Techniki badawcze

Z Encyklopedia Zarządzania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Techniki badawcze
Polecane artykuły

Technika badawcza to określone sposoby i umiejętność wykorzystania wybranych metod badawczych, czynności, operacji, które wpływają na poznanie właściwości przedmiotu badań [1]. Do technik badawczych można zaliczyć wszystkie dostępne narzędzia, środki, umiejętności i procedury stosowane w celu empirycznego zbadania założeń metodologicznych w pracy naukowej[2].

Wykorzystywane w badaniach naukowych techniki są podporządkowane odpowiednim metodom badawczym, a przy tym zostały formalnie skonkretyzowane, uregulowane wypracowanymi przez lata dyrektywami. Najczęściej stosowane techniki są adekwatnie dobrane do zrealizowania celów badawczych.

Rodzaje technik badawczych

Czynności związane z różnorodnymi sposobami przygotowania i przeprowadzenia badań naukowych[3] najczęściej dzielone są ze względu na rodzaj metody. Do najczęściej wybieranych przez badaczy technik należą[4][5]:

  • ankieta, czyli technika polegająca najczęściej na samodzielnym wypełnieniu przez respondentów standaryzowanych kwestionariuszy w obecności ankietera lub bez niego. Reprezentatywna grupa badanych odpowiada na jasne, konkretne i ściśle określone pytania badawcze, dotyczące wąskiego tematu. Jest ważnym elementem badań, których wynikiem ma być analiza wybranych cech, faktów. Rodzaje ankiet: audytoryjna, indywidualna, pocztowa;
  • wywiad, podobnie jak ankieta służy poznaniu faktów, opinii, postaw wybranej grupy. Najważniejszą różnicę stanowi sposób zadawania pytań – najczęściej ma charakter indywidualnej rozmowy badacza z respondentem. Zadawane pytania nie muszą być standardowe, mogą odbiegać od przygotowanego wcześniej scenariusza, o ile nawiązują do tematu badania. Rodzaje wywiadu: sformalizowany, swobodny;
  • obserwacja to najbardziej wszechstronna technika badawcza, pozwalająca na zgromadzenie niezwykle dużej ilości materiału w sposób bardzo naturalny. Może mieć charakter bezpośredni, pośredni, jawny lub ukryty. Gromadzenie materiałów może przebiegać nieszablonowo (swobodne notatki, opisy, fotografie, nagrania, itp.) lub szablonowo (arkusz obserwacji, dziennik obserwacji). Rodzaje obserwacji: uczestnicząca, postronna;
  • analiza dokumentów to gromadzenie opisowych informacji na wybrany temat, pozwalające na poznanie opinii o przedmiocie badania. Występują dwa rodzaje dokumentów poddawanych analizie: kronikarskie, czyli takie, które przedstawiają konkretne sytuacje, są opisem faktów i wydarzeń; opiniodawcze (pamiętniki, listy, wypracowania). Rodzaje analizy: ilościowa i jakościowa;
  • analiza treści, czyli ustalenie i opisanie językowej strony tekstów, które podlegają badaniu z pomocą wskaźników statystycznych. Dają możliwość uzyskania jednoznacznych i porównywalnych w czasie wyników. Rodzaje analizy: ilościowa, jakościowa, elementarna, przyczynowa, krytyczna;
  • eksperyment – ta technika ściśle łączy się z obserwacją, bowiem grupę badanych w warunkach laboratoryjnych lub naukowych poddaje się wpływowi określonych bodźców i analizuje się ich reakcje na ten wpływ. Eksperyment pozwala na weryfikację związków przyczynowo-skutkowych w badanych procesach. Rodzaje eksperymentu: jednej grupy, grup równoległych, grup rotacyjnych;
  • techniki socjometryczne pozwalają na opisanie i zdefiniowanie stosunków międzyludzkich panujących w grupach społecznych. Techniką socjometryczną jest przede wszystkim porównanie;
  • techniki statystyczne pozwalają na opracowanie zebranego materiału, jako techniki pomocnicze w metodzie monografii, sondażu diagnostycznego czy metodzie studium przypadku. Rodzaje technik statystycznych: rozumowanie statystyczne, indukcja i dedukcja naukowa, formułowanie aksjomatów.

Wybrane techniki zastosowane w pracy naukowej powinny pomóc poznać opracowywany temat w sposób możliwie najszerszy i najdoskonalszy. Należy jednak pamiętać, że muszą być koniecznie dostosowane do badanej treści, gdyż mają zasadniczy wpływ na formułowane w pracy wnioski.

Przypisy

  1. Nachmias D., Frankfort-Nachmias C. 2001, s.28
  2. Krzykała F. 2001, s. 40-41
  3. Sztumski. J., 2005, s. 82
  4. Apanowicz J. 2002, s. 80-95
  5. Pilch T. 2001, s. 71

Bibliografia

  • Apanowicz J. (2002), Metodologia ogólna, Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej „Bernardinum”, Pelplin,
  • Kaszyńska A. (2010), Jak napisać, przepisać i z sukcesem obronić pracę dyplomową lub magisterską, Wydawnictwo Złote Myśli, Gliwice,
  • Krajewski M. (2006), Badania pedagogiczne, Wydawnictwo Wyższej Szkoły im. Pawła Włodkowica, Płock,
  • Krzykała F. (2001), Metodologia badań i technik badawczych socjologii gospodarczej, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Poznań,
  • Mazur P. (2017), Jak napisać monografię szkoły?, Chełm,
  • Nachmias D., Frankfort-Nachmias C. (2001), Metody badawcze w naukach społecznych, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań,
  • Nowak S. (2011), Metodologia badań społecznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa,
  • Pilch T. (2001), Zasady badań pedagogicznych: strategie ilościowe i jakościowe, Wydawnictwo żak, Warszawa,
  • Sztumski J. (2005), Wstęp do metod i technik badań społecznych, Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice.

Autor: Mateusz Mordarski