Heurystyka: Różnice pomiędzy wersjami

m (Infobox update)
 
(LinkTitles.)
 
Linia 16: Linia 16:
  
  
'''Heurystyka''' (z greckiego "odkrywać") uznawana jest za jedną z [[Metoda|metod]] używanych w procesie poszukiwania odpowiedzi na postawione pytanie. Jako dyscyplina nauki ukształtowała się w latach 60 XX wieku. Duży wkład w jej rozwój mieli m.in. Alex F. Osborn, Gregory Poly, William J.J. Gordon i Edward De Bono.
+
'''Heurystyka''' (z greckiego "odkrywać") uznawana jest za jedną z [[Metoda|metod]] używanych w procesie poszukiwania odpowiedzi na postawione pytanie. Jako [[dyscyplina]] nauki ukształtowała się w latach 60 XX wieku. Duży wkład w jej [[rozwój]] mieli m.in. Alex F. Osborn, Gregory Poly, William J.J. Gordon i Edward De Bono.
Uogólniając heurystyki stanowią zespół udowodnionych praktycznie (lecz nie zawsze zgodnych z wiedzą teoretyczną) i zazwyczaj tworzonych na własny użytek człowieka zależności pomiędzy aspektami rzeczywistości. Inaczej określana jako metoda na skróty, reguła, którą posługują się ludzie, by w efektowny i szybki sposób wydawać sądy. Niestety tak często jak pozwala uzyskać poprawną odpowiedz, tak też zawodzi prowadząc do błędów. Metoda ta powinna dążyć do osiągnięcia dopuszczalnego rozwiązania o wartości funkcji celu jak najbliższej optymalnej. Badania heurystyczne odkrywają nowe właściwości badanego przedmiotu lub jego inne nieznane dotąd bazowe cechy.
+
Uogólniając heurystyki stanowią [[zespół]] udowodnionych praktycznie (lecz nie zawsze zgodnych z wiedzą teoretyczną) i zazwyczaj tworzonych na własny użytek człowieka zależności pomiędzy aspektami rzeczywistości. Inaczej określana jako [[metoda]] na skróty, reguła, którą posługują się ludzie, by w efektowny i szybki sposób wydawać sądy. Niestety tak często jak pozwala uzyskać poprawną odpowiedz, tak też zawodzi prowadząc do błędów. Metoda ta powinna dążyć do osiągnięcia dopuszczalnego rozwiązania o wartości funkcji celu jak najbliższej optymalnej. Badania heurystyczne odkrywają nowe właściwości badanego przedmiotu lub jego inne nieznane dotąd bazowe cechy.
 
Gyorgy Polya w swojej pracy zatytułowanej "Jak to rozwiązać" opisuje heurystykę jako "formalizację doświadczeń zebranych przy rozwiązywaniu zadań oraz [[Obserwacja|obserwacji]] rozwiązywania zadań, a także próbą znalezienia wspólnych cech różnych metod rozwiązywania."
 
Gyorgy Polya w swojej pracy zatytułowanej "Jak to rozwiązać" opisuje heurystykę jako "formalizację doświadczeń zebranych przy rozwiązywaniu zadań oraz [[Obserwacja|obserwacji]] rozwiązywania zadań, a także próbą znalezienia wspólnych cech różnych metod rozwiązywania."
  
Linia 35: Linia 35:
 
W heurystyce wyróżnia się trzy najważniejsze nurty:
 
W heurystyce wyróżnia się trzy najważniejsze nurty:
 
*'''refleksyjny''' - nurt ten dąży do wyjaśnienia sposobu twórczego rozwiązywania zadań oraz metod ich kształtowania i uczenia się. Określoną w ten sposób heurystykę można uwzględniać zarówno jako dziedzinę prakseologii (innymi słowy ogólnej metodologii działania) jak również za dział logiki pragmatycznej, czyli ten, którego przedmiotem są sposoby rozwiązania porblemu,  
 
