji gospodarczej, gdyż zakłada istnienie wspólnego rynku, koordynację polityki gospodarczej i monetarnej, posiadanie wspólnej waluty przez kraje członkowskie oraz istnienie jednej, wspólnej instytucji regulującej działanie rynku pieniężnego.
 
[[Unia]] walutowa jest jednym z najbardziej zaawansowanych etapów w procesie integracji gospodarczej, gdyż zakłada istnienie wspólnego rynku, koordynację polityki gospodarczej i monetarnej, posiadanie wspólnej waluty przez kraje członkowskie oraz istnienie jednej, wspólnej instytucji regulującej działanie rynku pieniężnego.
 +
 +
==Geneza==
 +
Pierwszą współpracę walutową podjęły Belgia, Francja, Szwajcaria oraz Włochy w 1866 r. ich wspólnotę nazwano Łacińska Unią Walutową. Głównym celem utworzonej unii była standaryzacja monet pięciofrankowych.
 +
Drugą założoną unią była Skandynawska Unia Walutowa, utworzono ją w roku 1873, członkami były jedynie dwa państwa: Dania oraz Szwecja, dwa lata później dołączyła Norwegia. 
 +
Po II wojnie światowej bardzo wzrosło zainteresowanie kwestią banku europejskiego, wspólnej waluty oraz korzyści płynących z tego ważną częścią był tzw. plan Marschalla. <ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 11</ref> Instytucją, która sprawowałaby pieczę nad wszystkimi kwestami dotyczącymi wspólnej waluty i problemami z tym związanymi miał być europejski bank centralny. <ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 12</ref>
 +
==Formy unii walutowej==
 +
'''Europejska Wspólnota Gospodarcza''' - współpraca, jej rozwijanie oraz wszelkie zmiany należą do organów Wspólnoty. Szczególną wagę przykłada się do pracy Rady Ministrów, która odpowiada między innymi za:
 +
*kreowanie przepisów prawnych rozwijających współpracę walutową,
 +
*koordynacja współpracy walutowej krajów członkowskich,
 +
*organizacja wspólnych posiedzeń ministrów finansów oraz prezesów banków z krajów członkowskich
 +
 +
[[Parlament Europejski]] i [[Rada Europejska]] nie mogą bezpośrednio ingerować w kształtowanie współpracy walutowej.<ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 13</ref>
 +
'''Komitet Doradczy do Spraw Walutowych''' - składa się on z wysokich rangą urzędników banków emisyjnych, rządów krajów, które należą do wspólnoty oraz zazwyczaj dwóch pracowników Komisji Wspólnoty. Podstawowym zadaniem Komitetu jest organizowanie polityki walutowej krajów członkowskich. Jest to koordynowane na podstawie obserwacji sytuacji finansowej oraz ogólnego obrotu między krajami.
 +
Rada jak i Komisja są zobligowane do zasięgania opinii Komitetu Doradczego w kwestiach:
 +
 +
*wprowadzenia ograniczeń obrotu kapitałem,
 +
*zmian kursów walutowych,
 +
*opracowania wytycznych zmian wyżej wspomnianych zmian kursów walutowych,
 +
*zmian instytucjonalnych wspólnoty<ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 13</ref>
 +
 +
'''Komitet Prezesów Banków Centralnych''' - komitet jest niezależny od organów wspólnoty. Do głównych zadań Komitetu Prezesów należą: konsultacje w sprawie wytycznych i zasad polityki banków centralnych, wymiana informacji i ocena postanowień banków emisyjnych.<ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 15</ref>
 +
 +
