Komunikacja niewerbalna: Różnice pomiędzy wersjami

(Bibliografia: interwiki, replaced: en:Nonverbal communication → <!--en:Nonverbal communication-->)
Linia 1: Linia 1:
 +
{{Infobox
 +
|Concept={{PAGENAME}}
 +
|list1=<ul>
 +
<li>[[Komunikowanie interpersonalne]]
 +
</ul>
 +
|list2=<ul>
 +
<li>[[Komunikacja]]
 +
</ul>
 +
|list3=<ul>
 +
<li>[[Otwarcie negocjacji]]
 +
<li>[[Przeszkoda w komunikacji]]
 +
</ul>
 +
}}
 +
 
Komunikowanie jest ważnym etapem w procesie [[planowanie|planowania]], [[organizowanie|organizowania]], [[przewodzenie|przewodzenia]] i [[kontrolowanie|kontrolowania]]. Umiejętność skutecznego komunikowania się umożliwia szybsze i [[efektywność|efektywniejsze]] działanie. Wyróżniamy następujące funkcje komunikowania:
 
Komunikowanie jest ważnym etapem w procesie [[planowanie|planowania]], [[organizowanie|organizowania]], [[przewodzenie|przewodzenia]] i [[kontrolowanie|kontrolowania]]. Umiejętność skutecznego komunikowania się umożliwia szybsze i [[efektywność|efektywniejsze]] działanie. Wyróżniamy następujące funkcje komunikowania:
 
* [[funkcja informacyjna]] - w procesie tym pozyskiwane są [[informacja|informacje]] niezbędne do [[podejmowanie decyzji|podejmowania decyzji]] regulujących interakcje społeczne, osiąganie [[cel]]ów itp.
 
* [[funkcja informacyjna]] - w procesie tym pozyskiwane są [[informacja|informacje]] niezbędne do [[podejmowanie decyzji|podejmowania decyzji]] regulujących interakcje społeczne, osiąganie [[cel]]ów itp.
Linia 10: Linia 24:
 
* ustnie i pisemne,  
 
* ustnie i pisemne,  
 
* bezpośrednie i pośrednie.
 
* bezpośrednie i pośrednie.
Jeśli "werbalny" oznacza "za pomocą słów", to logiczne, że "[[komunikacja]] niewerbalna" określa porozumiewanie się bez słów. Taka [[definicja]] jest jednak uproszczeniem, ponieważ nie udaje się odróżnić komunikacji wokalnej (za pomocą ust) od komunikacji werbalnej (za pomocą słów). Niektóre komunikaty niewerbalne są przekazywane wokalnie. Słowa "kocham cię" mają różne znaczenia w zależności od sposobu, w jakim zostały wypowiedziane. Co więcej, niektóre wypowiedziane formy komunikacji są w rzeczywistości językowe, nie całkowicie niewerbalne, w takim sensie, w jakim używają tego terminu badacze społeczni. Nieco lepsza definicja mówi więc, że komunikacja niewerbalna "polega na przekazie wiadomości za pomocą środków niejęzykowych".
+
Komunikacja niewerbalna (ang. nouverbal communication) jest to sposób komunikacji bez słów. Ten rodzaj komunikacji może być zamierzony, jak i niezamierzony. Istnieje on od ponad miliona lat, a więc jest straszy niż mowa. Komunikacja niewerbalna dotyczy wszystkich ludzkich zachowań, postaw i obiektów, innych niż słowa, które komunikują wiadomości i posiadają wspólne społeczne znaczenie. Obejmują wygląd fizyczny, ruchy ciała, gesty, wyraz twarzy, ruchy oczu, dotyk, głos, oraz sposób wykorzystywania czasu i miejsca w komunikowaniu się. Nie zawiera jednak gestów, które oznaczają słowa, takich jak w języku migowym, ani słów napisanych lub przekazywanych elektronicznie.
<google>ban728t</google>
+
 
