Metody oznaczania wody

Z Encyklopedia Zarządzania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Metody oznaczania wody
Polecane artykuły


Oznaczanie- chem. Określenie ilościowe zawartości danego składnika w badanej próbce. [S. Czerni i in., 1984, s. 631] Dominującym ilościowo składnikiem produktów żywnościowych jest woda. (…) W przypadku większości produktów woda jest jednym z podstawowych wyróżników informujących o ich jakości, wartości odżywczej, zafałszowaniach, przydatności przechowalniczej itd. Dlatego też jest składnikiem normowanym żywności, a oznaczenie jej należy do podstawowych elementów bieżącej kontroli towaroznawczej. Metody oznaczania wartości wody w produktach żywnościowych można podzielić na pośrednie (termiczne) i bezpośrednie (destylacji azeotropowej, dielektryczna, rezonansu jądrowo- magnetycznego (NMR) i chemiczne) [Z. Cichoń, 2001, str. 9,10]

Metody pośrednie Polegają one na tym, że odważoną próbkę suszy się lub praży, a stratę masy przyjmuje za zawartość wody.

  • Suszenie w strumieniu powietrza polega na ogrzaniu próbki w strumieniu powietrza lub gazu obojętnego, pochłonięciu pary wodnej w odpowiednim odczynniku i oznaczeniu przyrostu masy naczynia z tym odczynnikiem
  • Prażenie w rurce jest prostsze i może być stosowane do oznaczenia wody w krzemionce oraz minerałach nie wymagających zbyt silnego prażenia W celu wydzielenia wody. Sposób ten opracowali S. L. Penfield i G. I. Brush [A. Cygański, 2011, str. 202,203]
  • Metody termograwimetryczne polegają na usunięciu wody z próbki za pomocą suszenia w podwyższonej temperaturze, pod normlanym lub zmniejszonym ciśnieniem. [M. Nogala-Kałucka, 2010, str. 24]

Metody bezpośrednie

  • Metoda refraktometryczna opiera się na pomiarze współczynnika załamania światła. Współczynnik załamania światła to stosunek prędkości światła w dwóch środowiskach o różnych właściwościach optycznych. Wartość tego współczynnika zależy od długości fali światła padającego, rodzaju substancji i jej stężenia w badanym środowisku. [M. Nogala-Kałucka, 2010, str. 24]
  • Metody densymetryczne polegają na przygotowaniu roztworu podstawowego i zmierzeniu jego gęstości, którą na podstawie specjalnych tablic przelicza się na zawartość ekstraktu. Po oznaczeniu części nierozpuszczalnych oblicza się zawartość wody i suchej masy. Metody te stosowane są do produktów w których jeden składnik (np. cukry) może występować w różnych ilościach (np. marmolady, dżemy, miody). [J. Hamułka, 2010, str. 17]
  • Metoda destylacji azeotropowej polega ona na wydzieleniu wody z badanej próbki na drodze destylacji z cieczami, które nie mieszają się z wodą, lecz tworzą z nią mieszaniny azeotropowe o temp. wrzenia powyżej 100oC. [A. Pasternakiewicz, 2010, str. 16]
  • Metody elektryczne oparte są na zależności pomiędzy przewodnością elektryczną i wartością stałej dielektrycznej produktu a zawartością wody w badanym produkcie (ze wzrostem wilgotności produktu zwiększa się jego przewodność i wartość stałej dielektrycznej). Oznaczenia przeprowadza się za pomocą wilgotnościomierzy elektrycznych różnej konstrukcji (…). Metody elektryczne stosuje się w skupie, obrocie, przetwórstwie i przechowalnictwie ziarna zbóż, roślin strączkowych i rzepaku. [A. Pasternakiewicz, 2010, str. 17]
  • Metoda rezonansu jądrowo-magnetycznego (NMR) wykorzystuje zjawisko pochłaniania energii pola elektromagnetycznego wysokiej częstotliwości (w zakresie fal radiowych) przez jądra atomów wodoru wody znajdującej się w badanym materiale.
  • Metody chemiczne. Metoda z węglikiem wapnia polega na pomiarze ilości wydzielonego acetylenu w reakcji węgliku wapnia (CaC2) z wodą, a wyniki odczytuje się w biurecie gazomterycznej nad stężonym roztworem chlorku potasu (KCl) [M. Nogala- Kałucka, 2010, str. 25]
  • Metoda Fischera, która ma duże zastosowanie, polega na reakcji ditlenku siarki z jodem, przebiegającej tylko w obecności wody. [J. Hamułka, 2010, str 17] Polega na bezpośrednim miareczkowaniu roztworu próbki badanego produktu odczynnikiem Fischera (metanolowy roztwór jody, SO2 i pirydyny. Jest używana w produktach zawierających niewielką ilość wody (do 15%). [M. Nogala- Kałucka, 2010, str. 25]

Bibliografia

  • Cygański A., Chemiczne metody analizy ilościowej, Wydawnictwo Naukowo- Techniczne, Warszawa 2011
  • Gronowska-Senger A., Analiza żywności: zbiór ćwiczeń, Wyd. 4 uzup., Wydawnictwo SGGW, Warszawa 2010.
  • Cichoń Z., Towaroznawstwo żywności. Podstawowe metody analityczne, Wyd. 2 popr., Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków 2009.
  • Dżugan M., Pasternakiewicz A., Ćwiczenia laboratoryjne z chemii żywności, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2010.
  • Nogala-Kałucka M., Analiza żywności Wybrane metody oznaczeń jakościowych i ilościowych składników żywności, Wyd. 2 popr., Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Poznań 2010.
  • Praca zbiorowa, Leksykon naukowo-techniczny, Wyd. 3 popr. i uzup., Wydawnictwo WNT, Warszawa 1984.
  • Bielińska, E. J. (2005). Oznaczanie aktywności fosfataz. Acta Agrophysica, Rozprawy i monografie, 3, 63-74.

Autor: Broncel Agnieszka