Prawo dewizowe

Z Encyklopedia Zarządzania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Prawo dewizowe
Polecane artykuły


Prawo dewizowe jest integralną i ważną częścią prawa finansowego. Powiązane jest z innymi gałęziami prawa, a w szczególności z prawem administracyjnym, karnym skarbowym oraz cywilnym.
Prawo cywilne stanowi zespół przepisów, które regulują zasady posiadania i posługiwania się w obrocie walutą obcą, jak również pozostałymi wartościami dewizowymi. [1]

Podmioty prawa

W rozumieniu art. 2 ustawy o prawie dewizowym podmiotami prawa dewizowego są rezydenci oraz nierezydenci.

Rezydentami określa się:

  • osoby fizyczne, które swoje miejsce zamieszkania mają na terytorium kraju;
  • osoby prawne, a także inne podmioty, które mają siedzibę w kraju i posiadają zdolność zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu,
  • oddziały, przedstawicielstwa i przedsiębiorstwa znajdujące się w kraju utworzone przez nierezydentów,
  • polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne i inne polskie przedstawicielstwa oraz misje specjalne, korzystające z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych lub konsularnych.

Nierezydentami są:

  • osoby fizyczne, które mieszkają za granicą,
  • osoby prawne, a także inne podmioty mające siedzibę za granicą i posiadające zdolność zaciągania zobowiązań i nabywanie praw we własnym imieniu,
  • oddziały, przedstawicielstwa i przedsiębiorstwa znajdujące się za granicą, które zostały tworzone przez rezydentów,
  • obce przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne oraz inne obce przedstawicielstwa, a także misje specjalne i organizacje międzynarodowe, które korzystają z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych lub konsularnych. [2]

Wartości dewizowe

Wartości dewizowe to:

  • zagraniczne środki płatnicze – waluty obce oraz dewizy,
  • złoto dewizowe i platyna dewizowa – to złoto oraz platyna, które są w stanie nieprzerobionym, a także w postaci sztab, monet wybijanych po 1850r., półfabrykatów i przedmiotów ze złota i platyny zwyczajowo nie wytwarzanych z tych kruszców.[2]

Dewizy

Według art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy o prawie dewizowym, dewizy to papiery wartościowe oraz pozostałe dokumenty, które pełnią funkcję środka płatniczego i wystawiane są w walutach obcych.

W tym przypadku papiery wartościowe to:

  • papiery wartościowe udziałowe, przede wszystkim akcje oraz prawa naboru nowych akcji,
  • papiery wartościowe dłużne, w głównej mierze obligacje, wystawione bądź wyemitowane zgodnie z przepisami państwa, w którym swoją siedzibę ma wystawca lub emitent lub w którym dokonano wystawienia czy też emisji obligacji.[2]

Działalność dewizowa Narodowego Banku Polskiego

Według art. 52 ustawy o Narodowym Banku Polskim, "NBP realizuje funkcje centralnej bankowej instytucji dewizowej poprzez gromadzenie rezerw dewizowych, zarządzanie rezerwami dewizowymi oraz podejmowanie czynności bankowych i innych mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa obrotu dewizowego i płynności płatniczej kraju".
Narodowy Bank Polski może być właścicielem wartości dewizowych, a poza tym dokonywać obrotu nimi we własnym imieniu oraz na własny rachunek, a również na rachunek innych podmiotów. Może także realizować czynności obrotu dewizowego w kraju i za granicą, dotyczy to także udzielania oraz zaciągania kredytów i pożyczek zagranicznych, a także udzielania i przyjmowania gwarancji bankowych, jak również poręczeń w obrotach za granicą. Kontrolę w zakresie, który ustalony jest w przepisach prawa dewizowego wykonuje prezes Narodowego Banku Polskiego.[3]

Rezerwy dewizowe

Rezerwy dewizowe są walutami obcymi, które są w posiadaniu, a także pod kontrolą banku centralnego. Są one w dużej mierze zabezpieczeniem finansowym dla kraju rozwijającego się.
Rezerwy dewizowe są częścią zasobu aktywów rezerwowych, w których skład wchodzą również rezerwy walutowe, Specjalne Prawa Ciągnienia, złoto oraz należności od Międzynarodowego Funduszu Walutowego.[4] [5]

Bibliografia

  1. Borodo A. (2015). 2015.019/7076 Bank centralny a budżet państwa – wybrane aspekty prawne, "Prawo budżetowe Państwa i Samorządu", nr 3
  2. Dąbrowski M. (2015). Jakość danych o rezerwach dewizowych a kryzysy finansowe w gospodarkach wschodzących,"Gospodarka Narodowa”, nr 3
  3. Kowalewska E. (2016). Narodowy Bank Polski jako centralna bankowa instytucja dewizowa, "Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia", nr 1
  4. Redo M. (2015). Analiza wielkości i struktury rezerw dewizowych w Polsce w latach 1998–2014, "Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu", nr 4
  5. Redo M. (2014). Prawne i finansowe aspekty zarządzania rezerwami dewizowymi w Polsce., "Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne", nr 42
  6. Ustawa z dnia 27 lipca 2002r. Prawo dewizowe., Dz.U.2002 nr 141 poz. 1178, tekst ujednolicony
  7. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim., Dz.U. 1997 nr 140 poz. 938, tekst ujednolicony
  8. Wójtowicz W. (red.) (2011). Zarys finansów publicznych i prawa finansowego, Wolters Kulwer Polska, Warszawa

Przypisy

Autor: Aleksandra Myćka

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.