Operacja gospodarcza

Z Encyklopedia Zarządzania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Operacja gospodarcza
Polecane artykuły



Operacja gospodarcza to każde, udokumentowane zdarzenie gospodarcze, które wywołuje zmiany stanu składników aktywów i pasywów oraz wpływa na wynik finansowy działalności jednostki. Każda operacja gospodarcza podlega ewidencji księgowej, gdyż wpływa na majątek, źródła finansowania firmy i wynik finansowy.

Wszelkie operacje gospodarcze muszą być udokumentowane. W szczególności są dokumentowane dowodem źródłowym mający postać „np. faktur, listy płac, asygnaty kasowej, dowodu magazynowego”. Poszczególne operacje można potwierdzić za pomocą polecenia księgowego (PK), w sytuacji gdy nie ma innej możliwości udokumentowanie operacji „np. otwarcie lub zamknięcie kont, rozliczenie kosztów, korygowanie błędów w księgowaniu” (K. Winiarska 2012, s.27).

Charakterystyczne cechy operacji gospodarczej

  • dotyczy zakresu działalności konkretniej jednostki gospodarczej,
  • wyrażona jest w jednostkach pieniężnych,
  • zmiany mają określone wartości,
  • dualny charakter – wywołuje zmiany w dwóch składnikach bilansu, wobec czego powinny być zapisywane dwukrotnie w tej samej kwocie,
  • występuje w jednoznacznie określonym terminie (dzień, miesiąc, rok),
  • stanowią obserwację zmian zwiększających bądź zmniejszających w aktywach, czy też pasywach jednostki gospodarczej,
  • żadne typy zaksięgowanych operacji nie powodują naruszenia równowagi bilansowej, która jest podstawową zasadą księgowości.

Klasyfikacja operacji gospodarczych

Operacje gospodarcze można sklasyfikować według różnych kryteriów. Odpowiednia klasyfikacja pozwala na właściwe porządkowanie i grupowanie operacji oraz sprawne zapisywanie wywołanych skutków w ewidencji księgowej. Właściwe wykorzystanie wiedzy w zakresie klasyfikacji różnych operacji gospodarczych usprawnia procesy zachodzące w jednostce gospodarczej. Pomaga usprawnić proces obiegu dokumentów oraz system ich wystawiania, monitowania i archiwizowania.

Klasyfikacja operacji gospodarczych według sposobu powstania, zasięgu, fazy procesu gospodarczego i stopnia złożoności

według sposobu powstania

  • jednorazowe (występujące rzadko lub losowo, charakteryzuje zdarzenia, posiadające jednolitą strukturę)
  • wielokrotne (występujące permanentnie, powtarzalnie, jest skutkiem połączenia ze sobą podobnych zdarzeń)

według zasięgu operacji

  • zewnętrzne (dotyczące co najmniej dwóch podmiotów gospodarczych wywołujące zmiany w stanie ich majątku i kapitałów),
  • wewnętrzne (dotyczące tylko jednego, określonego podmiotu gospodarczego),

według fazy procesu gospodarczego

  • operacje fazy zaopatrzenia,
  • operacje fazy produkcji,
  • operacje fazy sprzedaży,

według stopnia złożoności

  • operacje proste (odpowiadające odrębnym zdarzeniom gospodarczym),
  • operacje złożone (łączące pojedyncze operacje),

Klasyfikacja operacji gospodarczych według rodzaju operacji gospodarczych

  • Operacje bilansowe - powodujące zmiany w strukturze majątku, w strukturze kapitałów oraz w wielkości i strukturze majątku i kapitałów na skutek przemieszczania wartości.
  • Operacje wynikowe - obejmują zdarzenie, które wywierają wpływ na wynik finansowy jednostki gospodarczej. Operacje wynikowe powodują ponoszenie kosztów i strat, a także powstawanie przychodów i zysków.

Klasyfikacja operacji gospodarczych bilansowych według wpływu na składniki bilansu

Występujące zmiany mają wpływa na pozycje bilansu w strukturze samych aktywów, w strukturze samych pasywów albo w samych aktywów i pasywów. Zmiany zachodzące zarówno w aktywach i pasywach powodują wzrost lub obniżenie sumy bilansowej. Wszelkie zmiany zachowują równowagę bilansową, co jest zgodne z charakterem dualnym.

  • Aktywna [A]zmiana występująca w strukturze aktywów, powoduje wzrost jednej pozycji w aktywach, druga pozycja w aktywach maleje, nie zmieniając sumy bilansowej np. zakupiono materiały za gotówkę,
  • Pasywna [P] - zmiana występująca w strukturze pasywów, powoduje wzrost jednej pozycji w pasywach, druga pozycja w pasywach maleje, nie zmieniając sumy bilansowej np. spłacono zobowiązania wobec dostawców zaciągniętym kredytem bankowym,
  • Aktywno - pasywna zwiększająca sumę bilansową [AP+] - zmiany występujące zarówno w strukturze aktywów jak i pasywów – powoduje wzrost jednego składnika aktywów oraz jednego składnika pasywów, w efekcie ogólna suma bilansowa ulega zwiększeniu, równowaga bilansowa nie została naruszona np. zakup materiałów - zapłata nastąpi w terminie późniejszym,
  • Aktywno - pasywna zmniejszająca sumę bilansową [AP-] - zmiany występujące zarówno w strukturze aktywów jak i pasywów - powoduje spadek jednego składnika aktywów oraz jednego składnika pasywów, w efekcie ogólna suma bilansowa ulega zmniejszeniu, równowaga bilansowa nie została naruszona np. wypłacono pracownikom wynagrodzenia.

Bibliografia

  • Baran W. (red.)(2014) Podstawy rachunkowości. Sprawozdanie finansowe, zasady, etyka, Wydawnictwo Difin, Warszawa
  • Dziuba - Burczyk A. (2003) Podstawy rachunkowości w świetle międzynarodowych standardów, Wydawnictwo Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne, Kraków
  • Gad J., Walińska E. (2015) Podstawy rachunkowości
  • Homski M. (2010) Zasady ewidencji finansowo-księgowej Urząd Miejski w Lipnie
  • Kuck J., Pragacz T. (2013) Bezpieczeństwo operacji gospodarczych, finansowych i środków pieniężnych w bankach oraz bankomatach Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach
  • Micherda B. (2005) Podstawy rachunkowości aspekty teoretyczne i praktyczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
  • Nita B. (red.)(2017) Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław
  • Nowak E. (2016) Rachunkowość Kurs Podstawowy, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
  • Turowska W., Węgrzyn A. (2014) Rachunkowość, Wydawnictwo MARINA, Wrocław
  • Winiarska K. (red.)(2012) Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Oficyna, Warszawa


Autor: Małgorzata Serafin, Julia Kolasa