*'''refleksyjny''' - nurt ten dąży do wyjaśnienia sposobu twórczego rozwiązywania zadań oraz metod ich kształtowania i uczenia się. Określoną w ten sposób heurystykę można uwzględniać zarówno jako dziedzinę prakseologii (innymi słowy ogólnej metodologii działania) jak również za dział logiki pragmatycznej, czyli ten, którego przedmiotem są sposoby rozwiązania porblemu,  
*'''pragmatyczny''' inaczej określany jako podejście ukierunkowane na konkretny cel, czerpiący inspiracje głównie z wynikającej potrzeby praktyki odkrywczej i służące tego typu praktyce,  
+
*'''pragmatyczny''' inaczej określany jako podejście ukierunkowane na konkretny cel, czerpiący inspiracje głównie z wynikającej [[potrzeby]] praktyki odkrywczej i służące tego typu praktyce,  
 
*'''informatyczny''', -w ramach tego nurtu wykorzystywane są zarówno środki jak i metody informatyczne, a także maszyny cyfrowe i inne środki techniczne, które są niezbędne do rozwiązania danego problemu. (J. Mioduszewski 2013, s. 211)
 
*'''informatyczny''', -w ramach tego nurtu wykorzystywane są zarówno środki jak i metody informatyczne, a także maszyny cyfrowe i inne środki techniczne, które są niezbędne do rozwiązania danego problemu. (J. Mioduszewski 2013, s. 211)
  
 
==Przeszukiwanie heurystyczne==
 
==Przeszukiwanie heurystyczne==
  
Pojęcie "przeszukiwania heurystycznego" dotyczy zwiększania [[Efektywność|efektywności]] procesu rozwiązywania problemu. Termin ten pojawił się w latach 60 XX wieku. Heurystyka uznawana była za narzędzie eliminowania. Zostały sformalizowane sposoby przeszukiwania heurystycznego. Początkowo przyjęto, że rozwiązany problem może zostać opisany za pomocą obiektów i operatorów. Jeśli będzie istniała możliwość, nowe obiekty będą mogły być generowane przez zastosowane operatory. Natomiast grafy obiektów będą określane przez stany początkowe i operatory. Termin "przeszukiwania heurystycznego” można zatem określić jako proces pożądane drogi, pożądanego stanu czy też podgrafu spełniającego wskazane warunki. "Heurystyczne" w zadaniach przeszukiwania są określane wszelkiego rodzaju kryteria, prawa czy tez zasady, dzięki którym możemy wybrać najefektywniejsze kierunki działania dotyczące osiągnięcia danego [[Cele|celu]]. Zastosowanie tych praktycznych reguł pomoże uzyskać lepszy efekt i jakość rozwiązania.  
+
Pojęcie "przeszukiwania heurystycznego" dotyczy zwiększania [[Efektywność|efektywności]] procesu rozwiązywania problemu. Termin ten pojawił się w latach 60 XX wieku. Heurystyka uznawana była za narzędzie eliminowania. Zostały sformalizowane sposoby przeszukiwania heurystycznego. Początkowo przyjęto, że rozwiązany problem może zostać opisany za pomocą obiektów i operatorów. Jeśli będzie istniała możliwość, nowe obiekty będą mogły być generowane przez zastosowane operatory. Natomiast grafy obiektów będą określane przez stany początkowe i operatory. Termin "przeszukiwania heurystycznego” można zatem określić jako [[proces]] pożą[[dane]] drogi, pożądanego stanu czy też podgrafu spełniającego wskazane warunki. "Heurystyczne" w zadaniach przeszukiwania są określane wszelkiego rodzaju kryteria, prawa czy tez zasady, dzięki którym możemy wybrać najefektywniejsze kierunki działania dotyczące osiągnięcia danego [[Cele|celu]]. Zastosowanie tych praktycznych reguł pomoże uzyskać lepszy efekt i [[jakość]] rozwiązania.  
  