Rozszerzając powyższe pojęcia można opisać komunikację niewerbalną jako jakiekolwiek ludzkie zachowanie czy wykorzystywany przez ludzi przedmiot staje się sygnałem niewerbalnym i komunikuje niewerbalną wiadomość, jeżeli nadawca, odbiorca, albo [[grupa społeczna]] intencjonalnie przypisują mu znaczenie. Zachowania takie, jak drapanie się po głowie lub zmarszczenie brwi, mogą powiedzieć innym, że jesteś zdziwiony lud zdezorientowany. Jeżeli nosisz wyjątkową biżuterię lub klasyczną, tweedową marynarkę, to może to się stać sygnałem niewerbalnym, o ile ktoś nada znaczenie, temu co nosisz. Mrugnięcie lub przypadkowe spojrzenie w czyimś kierunku, może stać się sygnałem niewerbalnym i zakomunikować, że pragniesz lepiej poznać te osobę. Nadanie znaczenia zachowaniu niewerbalnemu lub przedmiotom tworzy komunikację niewerbalną.
+
=Podział bezsłownej komunikacji=
 +
* sygnały wrodzone - stanowią część dziedzictwa biologicznego,
 +
* sygnały dziedziczone - stanowią część dziedzictwa genetycznego,
 +
* sygnały wyuczone - stanowią część dziedzictwa kulturowego.
 +
 
 +
=Badania naukowe dotyczące komunikacji niewerbalnej=
 +
Antropolog Albert Mehrabian odkrył, że w procesie komunikacji interpersonalnej 7% to informacje przekazywane za pomocą słów, 38% to brzmienie głosu, a aż 55% to zachowania niewerbalne.
 +
Wyniki amerykańskiego psychologa Roy'a Birdwhistella potwierdzają wyżej wymienioną tezę. Według niego 35% jest to informacja słowna, a 65% to ekspresja niewerbalna.  
 +
Na podstawie tych danych opracowana została zasada skutecznego przekazu 10/30/60:
 +
* w 10% skuteczny przekaz zależy od tego co mówimy,
 +
* w 30% skuteczny przekaz jest konsekwencją tego jak mówimy,
 +
* w 60% skuteczny przekaz zależy od mowy ciała.
 +
Dane te świadczą o tym, że mówimy dzięki organom mowy, ale rozmawiamy całym ciałem. Komunikacja niewerbalna kreuje pierwsze wrażenie o człowieku, ponieważ 99% opinii o ludziach powstaje w pierwszych 90 sekundach kontaktu. Ponadto komunikacja ta wywiera pięciokrotnie większy wpływ niż słowa.
 +
 
 +
=Funkcje komunikatów niewerbalnych=
 +
Niewerbalne aspekty  porozumiewania się pełnią istotne funkcję komunikacyjne. Istnieje wiele klasyfikacji komunikatów niewerbalnych np. klasyfikacja Knappa i klasyfikacja Argyle'a.
 +
* Funkcja semantyczna - zachowania mające samodzielne znaczenie lub powodujące zmianę znaczeń zawartych w kanale werbalnym. Podfunkcje: akcentowanie, zaprzeczanie, rozszerzanie znaczenia.
 +
* Funkcja syntaktyczna - dzieląca się na: organizacja sekwencji wypowiedzi i segmentacja procesu konwersacji oraz synchronizację zachowań rozmówców.
 +
* Funkcja pragmatyczna - polega na zastosowaniu komunikacji niewerbalnej do oddziaływania na zachowania partnera.
 +
* Funkcja regulacji konwersacji - wiąże się z organizacją konwersacji.
 +
 
 +
Klasyfikacja Knappa - analiza relacji między zachowaniami niewerbalnymi i werbalnymi:
 +
* Powtarzanie - kanałem niewerbalnym przekazujemy jednocześnie informacje zawarte w wypowiedzi słownej,
 +
* Zastąpienie - zamiast słów przekazujemy informacje za pomocą mowy ciała, która oznacza to samo,
 +
* Regulacja konwersacji - ustalanie kolejności wypowiedzi,
 +
* Akcentowanie tekstu mówionego - ruchy głowy, rąk, mogą podkreślać znaczenie wypowiadanych słów przez obrazowanie,
 +
* Maskowanie - mowa niewerbalna mająca na celu ukrycie prawdziwych uczuć, przekonań czy myśli.
  
