Struktura zatrudnienia

Z Encyklopedia Zarządzania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Struktura zatrudnienia
Polecane artykuły


Struktura zatrudnienia określa w ujęciu,

  • makroekonomicznym- podział ludności według zatrudnienia w poszczególnych sektorach gospodarki i zależy od stopnia rozwoju gospodarczego kraju
  • mikroekonomicznym- podział zatrudnienia w danym zakładzie pracy np. pod względem posiadanego wykształcenia lub rodzaju wykonywanej pracy.

Podział gospodarki narodowej najczęściej występuje w trzech podstawowych sektorach:

  1. rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo,
  2. przemysł i budownictwo
  3. usługi. Które można podzielić na,
    1. usługi podstawowe obejmujące; handel, usługi gastronomiczne, fryzjerskie oraz usługi świadczone przez oświatę, wymiar sprawiedliwości, instytucje finansowe i ubezpieczeniowe,
    2. usługi specjalistyczne takie jak; przetwarzanie informacji, organizacja i zarządzanie przedsiębiorstwami, marketing i reklama.

Należy zaznaczyć, że w krajach słabo rozwiniętych nawet do 90 % mieszkańców zatrudnionych jest w rolnictwie, następnie w przemyśle, ale jest to przede wszystkim przemysł wydobywczy wymagających bardzo dużej pracy wykonywanej ręcznie. W krajach wysokorozwiniętych zatrudnienie w przemyśle, a w szczególności przy prostych pracach ręcznych jest minimalne na skutek wprowadzania do procesu produkcyjnego mechanizacji, automatyzacji i komputeryzacji. Największe zatrudnienie występuje w sektorze usług a szczególności w usługach specjalistycznych związanych z handlem, opieką zdrowotną, turystyką, reklamą, finansami i ubezpieczeniami. Bardzo mało osób zatrudnionych jest w rolnictwie i liczba ta z roku na rok maleje ze względu na zwiększenie mechanizacji i automatyzacji prac rolniczych.

Struktura zatrudnienia w ujęciu makroekonomicznym odnosi się do charakterystyki stanu zatrudnienia w danej jednostce gospodarczej zarówno pod względem miejsca zajmowanego z hierarchii przedsiębiorstwa, jak i posiadanego wykształcenia i umiejętności. Najczęściej podział wewnętrzny zatrudnienia dokonać można wg linii trzech "S".

  • status stanowiska,
  • szansa awansu zawodowego,
  • stabilność zatrudnienia.

Pracownicy zatrudnieni w tzw. "trzonie" firmy; posiadają wysoki status stanowiska są to tzw. pracownicy kadry kierowniczej, posiadają wysokie wykształcenie i doświadczenie zawodowe oraz wysokie wynagrodzenie za wykonywaną pracę jak również najczęściej ich zatrudnienie charakteryzuje największą stabilnością. Załoga spoza "trzonu" pracuje na stanowiskach usytuowanych stosunkowo nisko w hierarchii organizacyjnej przedsiębiorstwa. Powoduje to niski poziom ich opłacania i dużą uciążliwość warunków pracy. Z reguły pociąga to za sobą małe szanse awansu i pozostanie na stałe w dolnym segmencie zakładowej struktury zatrudnienia. Pozycja w tej grupie zawodowej nie daje gwarancji utrzymania miejsca pracy, jest ona w istotny sposób poddana na zmiany koniunkturalne na rynku.

Struktura wielkich grup zawodowych w Polsce

Klasyfikacja wg Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 sierpnia 2014 r. (poz. 1145)

1. PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY

2. SPECJALIŚCI

3. TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL

4. PRACOWNICY BIUROWI

5. PRACOWNICY USŁUG I SPRZEDAWCY

6. ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY

7. ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY

8. OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ

9. PRACOWNICY WYKONUJĄCY PRACE PROSTE

0. SIŁY ZBROJNE

Miernik struktury zatrudnienia

Strukturę rodzajową zatrudnienia w danym przedsiębiorstwie możemy zmierzyć za pomocą wskaźnika szczegółowej rodzajowej struktury zatrudnienia (M. Król 2014, s. 140):

\[S_{SZ}=\frac{P_{ES}}{P_{O}}\times 100 \]

gdzie:

\(P_{ES}\) - liczba osób zatrudnionych na warunkach umów cywilnoprawnych

\(P_{O}\) - liczba osób zatrudnionych na warunkach umów o pracę i cywilnoprawnych

Powyższy wskaźnik zobrazuje nam jaki procent zatrudnionych w przedsiębiorstwie posiada umowę inną niż umowa o pracę (np. umowa o dzieło, umowa zlecenie).

Czynniki wpływające na zmiany struktury zawodowej

Główne determinanty zmian w strukturze zawodowej związane są z czynnikami ekonomicznymi, jednakże dotyczą one nie tylko obszarów ekonomicznych przedsiębiorstwa, lecz w dużej mierze jego płaszczyzny społeczno-gospodarczej. Do głównych czynników zalicza się (A. Gajdos 2016, s. 26-27):

  • Wahania rynkowe - popytu i podaży
  • Wahania strukturalne w podstawowych sektorach gospodarki państwa
  • Zmiany na arenie międzynarodowej (nowe dyrektywy, migracje ludności)
  • Wszelkiego rodzaju postępy np. techniczne, technologiczne
  • Polityka państwa
  • Wykształcenie
  • Demografia (wiek emerytalny, średnia długość trwania życia, współczynnik feminizacji/maskulinizacji)
  • Skala działalności gospodarczej danego przedsiębiorstwa i jej rodzaj

Bibliografia

Autor: Małgorzata Pierzchała, Adrianna Cholewa