'''Europejski Fundusz Współpracy Walutowej''' - został on powołany w 1973 r. Priorytetowym zadaniem Funduszu jest popieranie współpracy walutowej krajów, które należą do wspólnoty. Fundusz jest w stanie przyjąć rezerwy walutowe krajów członkowskich. Pomoc Funduszu możemy podzielić na trzy rodzaje: bardzo krótkoterminowa, krótkoterminowa i średnioterminowa. <ref>Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 15</ref>
 +
 +
==Europejski nadzór bankowy==
 +
Głównym organem zarządzającym jest [[Europejski Bank Centralny]] i krajowe odziały. Europejski nadzór bankowy jest z założenia niezależny, władze unijne nie mają na niego wpływu. Dane umiejscowienie wykazuje również wady jakimi są ryzyko konfliktów interesów w polityce monetarnej i nadzorczej w EBC. Istnieją również problemy prawne, odnośnie możliwości powołania niezależnego organu nadzorczego w ramach EBC. Europejski nadzór bankowy ma być otwarty na wszystkie kraje nawet te spoza strefy euro podczas kiedy w Radzie Prezesów EBC zasiadają tylko kraje strefy euro.
 +
Unia bankowa jest obowiązkowa dla wszystkich krajów, które znajdują się w trefie euro dodatkowo nie moją one możliwości wystąpienia z niej. Kraje spoza strefy euro nie mają możliwości wstąpienia, ale mogą podjąć się tzw. bliskiej współpracy. Nawiązanie takiej współpracy nie jest objęte żadnym terminem a jedynie warunkami jakimi musi spełnić dany kraj chcący przystąpić do współpracy.<ref>Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 18</ref>
 +
 +
Następujące warunki:
 +
*Powiadomienie innych krajów członkowskich, [[Komisja Europejska|Komisji Europejskiej]], [[EBC]] i EBA o chęciach przystąpienia. Do czego dany kraj się zobowiązuje w ww. powiadomieniu:
 +
:*gwarancja stosowania się do wszelkich zaleceń i wytycznych EBC,
 +
:*wymiany informacji na temat instytucji kredytowych , które posiadają siedzibę w omawianym kraju. (wymagane w celu weryfikacji oraz dokładnej analizy przed EBC)
 +
*Dostosowanie przepisów prawa krajowego
 +
W przypadku, gdy dany kraj przestanie spełniać wspomniane kryteria EBC może podjąć decyzję o zakończeniu współpracy z państwem. Decyzja jednak musi być poprzedzona ostrzeżeniami. Kraj, który wcześniej ubiegał  o rozpoczęcie współpracy również może zgłosić wniosek o zakończenie działań, ubiegać się może o to jednak dopiero po upływie 3 lat od podjęcia współpracy. <ref>Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 20</ref>
 +
 +
'''Okres wdrażania europejskiego nadzoru bankowego''' - pierwszym terminem, którego nie udało się dotrzymać był 1 stycznia 2013 r. Termin, który w praktyce zapoczątkował działanie nadzoru to 4 listopada 2014 roku. Zanim banki zostały objęte nadzorem przeszły tzw. "Stress testy". Były to testy, które sprawdzały odporność, podejmowane decyzje i kondycję banków na szoki i zmieniające się warunki. <ref>Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 24</ref>
 +
 +
'''Zakres europejskiego nadzoru bankowego''' - europejski nadzór bankowy ma głównie obejmować procesy: licencjonowania ,regulowania, kontrolowania i sankcjonowania. <ref>Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 26</ref>warunki.
 +
 +
'''Koszty funkcjonowania europejskiego nadzoru bankowego''' - ogólne koszty funkcjonowania nadzoru ponoszą podmiotu nadzorowane czyli: instytucje kredytowe, oraz oddziały na terenie krajów uczestniczących instytucji z krajów nieuczestniczących. Znaczenie podmiotu i ryzyko, które ten podmiot podejmuje będzie wyznaczało wysokość obciążenia warunki.<ref>Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 27</ref>
  
