Europejski System Walutowy

Z Encyklopedia Zarządzania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Europejski System Walutowy
Polecane artykuły


Europejski System Walutowy (ESW) to system stabilizacji kursów walutowych. Jego celem było stworzenie strefy stabilności walutowej w Europie oraz wzmocnienie współpracy pomiędzy państwami członkowskimi w sferze polityki walutowej.

Utworzenie ESW

Traktat Rzymski który powoływał Europejską Wspólnotę Gospodarczą nie zakładał powstania Unii Walutowej. Pomimo tego zawierał zasady ogólne mówiące o współpracy walutowej (zawarte w artykułach 105-109). Zawierały one zasady utrzymywania równowagi bilansu płatniczego w krajach członkowskich oraz wzmocnienie własnej waluty, ograniczenie liberalizacji obrotów kapitałowych tak by dalej prawidłowo funkcjonował wspólny rynek oraz zalecały konsultację pomiędzy państwami członkowskimi w sprawach kursów walutowych. Powołany również został Komitet Walutowy. Nie było konieczności wprowadzenia szczegółowej regulacji strefy walutowej dzięki sprawnemu działaniu Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu. Mimo dobrze działającej polityki międzynarodowy kryzys walutowy z lat 70. przyczynił się do załamania systemy walutowego z Bretton Woods. Przyczyniło się to do zaniechania integracji gospodarczej między krajami członkowskimi. Zasada "węża walutowego” była jedynym rezultatem wynikającym z dążenia do integracji walutowej. W związku z potrzebą związaną z utrzymaniem pożądanego kursu waluty oraz związanymi z tym środkami pieniężnymi przeznaczonymi na interwencję na rynkach walutowych, 5 grudnia 1978r 8 krajów członkowskich Wspólnot Europejskich (Niemcy, Francja, Włochy, Belgia, Holandia, Luksemburg, Dania, Irlandia) utworzyły Europejski System Walutowy (ESW). Zastąpił tym samym "węża walutowego" obowiązującego od początku lat 70. W wyniku porozumienia między bankami centralnymi krajów członkowskich udało się wprowadzić go w życie 13 marca 1979r. ESW powstał na mocy dyrektywy uchwalonej przez Radę Europejską. Jego zadaniem było stworzenie stabilnej strefy walutowej która nie zawierałaby głębokich wahań w kursach wymiany walut.(Kowalski J., Ślusarczyk Z. 2006, s. 88-90)
Twórcą systemu był Roy Jenkins.

Elementy systemu

Główne elementy Europejskiego Systemu Walutowego to:

  • ECU (European Currency Unit)- europejska jednostka walutowa, funkcjonująca w sferze niematerialnej.
  • Mechanizm kursowy- początkowo parytet walut mógł wahać się o ±2,5% w stosunku do ecu, od sierpnia 1993r. przedział wahań rozszerzono do ±15%
  • Mechanizm kredytowy

Europejski System Walutowy to etap tworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej. Funkcjonowanie ESW od 1979r. pozwoliło znacznie zmniejszyć wahania kursów walut zarówno w porównaniu z okresem poprzednim jak i z kursami walut spoza systemu, np. dolarem, jenem. Początkowo dużym problemem były częste zmiany kursów centralnych (w ciągu pierwszych 8 lat- 12 razy).

Zasady ESW

Podstawową zasadą działania jest stałość kursów, tzn. kursy mogą wahać się w określonym przedziale wokół kursu odniesienia (centralnego), który może być zmieniony jednogłośną decyzją członków systemu.

Banki centralne należące do ESW są zobowiązane do interwencji walutowych w celu utrzymania wahań kursów w dopuszczalnych granicach.

W celu pozyskania funduszy na te operacje, mogą sobie wzajemnie udzielać kredytów w ramach specjalnego mechanizmu kredytowego.

Jeżeli mimo interwencji niemożliwe jest utrzymanie kursu walutowego w określonym przedziale, konieczna może okazać się zmiana kursu centralnego.

ESW wymuszając prowadzenie polityki pieniężnej i gospodarczej umożliwiającej sprostanie wymaganiom systemu, doprowadził do zbliżenia wyników gospodarczych, a szczególnie stopy inflacji w krajach członkowskich. Było to zewnętrzne źródło dyscypliny dla krajów o wysokiej inflacji.

Kryzys systemu z 1992r.

Kryzys systemu, który miał miejsce w 1992r. zaowocował dewaluacją lira, funta brytyjskiego, pesety hiszpańskiej, eskudo portugalskiego i funta irlandzkiego.

Ponadto zawieszono udział lira i funta brytyjskiego w mechanizmie kursowym.

Przyczyną kryzysu było skumulowanie istniejących różnic w wynikach gospodarczych (głównie inflacji), specyficzna polityka banku centralnego Niemiec stosującego politykę wysokich stóp procentowych co wymuszało takie same działania na innych krajach. Ponadto problemy z ratyfikacją Traktatu z Maastricht spowodowały, iż oczekiwano zaprzestania stabilizacji.

Skutkami tego kryzysu było rozszerzenie przedziału dopuszczalnych wahań do ±15 % (2 sierpnia 1993r.), a także podjęcie decyzji o konieczności utworzenia ponadnarodowej instytucji, która będzie podejmować decyzje w sprawie polityki pieniężnej. Tym silniejsze stało się dążenie do utworzenia unii gospodarczej i walutowej.

ECU (european Currency Unit)

W ramach Europejskiego Systemu Walutowego została stworzona nowa waluta zwana ECU.Jako centralny element ESW została wprowadzona w 1979r. W 1999r została zastąpiona przez euro. ECU była to tzw. waluta koszyka i stanowiła średnią ważoną walut wszystkich państw należących do ESW. Odegrała ona ważną role. Każdego dnia Komisja określała jej wartość w każdej walucie a następnie kursy były publikowane w "Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich”. Służyła jako miernik wartości i środek płatniczy do rozliczeń operacji. Dzięki ECU można było znaleźć odniesienie w mechanizmie kursowym, znaleźć wskaźnik określający ewentualne odchylenia danej waluty od innych, określić jednostki obrachunkowe w ramach mechanizmów interwencyjnych oraz kredytowych oraz jednostki rozliczania zadłużenia między organami odpowiedzialnymi za sprawy monetarne w danym kraju. ECU poprzez denominacje danej waluty służyło też do obliczanie wszelkich obowiązujących płatności w ramach Wspólnot. (Nowak B. 2000, s. 51-52)

Bibliografia

  • Brainbridge T., Teasdale A., Leksykon Unii Europejskiej, wyd. Platan, Kraków, 1998, s. 74.
  • Kowalski J., Ślusarczyk Z. (2006) Unia europejska. proces integracji europejskiej i zarys problematyki instytucjonalno-prawnej. Polskie Wydawnictwo prawnicze, Warszawa; Poznań, s. 88-90.
  • Michałowska-Gorwoda K.Unia Europejska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1997, s. 218-225.
  • Nowak B. (2000) Unia Gospodarcza i Walutowa UE Studia Europejskie, Nr 4/2000, s. 51-52.
  • Wojtaszczyk A. Integracja europejska. Wstęp, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa, 2006, s. 58.

Autor: Anna Wojtowicz, Magdalena Kumór