Skarb Państwa

Wersja z dnia 18:52, 8 sty 2019 autorstwa Sw (dyskusja | edycje) (Infobox update)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Skarb Państwa
Polecane artykuły


Skarb Państwa jest to instytucja reprezentująca państwo jako właściciela majątku państwowego w stosunkach cywilno-prawnych. Pojęcie Skarbu Państwa jest zróżnicowane w poszczególnych krajach pod względem pozycji prawnej, organizacyjnej i kompetencyjnej. Skarb Państwa może funkcjonować jako ministerstwo lub część ministerstwa finansów.

Geneza

Skarb Państwa wywodzi się z rozróżnienia w starożytnym Rzymie majątku publicznego (aerarium, fiscus) i prywatnego majątku cesarza. W Polsce rozdzielenie Skarbu Królewskiego i publicznego nastąpiło w 1590 roku.

Skarb Państwa - podmiot cywilnoprawnych (w tym majątkowych) praw państwa, z reguły osoba prawna reprezentująca państwo jako właściciela majątku, z wyłączeniem części pozostających we władaniu innych państwowych osób prawnych (m.in. funduszów celowych, przedsiębiorstw i banków państwowych, jednostek samorządu terytorialnego, samorządowych osób prawnych).

Jako osoba prawna w obrocie prawnym jest równoprawna z innymi osobami prawnymi i fizycznymi (w przeciwieństwie do uprawnień władczych państwa).

Skarb państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych jednostek gospodarczych będących osobami prawnymi samodzielnie gospodarującymi częścią mienia ogólnonarodowego (są to np. przedsiębiorstwa państwowe i spółki skarbu państwa), podobnie jak one nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania skarbu państwa. Skarb państwa odpowiada głównie za jednostki budżetowe.

Skarb Państwa w Polsce

Skarb Państwa może być zarządzany przez odrębną instytucję, bądź reprezentowany przez różnych urzędników. W Polsce Skarb Państwa w zakresie ochrony majątku i interesów zastępuje Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, a w zakresie prywatyzacji Minister Skarbu Państwa.

Ponadto istnieją wydzielone agencje gospodarujące mieniem Skarbu Państwa (m.in. Agencja Mienia Wojskowego, Agencja Nieruchomości Rolnych). Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania przedsiębiorstw państwowych i innych państwowych osób prawnych. Jako podmiot praw i obowiązków skarb państwa dysponuje zasobami finansowymi [budżet państwa|budżetu państwa]. W Polsce Skarb Państwa ma rangę ministerstwa, na czele którego stoi Minister Skarbu. Do kompetencji Ministra należy inicjowanie polityki państwa w zakresie gospodarowania mieniem Skarbu Państwa oraz państwowych osób prawnych, w tym prywatyzacji. Z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa pochodzą przychody budżetu państwa i budżetów jednostek [samorząd terytorialny|samorządu terytorialnego], które stanowią część środków publicznych Skarb Państwa odpowiada całym majątkiem za zobowiązania wynikające z wyemitowanych lub wystawionych skarbowych papierów wartościowych.

Działania Skarbu Państwa podlegają kontrolom. [Kontrola] taka może być wewnętrzna, zewnętrzna i zarządcza. Dokumentacja z przebiegu i efektów kontroli oraz wszelkie opinie podmiotów ją przeprowadzających są publikowane przez Ministerstwo Skarbu Państwa w Biuletynie Informacji Publicznej.

Zadania Ministra Skarbu Państwa

  • przygotowania projektów rocznych kierunku prywatyzacji,
  • prowadzenia ewidencji majątku,
  • zarządzania [majątek|majątkiem] Skarbu Państwa.

Kontrolę nad stanem długu Skarbu Państwa sprawuje Minister Finansów. Opracowuje on również czteroletnią strategię zarządzania długiem Skarbu Państwa. Minister Finansów realizuje także zadania związane z zarządzaniem [dług|długiem] Skarbu Państwa.