Przyjmując to podejście, komunikacja niewerbalna dotyczy wszystkich ludzkich zachowań, postaw i obiektów, innych niż słowa, które komunikują wiadomości i posiadają wspólne społeczne znaczenie. Obejmują wygląd fizyczny, ruchy ciała, gesty, wyraz twarzy, ruchy oczu, dotyk, głos, oraz sposób wykorzystywania czasu i miejsca w komunikowaniu się. Nie zawiera jednak gestów, które oznaczają słowa, takich jak w języku migowym, ani słów napisanych lub przekazywanych elektronicznie3.
+
Klasyfikacja Argyle'a:
 +
* Komunikowanie interpersonalnych postaw i emocji - mowa niewerbalna służy odzwierciedleniu stosunku człowieka do otoczenia. Przejawia się to poprzez wyraz twarzy, ton głosu, spojrzenia, przyjmowanie odległości. Komunikacja niewerbalna wiąże się więc przede wszystkim z komunikacją emocjonalną.
 +
* Samoprezentacja - poprze ubiór, fryzurę, rekwizyty, sposób wypowiadania się, czy też styl zachowania ludzie wysyłają komunikaty informujące o statusie społecznym, ekonomicznym, o osobowości, itd.
 +
* Rytuał - pewne zachowania mowy niewerbalnej służą podtrzymywaniu dobrych relacji z innymi. Może to być rytuał powitania lub pożegnania. Do rytuałów zaliczymy także promocje, immatrykulacje, czy też honorowe wręczenie nagród, wiążące się z konkretnymi normami dotyczącymi ubioru i zachowania się.
 +
* Podtrzymywanie komunikacji werbalnej - wypowiedź zależy od takich czynników jak: akcent, ton głosu, szybkość i płynność mówienia. Dzięki temu wypowiedź staje się kompletna i łatwiejsza do zrozumienia.  
  