 
== Unia Gospodarczo-Walutowa ==
 
== Unia Gospodarczo-Walutowa ==
Linia 35: Linia 90:
 
#  długoterminowej stopy procentowej nie przekraczającej 2 punktów procentowych w porównaniu do średniej dla trzech krajów o najniższej stopie inflacji.
 
#  długoterminowej stopy procentowej nie przekraczającej 2 punktów procentowych w porównaniu do średniej dla trzech krajów o najniższej stopie inflacji.
 
#  pozostawania kursu walutowego kraju w zakresie nie przekraczającym +/- 2,25% bez przeprowadzania dewaluacji przez okres co najmniej 2 lat przed dokonaniem oceny.
 
#  pozostawania kursu walutowego kraju w zakresie nie przekraczającym +/- 2,25% bez przeprowadzania dewaluacji przez okres co najmniej 2 lat przed dokonaniem oceny.
 +
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
Linia 40: Linia 96:
 
#  Katarzyna Kołodziejczyk-Konarska, Unia Europejska w zarysie, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2003, s. 70-76
 
#  Katarzyna Kołodziejczyk-Konarska, Unia Europejska w zarysie, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2003, s. 70-76
 
#  Unia Europejska, pod red. Lucjan Ciamaga, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 263-310
 
#  Unia Europejska, pod red. Lucjan Ciamaga, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 263-310
 +
# Zalewska M. (2015). Europejska unia walutowa, Difin, Warszawa
 +
# Komar A. (1993). Europejska unia walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
Linia 45: Linia 103:
 
<references/>
 
<references/>
  
{{a|Przemysław Żur}}
+
{{a|Przemysław Żur, Kamil Dubiel}}
 
[[Kategoria:Unia Europejska]]
 
[[Kategoria:Unia Europejska]]

Wersja z 14:16, 8 kwi 2017

Unia walutowa
Pojęcie nadrzędne
Pojęcia związane
Metody i techniki

Unia walutowa jest jednym z najbardziej zaawansowanych etapów w procesie integracji gospodarczej, gdyż zakłada istnienie wspólnego rynku, koordynację polityki gospodarczej i monetarnej, posiadanie wspólnej waluty przez kraje członkowskie oraz istnienie jednej, wspólnej instytucji regulującej działanie rynku pieniężnego.

Geneza

Pierwszą współpracę walutową podjęły Belgia, Francja, Szwajcaria oraz Włochy w 1866 r. ich wspólnotę nazwano Łacińska Unią Walutową. Głównym celem utworzonej unii była standaryzacja monet pięciofrankowych. Drugą założoną unią była Skandynawska Unia Walutowa, utworzono ją w roku 1873, członkami były jedynie dwa państwa: Dania oraz Szwecja, dwa lata później dołączyła Norwegia. Po II wojnie światowej bardzo wzrosło zainteresowanie kwestią banku europejskiego, wspólnej waluty oraz korzyści płynących z tego ważną częścią był tzw. plan Marschalla. [1] Instytucją, która sprawowałaby pieczę nad wszystkimi kwestami dotyczącymi wspólnej waluty i problemami z tym związanymi miał być europejski bank centralny. [2]

Formy unii walutowej

Europejska Wspólnota Gospodarcza - współpraca, jej rozwijanie oraz wszelkie zmiany należą do organów Wspólnoty. Szczególną wagę przykłada się do pracy Rady Ministrów, która odpowiada między innymi za:

  • kreowanie przepisów prawnych rozwijających współpracę walutową,
  • koordynacja współpracy walutowej krajów członkowskich,
  • organizacja wspólnych posiedzeń ministrów finansów oraz prezesów banków z krajów członkowskich

Parlament Europejski i Rada Europejska nie mogą bezpośrednio ingerować w kształtowanie współpracy walutowej.[3] Komitet Doradczy do Spraw Walutowych - składa się on z wysokich rangą urzędników banków emisyjnych, rządów krajów, które należą do wspólnoty oraz zazwyczaj dwóch pracowników Komisji Wspólnoty. Podstawowym zadaniem Komitetu jest organizowanie polityki walutowej krajów członkowskich. Jest to koordynowane na podstawie obserwacji sytuacji finansowej oraz ogólnego obrotu między krajami. Rada jak i Komisja są zobligowane do zasięgania opinii Komitetu Doradczego w kwestiach:

  • wprowadzenia ograniczeń obrotu kapitałem,
  • zmian kursów walutowych,
  • opracowania wytycznych zmian wyżej wspomnianych zmian kursów walutowych,
  • zmian instytucjonalnych wspólnoty[4]

Komitet Prezesów Banków Centralnych - komitet jest niezależny od organów wspólnoty. Do głównych zadań Komitetu Prezesów należą: konsultacje w sprawie wytycznych i zasad polityki banków centralnych, wymiana informacji i ocena postanowień banków emisyjnych.[5]