 
==Funkcje heurystyki w przeszukiwaniu==
 
==Funkcje heurystyki w przeszukiwaniu==
  
 
Z punktu widzenia efektywności przeszukiwania należy brać pod uwagę następujące czynniki:
 
Z punktu widzenia efektywności przeszukiwania należy brać pod uwagę następujące czynniki:
* niepewność wyniku
+
* [[niepewność]] wyniku
 
* niekompletność dostępnej wiedzy
 
* niekompletność dostępnej wiedzy
 
* poprawienie uzyskanego wyniku
 
* poprawienie uzyskanego wyniku
  
 
==Rodzaje heurystyk==
 
==Rodzaje heurystyk==
*'''Heurystyka zachłanna''' (ang. ''Greedy heuristic'') - opiera się na efektywnej budowie rozwiązania poprzez podjęcie na każdym kroku odpowiedniej decyzji. Wybierana jest ta część rozwiązania, która dla bieżącego rozwiązania optymalizuje wartość funkcji celu,
+
*'''Heurystyka zachłanna''' (ang. ''Greedy heuristic'') - opiera się na efektywnej budowie rozwiązania poprzez podjęcie na każdym kroku odpowiedniej decyzji. Wybierana jest ta część rozwiązania, która dla bieżącego rozwiązania optymalizuje [[wartość]] funkcji celu,
*'''Heurystyka reprezentatywności''' (ang. ''representativeness heuristic'') - polega na dokonywaniu klasyfikacji danej rzeczy do konkretnej kategorii bazując na kilku cechach określanych jako reprezentatywne dla tej danej kategorii. W przypadku, gdy występują dodatkowe informacje, które wpływają na nasze procesy poznawcze, zostaje zignorowane zasady rachunku prawdopodobieństwa. Szacowanie opiera się na reprezentatywności a nie na faktycznym prawdopodobieństwie. Innymi słowy, w procesie określania prawdopodobieństwa ludzie kierują się tym, jak bardzo posiada zbliżone cechy do badanej próby.
+
*'''Heurystyka reprezentatywności''' (ang. ''representativeness heuristic'') - polega na dokonywaniu klasyfikacji danej rzeczy do konkretnej kategorii bazując na kilku cechach określanych jako reprezentatywne dla tej danej kategorii. W przypadku, gdy występują dodatkowe [[informacje]], które wpływają na nasze procesy poznawcze, zostaje zignorowane zasady rachunku prawdopodobieństwa. Szacowanie opiera się na reprezentatywności a nie na faktycznym prawdopodobieństwie. Innymi słowy, w procesie określania prawdopodobieństwa ludzie kierują się tym, jak bardzo posiada zbliżone cechy do badanej próby.
*'''Heurystyka zakotwiczenia''' (ang. ''anchoring heuristic'') – polega na dokonywaniu oceny na podstawie wcześniej ustalonego punktu odniesienia. Zniekształcenia w procesie badania wywołane są tzw "kotwicą umysłową’. Funkcje kotwicy pełni podana w pierwszej kolejności informacja lub ocena. W zależności od tego, jakie informacje zostały podane, ludzie mogą zmienić swoje szacowania wartości. Ten rodzaj często prowadzi do nieskupiania się na rzeczach istotnych, tym samym prowadząc do podejmowania niewłaściwych decyzji i nieracjonalnych zachowań. (A. Słysz 2007, s. 27)
+
*'''Heurystyka zakotwiczenia''' (ang. ''anchoring heuristic'') – polega na dokonywaniu oceny na podstawie wcześniej ustalonego punktu odniesienia. Zniekształcenia w procesie badania wywołane są tzw "kotwicą umysłową’. Funkcje kotwicy pełni podana w pierwszej kolejności informacja lub [[ocena]]. W zależności od tego, jakie informacje zostały podane, ludzie mogą zmienić swoje szacowania wartości. Ten rodzaj często prowadzi do nieskupiania się na rzeczach istotnych, tym samym prowadząc do podejmowania niewłaściwych decyzji i nieracjonalnych zachowań. (A. Słysz 2007, s. 27)
  