==Formy komunikacji niewerbalnej==
+
=Zasady interpretacji komuników niewerbalnych=
Niewerbalne komunikowanie może wzmacniać, osłabiać lub zaprzeczać przekazom werbalnym. Komunikaty niewerbalne przede wszystkim odnoszą się do stosunku między nadawcą i odbiorcą. Na to jak nadajemy i odbieramy komunikaty, duży wpływ wywierają czynniki pozawerbalne, takie jak ruchy ciała, ubiór, odległość od osoby, z którą rozmawiamy, postawa, gesty wyraz twarzy, ruchy oczu i dotknięcia. Wyróżnia się dziesięć podstawowych rodzajów niewerbalnych aktów komunikacyjnych:2
+
* Zasada 1 - istnieje pięć ogólnych kryteriów, które interpretują komunikaty niewerbalne. to: postawa, mimika, gesty, dystans i ton.  
* gestykulacja, czyli ruchy ciała, jest silnie związana z mową i stanowi ważną część procesu komunikowania się,
+
* Zasada 2 - większość zachowań niewerbalnych interpretujemy nieświadomie. Niezarejestrowane świadomie informacje wzbudzą określoną reakcję emocjonalną.
* mimika i wyraz twarzy jako najważniejszy sposób przekazywania stanów emocjonalnych (radości, smutku, niezadowolenia, zakłopotania itp.)
+
* Zasada 3 - istotnym elementem jest werbalizacja tego co zostanie zauważone. W głowie ubieramy więc swoje spostrzeżenia w słowa. Dzięki temu możemy sobie uświadomić jak zachowania pewnej osoby wpływają na naszą ocenę.
* dotyk i kontakt fizyczny odgrywające ogromną rolę w budowaniu bliskości, regulowane są zasadami wynikającymi z obyczajów kulturowych, stopnia znajomości rozmówców, płci, wieku, statusu społecznego, charakteru spotkania itp.
+
* Zasada 4 - należy wszystkie gesty poddawać interpretacji. Zespoły gestów dają nam lepszy obraz drugiej osoby.
* kontakt wzrokowy - najważniejszy przekaźnik informacji to oczy: kierunek patrzenia, czas i częstotliwość patrzenia,
+
* Zasada 5 - należy zwracać uwagę na spójność słów z gestami. Jeśli gesty przeczą słowom, ludzie częściej wierzą zachowaniom niewerbalnym.  
* dystans przestrzenny jako obszar pomiędzy nadawcą, a odbiorcą dzielący się na cztery strefy: intymną, osobistą, socjalną i otwartą,
+
* Zasada 6 - nie ma uniwersalnego słownika gestów. Nie można jednoznacznie przypisać gestom określonego znaczenia. Ważne jest by uwzględniać różnice kulturowe i różnice indywidualne.
* pozycja ciała, czyli sposób w jaki dana osoba stoi lub siedzi, wyrażać może wewnętrzne napięcie lub rozluźnienie,
+
* Zasada 7 - należy mieć na uwadze wpływ sytuacji na zachowanie.
* wygląd fizyczny i ubranie (może być formą manifestacji przynależności społecznej, staranność ubioru mówi o przywiązaniu wagi do spotkania),
+
* Zasada 8 - interpretując zachowania niewerbalne należy zadawać pytania kontrolne. Konfrontujemy wtedy uzyskane odpowiedzi z zaobserwowanymi zachowaniami.
* niewerbalne aspekty mowy czyli intonacja głosu, akcent, rytm mówienia itp.  
+
* Zasada 9 - należy wziąć pod uwagę wpływ naszych zachować niewerbalnych na zachowania innych osób.  
* dźwięki paralingwistyczne (parajęzykowe) np. śmiech, płacz, ziewanie, westchnienia urozmajcają [[proces]] komunikacji i wyrażają ekspresję uczuć,
+
* Zasada 10 - należy w pierwszej kolejności mieć świadomość własnych zachowań niewerbalnych  i trafnie je interpretować.
* elementy środowiska fizycznego np. wielkość. Lokalizacja, aranżacja wnętrz, charakter wnętrza, oświetlenie zapachy tworzą korzystne lub niekorzystne tło i atmosferę do wzajemnych kontaktów.
 
  
==Zastosowanie komunikacji niewerbalnej==
+
=Style komunikacji niewerbalnej=
Przeprowadzono wiele badań nad ustaleniem, czy sygnały niewerbalne są wrodzone, wyuczone, przekazywane genetycznie. 3 Zgromadzono wiele danych na podstawie obserwacji niewidomych lub głuchych ludzi, którzy nie mogli nauczyć się niewerbalnych sygnałów za pomocą środków wizualnych lub słuchowych, a także przez obserwację gestykulacji wywodzącej się z wielu innych kręgów kulturowych. Wyniki tych badań wskazują, że niektóre gesty można zakwalifikować do każdej kategorii. Wiele z naszych niewerbalnych zachowań jest wyuczonych, a znaczenie niektórych ruchów i gestów jest zdeterminowane kulturowo. Większość podstawowych gestów komunikacyjnych wygląda tak samo na całym świecie. Kiedy ludzie są szczęśliwi, uśmiechają się, kiedy są smutni marszczą brwi. Skinienie głową niemal wszędzie oznacza zgodę.
+
* tendencja afiliatywna - bliski dystans, dotyk, kontakt wzrokowy, uśmiech
 +
* tendencja nominatywna - wyprostowana postawa, uniesiona głowa, szybka mowa, jednostronna komunikacja werbalna
  