Europejski Fundusz Współpracy Walutowej - został on powołany w 1973 r. Priorytetowym zadaniem Funduszu jest popieranie współpracy walutowej krajów, które należą do wspólnoty. Fundusz jest w stanie przyjąć rezerwy walutowe krajów członkowskich. Pomoc Funduszu możemy podzielić na trzy rodzaje: bardzo krótkoterminowa, krótkoterminowa i średnioterminowa. [6]

Europejski nadzór bankowy

Głównym organem zarządzającym jest Europejski Bank Centralny i krajowe odziały. Europejski nadzór bankowy jest z założenia niezależny, władze unijne nie mają na niego wpływu. Dane umiejscowienie wykazuje również wady jakimi są ryzyko konfliktów interesów w polityce monetarnej i nadzorczej w EBC. Istnieją również problemy prawne, odnośnie możliwości powołania niezależnego organu nadzorczego w ramach EBC. Europejski nadzór bankowy ma być otwarty na wszystkie kraje nawet te spoza strefy euro podczas kiedy w Radzie Prezesów EBC zasiadają tylko kraje strefy euro. Unia bankowa jest obowiązkowa dla wszystkich krajów, które znajdują się w trefie euro dodatkowo nie moją one możliwości wystąpienia z niej. Kraje spoza strefy euro nie mają możliwości wstąpienia, ale mogą podjąć się tzw. bliskiej współpracy. Nawiązanie takiej współpracy nie jest objęte żadnym terminem a jedynie warunkami jakimi musi spełnić dany kraj chcący przystąpić do współpracy.[7]

Następujące warunki:

  • Powiadomienie innych krajów członkowskich, Komisji Europejskiej, EBC i EBA o chęciach przystąpienia. Do czego dany kraj się zobowiązuje w ww. powiadomieniu:
  • gwarancja stosowania się do wszelkich zaleceń i wytycznych EBC,
  • wymiany informacji na temat instytucji kredytowych , które posiadają siedzibę w omawianym kraju. (wymagane w celu weryfikacji oraz dokładnej analizy przed EBC)
  • Dostosowanie przepisów prawa krajowego

W przypadku, gdy dany kraj przestanie spełniać wspomniane kryteria EBC może podjąć decyzję o zakończeniu współpracy z państwem. Decyzja jednak musi być poprzedzona ostrzeżeniami. Kraj, który wcześniej ubiegał o rozpoczęcie współpracy również może zgłosić wniosek o zakończenie działań, ubiegać się może o to jednak dopiero po upływie 3 lat od podjęcia współpracy. [8]

Okres wdrażania europejskiego nadzoru bankowego - pierwszym terminem, którego nie udało się dotrzymać był 1 stycznia 2013 r. Termin, który w praktyce zapoczątkował działanie nadzoru to 4 listopada 2014 roku. Zanim banki zostały objęte nadzorem przeszły tzw. "Stress testy". Były to testy, które sprawdzały odporność, podejmowane decyzje i kondycję banków na szoki i zmieniające się warunki. [9]

Zakres europejskiego nadzoru bankowego - europejski nadzór bankowy ma głównie obejmować procesy: licencjonowania ,regulowania, kontrolowania i sankcjonowania. [10]warunki.

Koszty funkcjonowania europejskiego nadzoru bankowego - ogólne koszty funkcjonowania nadzoru ponoszą podmiotu nadzorowane czyli: instytucje kredytowe, oraz oddziały na terenie krajów uczestniczących instytucji z krajów nieuczestniczących. Znaczenie podmiotu i ryzyko, które ten podmiot podejmuje będzie wyznaczało wysokość obciążenia warunki.[11]

Unia Gospodarczo-Walutowa

Najbardziej znanym przykładem unii walutowej jest Unia Gospodarczo-Walutowa (UGW) zawiązana przez członków Wspólnoty Europejskiej, która powstała w efekcie wejścia w życie Traktatu z Maastricht w 1992 roku. Opracowaniem podstawy działania i planu wprowadzenia UGW zajął się komitet powstały w 1988 r. pod przewodnictwem ówczesnego przewodniczącego Komisji EWG Jacquesa Delorsa. Zwieńczeniem prac komitetu był opublikowany w 1989 r. raport zw. Raportem Delorsa, w którym stwierdzono, że unia gospodarcza i walutowa to "dwie integralne części jednej całości, dlatego powinny być wprowadzane równolegle"[12].