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==
 
* Apanowicz J. (2002), [https://wsaib.pl/images/files/E-Publikacje/MO.pdf ''"Metodologia ogólna”''], Bernardinum, Gdynia, s. 38
 
* Apanowicz J. (2002), [https://wsaib.pl/images/files/E-Publikacje/MO.pdf ''"Metodologia ogólna”''], Bernardinum, Gdynia, s. 38
 
* Becker G.S. (1990), ''"Ekonomiczna teoria zachowań ludzkich”'', PWN, Warszawa
 
* Becker G.S. (1990), ''"Ekonomiczna teoria zachowań ludzkich”'', PWN, Warszawa
* Klepczarek E. (2012), ''Dualistyczny model poznawczy i heurystyki Daniela Kahnemana i Amosa Tversky'ego'', Gospodarka w praktyce i teorii, nr.2, s. 57-76
+
* Klepczarek E. (2012), ''Dualistyczny [[model]] poznawczy i heurystyki Daniela Kahnemana i Amosa Tversky'ego'', [[Gospodarka]] w praktyce i teorii, nr.2, s. 57-76
 
* Mioduszewski J. (red) (2002), [http://www.uwm.edu.pl/pro-edu/upload/file/podreczniki/Zad.2/Metody%20organizacji%20i%20zarzadzania.pdf '' Metody organizacji i zarządzania''], EXPOL, Olsztyn
 
* Mioduszewski J. (red) (2002), [http://www.uwm.edu.pl/pro-edu/upload/file/podreczniki/Zad.2/Metody%20organizacji%20i%20zarzadzania.pdf '' Metody organizacji i zarządzania''], EXPOL, Olsztyn
 
* Rutkowski L. (2006), ''Metody i techniki sztucznej inteigencji'', PWN, Warszawa, s. 12
 
* Rutkowski L. (2006), ''Metody i techniki sztucznej inteigencji'', PWN, Warszawa, s. 12

Aktualna wersja na dzień 21:57, 19 maj 2020

Heurystyka
Polecane artykuły


Heurystyka (z greckiego "odkrywać") uznawana jest za jedną z metod używanych w procesie poszukiwania odpowiedzi na postawione pytanie. Jako dyscyplina nauki ukształtowała się w latach 60 XX wieku. Duży wkład w jej rozwój mieli m.in. Alex F. Osborn, Gregory Poly, William J.J. Gordon i Edward De Bono. Uogólniając heurystyki stanowią zespół udowodnionych praktycznie (lecz nie zawsze zgodnych z wiedzą teoretyczną) i zazwyczaj tworzonych na własny użytek człowieka zależności pomiędzy aspektami rzeczywistości. Inaczej określana jako metoda na skróty, reguła, którą posługują się ludzie, by w efektowny i szybki sposób wydawać sądy. Niestety tak często jak pozwala uzyskać poprawną odpowiedz, tak też zawodzi prowadząc do błędów. Metoda ta powinna dążyć do osiągnięcia dopuszczalnego rozwiązania o wartości funkcji celu jak najbliższej optymalnej. Badania heurystyczne odkrywają nowe właściwości badanego przedmiotu lub jego inne nieznane dotąd bazowe cechy. Gyorgy Polya w swojej pracy zatytułowanej "Jak to rozwiązać" opisuje heurystykę jako "formalizację doświadczeń zebranych przy rozwiązywaniu zadań oraz obserwacji rozwiązywania zadań, a także próbą znalezienia wspólnych cech różnych metod rozwiązywania."

Do czynności rozwiązywania problemów metodami heurystycznymi należą:

  • rozpoznanie zadania
  • podjęcie decyzji o sposobie poszukiwania,
  • zgromadzenie istotnych informacji,
  • znalezienie odpowiedniej metody rozwiązania danego problemu,
  • skonkretyzowanie sposobu rozwiązania,
  • wykorzystanie w praktyce wybranego wariantu rozwiązania zadania.