Jednym z najpoważniejszych błędów jakie może popełnić każdy w zakresie języka ciała jest zinterpretowanie danego gestu w oderwaniu od innych gestów lub od sytuacji, w jakiej został użyty.  
+
=Kryteria interpretacji komunikacji niewerbalnej=
 +
* mimika - kontakt wzrokowy, usta, uszy, nos. Mimika jest kanałem przekazu informacji na który zwraca się największą uwagę. Ten rodzaj komunikacji najłatwiej zaobserwować. Twarz jest głównym źródłem informacji o emocjach. Dzięki stosowaniu technik kierowania mimiką można otrzymać następujące efekty: intensyfikować emocje, deintensyfikować emocje, neutralizować emocje, maskować emocje.
 +
* pantomimika (gestykulacja) - ruchy skoordynowane są z mową i stają się częścią procesu komunikowania się.
 +
* proksemika (relacje przestrzenne) - jest to wytwór kultury człowieka, dotyczącej przestrzeni społecznej, indywidualnej i planowania jej przez człowieka. Istotną sprawą jest relacja przestrzenna zachodząca pomiędzy jednostką lub grupą, a przestrzenią. Kulturę tą możemy podzielić na: infrakulturę, prekulturę i mikrokulturę.
 +
* czynniki paralingwistyczne - ton głosu, tempo mowy, intonacja, dźwięki nieartykułowane
 +
* czynniki społeczno - personalne - społeczne: status społeczny, wykształcenie, zawód; personalne: wygląd zewnętrzny, zapach.
  
[[Menedżer]] powinien być świadomy znaczenia komunikacji pozawerbalnej i rozumieć jego potencjalny wpływ. Ton przekazywanej wiadomości, sposób i okoliczność jej przekazania, wyraz twarzy i gesty mogą wzmocnić, osłabić lub zmienić daną informację.
 
  
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==
* "Relacje interpersonalne- proces porozumiewania się"- Roland B. Adler, Lawrence B. Rosenfeld, Russell F. Proctor II, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2006
+
* Dobek-Ostrowska B. (1998), ''Współczesne systemy komunikowania'', Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław
* Komunikacja między ludźmi- [[motywacja]], [[wiedza]] i umiejętności"- S.P. Morreale, B.H. Spitzberg, J.K. Barge, PWN, Warszawa 2007
+
* Griffin Ricky W. (1996), ''Podstawy Zarządzania Organizacjami'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* A.Potocki, R. Winkler, A. Żbikowska, [[Technika]] komunikacji w organizacjach gospodarczych, Warszawa 2003
+
* Jarmołowicz E. (2003), [http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:shu1LBIm4JgJ:inveling.amu.edu.pl/pdf/ewa_jarmolowicz_inve10.pdf+&cd=1&hl=pl&ct=clnk&gl=pl| ''Komunikacja niewerbalna:rola gestów ilustrujących w komunikacji''], Uniwersytet Adama Mickiewicza, Poznań
* James A.F. Stoner, R. Edward Freeman, Daniel R. Gilbert, JR., Kierowanie, Warszawa 2001
+
* Morreale S.P., Spitzberg B.H., Barge J.K. (2003), ''Komunikacja między ludźmi- [[motywacja]], [[wiedza]] i umiejętności'', Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa  
* Pod redakcją Bogusławy Dobek-Ostrowskiej, Współczesne systemy komunikowania, Wrocław 1998
+
* Potocki A., Winkler R., Żbikowska A. (2003), ''[[Technika]] komunikacji w organizacjach gospodarczych'', Wydawnictwo Difin, Warszawa  
* Ricky W. Griffin, Podstawy Zarządzania Organizacjami, Warszawa 1996
+
* Sobczak B. (2009), [http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:HdV6vCWLCT4J:pressto.amu.edu.pl/index.php/pspsj/article/viewFile/2076/2066+&cd=1&hl=pl&ct=clnk&gl=pl| ''Retoryka a niejęzykowe środki komunikacji''], Poznańskie Studia Polonistyczne Seria Językoznawcza, nr 15, Poznań
 +
* Stoner James A.F., Freeman R. Edward, Gilbert Daniel R. (2001), 'Kierowanie', Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa  
 +
* Załazińska A. (2006), [http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:auiQ2JhMXhgJ:cyfroteka.pl/catalog/ebooki/38328/95190/ff/101/niewerbalna_struktura_dialogu-universitas-demo.pdf+&cd=5&hl=pl&ct=clnk&gl=pl| ''Niewerbalna struktura dialogu''], Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków
  