W Traktacie z Maastricht zostały ustalone podstawy prawne UGW, harmonogram jej wprowadzania oraz kryteria stawiane krajom członkowskim powstałej Unii Europejskiej zw. kryteriami konwergencji.

W przypadku UGW istnieje wspólny rynek towarów i usług oraz koordynacja polityk gospodarczych jej członków m.in. poprzez multilateralny nadzór i obserwację. Z kolei Europejski Bank Centralny (EBC), główna instytucja rynku pieniężnego krajów posiadających walutę euro, koordynuje wspólną politykę monetarną. Polityka ta jest kreowana przez Europejski System Banków Centralnych tj. wspólnie EBC oraz narodowe banki centralne państw członkowskich.

Harmonogram wprowadzania UGW

Zgodnie z harmonogramem program wprowadzania UGW został podzielony na trzy etapy:

  • etap I - trwał od 1 lipca 1990 r. do 31 grudnia 1993 r.
  • etap II - od 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1996 r.
  • etap III - termin rozpoczęcia i zakończenia tego etapu nie został ustalony, gdyż uzależniony był od spełnienia przez kraje członkowskie kryteriów konwergencji.

Jak się później okazało z dniem 1 czerwca 1998 roku rozpoczął działalność Europejski Bank Centralny, a od 1 stycznia 1999 roku nową walutę euro wprowadzono do obiegu bezgotówkowego. Z dniem 1 stycznia 2001 roku wprowadzono euro do obiegu gotówkowego we wszystkich krajach UGW.

Członkowie UGW

Członkami UGW z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się wszystkie kraje UE poza Wielką Brytanią, Szwecją, Danią oraz Grecją. Trzy pierwsze kraje nie weszły do UGW z przyczyn politycznych. Z kolei Grecja jako jedyny kraj nie była w stanie spełnić kryteriów konwergencji i wszedł do UGW dopiero z chwilą wprowadzenia euro do obiegu gotówkowego tj. 1 stycznia 2001 r.

Z grupy krajów, które weszły do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. Słowenia przyjęła euro 1 stycznia 2007 roku, Malta i Cypr 1 stycznia 2008 roku i Słowacja 1 stycznia 2009 roku.

Kryteria konwergencji

Kryteria konwergencji dotyczą:

  1. deficytu budżetowego nie większego niż 3% PKB
  2. długu publicznego nie większego niż 60% PKB
  3. stopy inflacji nie większej niż 1,5 punktu procentowego w porównaniu do średniej dla trzech krajów o najniższej stopie inflacji.
  1. długoterminowej stopy procentowej nie przekraczającej 2 punktów procentowych w porównaniu do średniej dla trzech krajów o najniższej stopie inflacji.
  2. pozostawania kursu walutowego kraju w zakresie nie przekraczającym +/- 2,25% bez przeprowadzania dewaluacji przez okres co najmniej 2 lat przed dokonaniem oceny.


Bibliografia

  1. Susan Senior Nello, The European Union. Economics, Policies and History, McGraw-Hill, Berkshire 2005, s. 182-190.
  2. Katarzyna Kołodziejczyk-Konarska, Unia Europejska w zarysie, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2003, s. 70-76
  3. Unia Europejska, pod red. Lucjan Ciamaga, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 263-310
  4. Zalewska M. (2015). Europejska unia walutowa, Difin, Warszawa
  5. Komar A. (1993). Europejska unia walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa

Przypisy

  1. Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 11
  2. Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 12
  3. Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 13
  4. Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 13
  5. Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 15
  6. Andrzej Komar, Europejska Unia Walutowa, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1993, s. 15
  7. Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 18
  8. Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 20
  9. Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 24
  10. Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 26
  11. Małgorzata Zalewska, Europejska unia bankowa, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2015, s. 27
  12. Katarzyna Kołodziejczyk-Konarska, Unia Europejska w zarysie, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2003, s. 72

Autor: Przemysław Żur, Kamil Dubiel