(J. Apanowicz 2002, s. 38)

Nurty heurystyki

W heurystyce wyróżnia się trzy najważniejsze nurty:

  • refleksyjny - nurt ten dąży do wyjaśnienia sposobu twórczego rozwiązywania zadań oraz metod ich kształtowania i uczenia się. Określoną w ten sposób heurystykę można uwzględniać zarówno jako dziedzinę prakseologii (innymi słowy ogólnej metodologii działania) jak również za dział logiki pragmatycznej, czyli ten, którego przedmiotem są sposoby rozwiązania porblemu,
  • pragmatyczny inaczej określany jako podejście ukierunkowane na konkretny cel, czerpiący inspiracje głównie z wynikającej potrzeby praktyki odkrywczej i służące tego typu praktyce,
  • informatyczny, -w ramach tego nurtu wykorzystywane są zarówno środki jak i metody informatyczne, a także maszyny cyfrowe i inne środki techniczne, które są niezbędne do rozwiązania danego problemu. (J. Mioduszewski 2013, s. 211)

Przeszukiwanie heurystyczne

Pojęcie "przeszukiwania heurystycznego" dotyczy zwiększania efektywności procesu rozwiązywania problemu. Termin ten pojawił się w latach 60 XX wieku. Heurystyka uznawana była za narzędzie eliminowania. Zostały sformalizowane sposoby przeszukiwania heurystycznego. Początkowo przyjęto, że rozwiązany problem może zostać opisany za pomocą obiektów i operatorów. Jeśli będzie istniała możliwość, nowe obiekty będą mogły być generowane przez zastosowane operatory. Natomiast grafy obiektów będą określane przez stany początkowe i operatory. Termin "przeszukiwania heurystycznego” można zatem określić jako proces pożądane drogi, pożądanego stanu czy też podgrafu spełniającego wskazane warunki. "Heurystyczne" w zadaniach przeszukiwania są określane wszelkiego rodzaju kryteria, prawa czy tez zasady, dzięki którym możemy wybrać najefektywniejsze kierunki działania dotyczące osiągnięcia danego celu. Zastosowanie tych praktycznych reguł pomoże uzyskać lepszy efekt i jakość rozwiązania.

Funkcje heurystyki w przeszukiwaniu

Z punktu widzenia efektywności przeszukiwania należy brać pod uwagę następujące czynniki:

  • niepewność wyniku
  • niekompletność dostępnej wiedzy
  • poprawienie uzyskanego wyniku

Rodzaje heurystyk

  • Heurystyka zachłanna (ang. Greedy heuristic) - opiera się na efektywnej budowie rozwiązania poprzez podjęcie na każdym kroku odpowiedniej decyzji. Wybierana jest ta część rozwiązania, która dla bieżącego rozwiązania optymalizuje wartość funkcji celu,
  • Heurystyka reprezentatywności (ang. representativeness heuristic) - polega na dokonywaniu klasyfikacji danej rzeczy do konkretnej kategorii bazując na kilku cechach określanych jako reprezentatywne dla tej danej kategorii. W przypadku, gdy występują dodatkowe informacje, które wpływają na nasze procesy poznawcze, zostaje zignorowane zasady rachunku prawdopodobieństwa. Szacowanie opiera się na reprezentatywności a nie na faktycznym prawdopodobieństwie. Innymi słowy, w procesie określania prawdopodobieństwa ludzie kierują się tym, jak bardzo posiada zbliżone cechy do badanej próby.
  • Heurystyka zakotwiczenia (ang. anchoring heuristic) – polega na dokonywaniu oceny na podstawie wcześniej ustalonego punktu odniesienia. Zniekształcenia w procesie badania wywołane są tzw "kotwicą umysłową’. Funkcje kotwicy pełni podana w pierwszej kolejności informacja lub ocena. W zależności od tego, jakie informacje zostały podane, ludzie mogą zmienić swoje szacowania wartości. Ten rodzaj często prowadzi do nieskupiania się na rzeczach istotnych, tym samym prowadząc do podejmowania niewłaściwych decyzji i nieracjonalnych zachowań. (A. Słysz 2007, s. 27)

Bibliografia

Autor: Klaudia Wnuk