{{a|Katarzyna Batko, Aleksandra Wrona}}
+
{{a|Katarzyna Batko, Aleksandra Wrona, Karolina Nenko}}
 
[[Kategoria:Komunikacja]]
 
[[Kategoria:Komunikacja]]
 
[[Kategoria:Metody i techniki]]
 
[[Kategoria:Metody i techniki]]
 
<!--[[en:Nonverbal communication]]-->
 
<!--[[en:Nonverbal communication]]-->

Wersja z 00:19, 26 lis 2016

Komunikacja niewerbalna
Pojęcie nadrzędne
Pojęcia związane
Metody i techniki

Komunikowanie jest ważnym etapem w procesie planowania, organizowania, przewodzenia i kontrolowania. Umiejętność skutecznego komunikowania się umożliwia szybsze i efektywniejsze działanie. Wyróżniamy następujące funkcje komunikowania:

  • funkcja informacyjna - w procesie tym pozyskiwane są informacje niezbędne do podejmowania decyzji regulujących interakcje społeczne, osiąganie celów itp.
  • funkcja motywacyjna - elementem komunikowania jest przekazywanie zachęt do osiągania różnego rodzaju celów;
  • funkcja kontrolna - treści komunikowania społecznego zawierają informacje o sferze powinności i obowiązków ludzi, grup, organizacji i społeczeństw względem siebie,
  • funkcja emotywna - możliwość wyrażania emocji i uczuć, a tym samym zaspokojenie psychospołecznych potrzeb ludzkich.

Proces komunikacji

W procesie komunikacji uczestniczy nadawca jako źródło komunikatu - osoba mająca informację oraz potrzebę i cel przekazania informacji i odbiorca - osoba, której zmysły odbierają komunikat. Wyodrębniamy następujące formy komunikowania:

  • werbalne i niewerbalne,
  • ustnie i pisemne,
  • bezpośrednie i pośrednie.

Komunikacja niewerbalna (ang. nouverbal communication) jest to sposób komunikacji bez słów. Ten rodzaj komunikacji może być zamierzony, jak i niezamierzony. Istnieje on od ponad miliona lat, a więc jest straszy niż mowa. Komunikacja niewerbalna dotyczy wszystkich ludzkich zachowań, postaw i obiektów, innych niż słowa, które komunikują wiadomości i posiadają wspólne społeczne znaczenie. Obejmują wygląd fizyczny, ruchy ciała, gesty, wyraz twarzy, ruchy oczu, dotyk, głos, oraz sposób wykorzystywania czasu i miejsca w komunikowaniu się. Nie zawiera jednak gestów, które oznaczają słowa, takich jak w języku migowym, ani słów napisanych lub przekazywanych elektronicznie.

Podział bezsłownej komunikacji

  • sygnały wrodzone - stanowią część dziedzictwa biologicznego,
  • sygnały dziedziczone - stanowią część dziedzictwa genetycznego,
  • sygnały wyuczone - stanowią część dziedzictwa kulturowego.

Badania naukowe dotyczące komunikacji niewerbalnej

Antropolog Albert Mehrabian odkrył, że w procesie komunikacji interpersonalnej 7% to informacje przekazywane za pomocą słów, 38% to brzmienie głosu, a aż 55% to zachowania niewerbalne. Wyniki amerykańskiego psychologa Roy'a Birdwhistella potwierdzają wyżej wymienioną tezę. Według niego 35% jest to informacja słowna, a 65% to ekspresja niewerbalna. Na podstawie tych danych opracowana została zasada skutecznego przekazu 10/30/60:

  • w 10% skuteczny przekaz zależy od tego co mówimy,
  • w 30% skuteczny przekaz jest konsekwencją tego jak mówimy,
  • w 60% skuteczny przekaz zależy od mowy ciała.