Ministerstwo Skarbu Państwa

Struktura organizacyjna Ministerstwa Skarbu Państwa:

  • Departament Zarządzania Strategicznego i Rozwoju,
  • Departament Nadzoru Właścicielskiego,
  • Departament Spółek Strategicznych,
  • Departament Przekształceń Własnościowych,
  • Departament Restrukturyzacji i Pomocy Publicznej,
  • Departament Mienia Skarbu Państwa,
  • Departament Prawny,
  • Departament Prawno-Procesowy,
  • Departament Rynków Kapitałowych,
  • Departament Budżetu i Finansów,
  • Biuro Ministra,
  • Biuro Dyrektora Generalnego,
  • Biuro Komunikacji Społecznej,
  • Biuro Audytu i Kontroli,
  • Biuro Kadr.

Rola Skarbu Państwa

W Polsce Skarb Państwa w zakresie ochrony majątku i interesów zastępuje Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, a w zakresie prywatyzacji Minister Skarbu Państwa. Ponadto istnieją wydzielone agencje gospodarujące mieniem Skarbu Państwa (m.in. Agencja Mienia Wojskowego, Agencja Nieruchomości Rolnych). Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za [zobowiązania] przedsiębiorstw państwowych i innych państwowych osób prawnych.

Własność Skarbu Państwa

Własnością Skarbu Państwa są wszystkie mienia państwowe, które nie zostały wcześniej wyodrębnione dla innych państwowych osób prawnych, tj.:

  • mienie publiczne,
  • mienie administracyjne,
  • mienie gospodarcze,
  • prawa majątkowe otrzymane w zamian za mienie państwowe.

Wyceny własności Skarbu Państwa dokonują jednostki ewidencji podmiotowej i przedmiotowej. Do wyceny można stosować identyczne metody i udokumentowane dane, jakie są stosowane do określania wartości pieniężnej podmiotów gospodarczych i ich mienia.

Zbiorcza ewidencja majątku Skarbu Państwa

Zbiorcza ewidencja majątku Skarbu Państwa to zbiór informacji z zestawionymi danymi ze sprawozdań okresowych sporządzanych przez jednostki ewidencji podstawowej oraz informacjami składanymi Ministrowi Skarbu Państwa. W jej skład wchodzi:

  • dobra kultury narodowej,
  • zasoby archiwalne,
  • zasoby naturalne,
  • grunty,
  • urządzenia infrastruktury,
  • budynki i budowle,
  • Finansowe składniki majątku trwałego Skarbu Państwa,
  • Składniki majątku obrotowego,
  • Rezerwy państwowe gospodarcze,
  • Uprawnienia wynikające z wniesienia wkładu majątkowego do przedsiębiorstw państwowych,
  • Uprawnienia w stosunku do majątku innych państwowych osób prawnych,
  • Ustanowione ustawą monopole.

W ewidencji zbiorczej uwzględnia się także zobowiązania i obciążenia publiczno-prawne Skarbu Państwa.

Prowadzona jest ona w ujęciu:

  • rzeczowym,
  • wartościowym - szacunkowym,
  • wartościowym - księgowym,
  • wartościowym - rynkowym.

Każdego roku Minister Skarbu Państwa sporządza Sprawozdanie o stanie mienia Skarbu Państwa. Jest ono opracowywane na podstawie danych zawartych w ewidencji zbiorczej. Sprawozdanie jest następnie przedkładane Radzie Ministrów a potem Sejmowi. Publikowane jest również na stronie internetowej Ministerstwa.

Bibliografia

  • Alińska A. Woźniak B. (2015). Współczesne finanse publiczne, Difin, Warszawa,
  • Bieniek G., (2004) Reprezentacja Skarbu Państwa i Jednostek Samorządu Terytorialnego, LexisNexis, Warszawa,
  • Bożyk P., Misala J., Puławski M. (2002), Międzynarodowe stosunki ekonomiczne, wydanie II, Warszawa,
  • Malinowska-Misiąg E., Misiąg W, (2006). Finanse publiczne w Polsce, Lexis Nexis, Warszawa,
  • Owsiak S. (2005)., Finanse publiczne teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa,
  • Sawulski J. (2015). Audyt (nie)przejrzystości finansów publicznych w Polsce Instytut badań strukturalnych,
  • Ustawa o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 DZ.U.2009 Nr 157 poz. 1240,
  • Wójtowicz W. (red) (2014). Zarys finansów publicznych i prawa finansowego, Wolters Kluwer, Warszawa.

Autor: Sebastian Kasperczyk, Jacek Brodzik, Katarzyna Gubernat

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.