Dane te świadczą o tym, że mówimy dzięki organom mowy, ale rozmawiamy całym ciałem. Komunikacja niewerbalna kreuje pierwsze wrażenie o człowieku, ponieważ 99% opinii o ludziach powstaje w pierwszych 90 sekundach kontaktu. Ponadto komunikacja ta wywiera pięciokrotnie większy wpływ niż słowa.

Funkcje komunikatów niewerbalnych

Niewerbalne aspekty porozumiewania się pełnią istotne funkcję komunikacyjne. Istnieje wiele klasyfikacji komunikatów niewerbalnych np. klasyfikacja Knappa i klasyfikacja Argyle'a.

  • Funkcja semantyczna - zachowania mające samodzielne znaczenie lub powodujące zmianę znaczeń zawartych w kanale werbalnym. Podfunkcje: akcentowanie, zaprzeczanie, rozszerzanie znaczenia.
  • Funkcja syntaktyczna - dzieląca się na: organizacja sekwencji wypowiedzi i segmentacja procesu konwersacji oraz synchronizację zachowań rozmówców.
  • Funkcja pragmatyczna - polega na zastosowaniu komunikacji niewerbalnej do oddziaływania na zachowania partnera.
  • Funkcja regulacji konwersacji - wiąże się z organizacją konwersacji.

Klasyfikacja Knappa - analiza relacji między zachowaniami niewerbalnymi i werbalnymi:

  • Powtarzanie - kanałem niewerbalnym przekazujemy jednocześnie informacje zawarte w wypowiedzi słownej,
  • Zastąpienie - zamiast słów przekazujemy informacje za pomocą mowy ciała, która oznacza to samo,
  • Regulacja konwersacji - ustalanie kolejności wypowiedzi,
  • Akcentowanie tekstu mówionego - ruchy głowy, rąk, mogą podkreślać znaczenie wypowiadanych słów przez obrazowanie,
  • Maskowanie - mowa niewerbalna mająca na celu ukrycie prawdziwych uczuć, przekonań czy myśli.

Klasyfikacja Argyle'a:

  • Komunikowanie interpersonalnych postaw i emocji - mowa niewerbalna służy odzwierciedleniu stosunku człowieka do otoczenia. Przejawia się to poprzez wyraz twarzy, ton głosu, spojrzenia, przyjmowanie odległości. Komunikacja niewerbalna wiąże się więc przede wszystkim z komunikacją emocjonalną.
  • Samoprezentacja - poprze ubiór, fryzurę, rekwizyty, sposób wypowiadania się, czy też styl zachowania ludzie wysyłają komunikaty informujące o statusie społecznym, ekonomicznym, o osobowości, itd.
  • Rytuał - pewne zachowania mowy niewerbalnej służą podtrzymywaniu dobrych relacji z innymi. Może to być rytuał powitania lub pożegnania. Do rytuałów zaliczymy także promocje, immatrykulacje, czy też honorowe wręczenie nagród, wiążące się z konkretnymi normami dotyczącymi ubioru i zachowania się.
  • Podtrzymywanie komunikacji werbalnej - wypowiedź zależy od takich czynników jak: akcent, ton głosu, szybkość i płynność mówienia. Dzięki temu wypowiedź staje się kompletna i łatwiejsza do zrozumienia.

Zasady interpretacji komuników niewerbalnych

  • Zasada 1 - istnieje pięć ogólnych kryteriów, które interpretują komunikaty niewerbalne. Są to: postawa, mimika, gesty, dystans i ton.
  • Zasada 2 - większość zachowań niewerbalnych interpretujemy nieświadomie. Niezarejestrowane świadomie informacje wzbudzą określoną reakcję emocjonalną.
  • Zasada 3 - istotnym elementem jest werbalizacja tego co zostanie zauważone. W głowie ubieramy więc swoje spostrzeżenia w słowa. Dzięki temu możemy sobie uświadomić jak zachowania pewnej osoby wpływają na naszą ocenę.
  • Zasada 4 - należy wszystkie gesty poddawać interpretacji. Zespoły gestów dają nam lepszy obraz drugiej osoby.
  • Zasada 5 - należy zwracać uwagę na spójność słów z gestami. Jeśli gesty przeczą słowom, ludzie częściej wierzą zachowaniom niewerbalnym.
  • Zasada 6 - nie ma uniwersalnego słownika gestów. Nie można jednoznacznie przypisać gestom określonego znaczenia. Ważne jest by uwzględniać różnice kulturowe i różnice indywidualne.
  • Zasada 7 - należy mieć na uwadze wpływ sytuacji na zachowanie.
  • Zasada 8 - interpretując zachowania niewerbalne należy zadawać pytania kontrolne. Konfrontujemy wtedy uzyskane odpowiedzi z zaobserwowanymi zachowaniami.
  • Zasada 9 - należy wziąć pod uwagę wpływ naszych zachować niewerbalnych na zachowania innych osób.
  • Zasada 10 - należy w pierwszej kolejności mieć świadomość własnych zachowań niewerbalnych i trafnie je interpretować.

Style komunikacji niewerbalnej

  • tendencja afiliatywna - bliski dystans, dotyk, kontakt wzrokowy, uśmiech
  • tendencja nominatywna - wyprostowana postawa, uniesiona głowa, szybka mowa, jednostronna komunikacja werbalna

Kryteria interpretacji komunikacji niewerbalnej

  • mimika - kontakt wzrokowy, usta, uszy, nos. Mimika jest kanałem przekazu informacji na który zwraca się największą uwagę. Ten rodzaj komunikacji najłatwiej zaobserwować. Twarz jest głównym źródłem informacji o emocjach. Dzięki stosowaniu technik kierowania mimiką można otrzymać następujące efekty: intensyfikować emocje, deintensyfikować emocje, neutralizować emocje, maskować emocje.
  • pantomimika (gestykulacja) - ruchy skoordynowane są z mową i stają się częścią procesu komunikowania się.
  • proksemika (relacje przestrzenne) - jest to wytwór kultury człowieka, dotyczącej przestrzeni społecznej, indywidualnej i planowania jej przez człowieka. Istotną sprawą jest relacja przestrzenna zachodząca pomiędzy jednostką lub grupą, a przestrzenią. Kulturę tą możemy podzielić na: infrakulturę, prekulturę i mikrokulturę.
  • czynniki paralingwistyczne - ton głosu, tempo mowy, intonacja, dźwięki nieartykułowane
  • czynniki społeczno - personalne - społeczne: status społeczny, wykształcenie, zawód; personalne: wygląd zewnętrzny, zapach.


Bibliografia

  • Dobek-Ostrowska B. (1998), Współczesne systemy komunikowania, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław
  • Griffin Ricky W. (1996), Podstawy Zarządzania Organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
  • Jarmołowicz E. (2003), Komunikacja niewerbalna:rola gestów ilustrujących w komunikacji, Uniwersytet Adama Mickiewicza, Poznań
  • Morreale S.P., Spitzberg B.H., Barge J.K. (2003), Komunikacja między ludźmi- motywacja, wiedza i umiejętności, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa
  • Potocki A., Winkler R., Żbikowska A. (2003), Technika komunikacji w organizacjach gospodarczych, Wydawnictwo Difin, Warszawa
  • Sobczak B. (2009), Retoryka a niejęzykowe środki komunikacji, Poznańskie Studia Polonistyczne Seria Językoznawcza, nr 15, Poznań
  • Stoner James A.F., Freeman R. Edward, Gilbert Daniel R. (2001), 'Kierowanie', Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
  • Załazińska A. (2006), Niewerbalna struktura dialogu, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków

Autor: Katarzyna Batko, Aleksandra Wrona, Karolina Nenko