Europejska Karta Samorządu Regionalnego: Różnice pomiędzy wersjami

(Utworzył nową stronę „---”)
 
m (Infobox update)
 
(Nie pokazano 6 wersji utworzonych przez 3 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
---
+
{{infobox4
 +
|list1=
 +
<ul>
 +
<li>[[Rada Europy]]</li>
 +
<li>[[Wspólnoty europejskie]]</li>
 +
<li>[[Rada Europejska]]</li>
 +
<li>[[OECD]]</li>
 +
<li>[[Trybunał Obrachunkowy]]</li>
 +
<li>[[Światowa Organizacja Handlu]]</li>
 +
<li>[[Traktat Rzymski]]</li>
 +
<li>[[Rada Nordycka]]</li>
 +
<li>[[Komitet Regionów]]</li>
 +
</ul>
 +
}}
 +
 
 +
'''Europejska Karta Samorządu Regionalnego''' przyznaje regionom uprawnienia do prowadzenia współpracy transgranicznej podobne do zawartych w Europejskiej Karcie Samorządu Terytorialnego uprawnień dla społeczności lokalnych. Według zapisów Karty region to podmiot samorządowy prowadzący własną politykę i współpracę międzynarodową. Regiony powinny posiadać uprawnienia do tworzenia własnego ustawodawstwa w ramach określonych ustawami poszczególnych krajów członkowskich.
 +
 
 +
Wybrane artykuły Europejskiej Karty Samorządu Regionalnego:
 +
 
 +
"Artykuł 2 Podstawa samorządu regionalnego
 +
# Zasada samorządności regionalnej powinna być uznana w konstytucji w możliwie najszerszym zakresie.
 +
# Zakres samorządności regionalnej powinien być określony tylko przez konstytucję, statuty regionów lub przepisy prawa wewnętrznego lub międzynarodowego.
 +
# Przepisy ustawowe, określające zakres samorządu regionalnego, powinny w miarę możliwości zapewniać regionom ochronę ich samorządności, wynikającą z procedur lub warunków ich wprowadzania.
 +
 
 +
Artykuł 3 Zasada
 +
# Samorząd regionalny oznacza prawo i zdolność największych terytorialnych jednostek władzy w obrębie każdego państwa, mających wybieralne organy, administracyjnie umieszczonych między rządem centralnym i samorządem lokalnym, i posiadających prerogatywy, albo wynikające z samoorganizacji albo typu zwykle przypisywanego rządowi centralnemu, do zarządzania na własną odpowiedzialność i w interesie mieszkańców zasadniczą częścią spraw publicznych, zgodnie z zasadą subsydiarności.
 +
# Zgodnie z zaleceniami niniejszej Karty, zakres działania samorządu regionalnego powinien być określany przez ustawodawstwo wewnętrzne każdego państwa według warunków ustalonych w artykule 2, par. 2".
 +
 +
<google>ban728t</google>
 +
 +
==Cele i zasady polityki regionalnej==
 +
Polityka regionalna skupia się wokół trzech szczegółowych celów: ekonomicznych, społecznych i ekologicznych. Pierwszorzędnym zadaniem polityki regionalnej jest optymalne wykorzystanie zlokalizowanych na danym obszarze zasobów i koordynacja wszystkich zjawisk i procesów mających charakter gospodarczy. Działania podejmowane w ramach polityki regionalnej mają na celu tworzenie warunków życia i pracy zapewniających mieszkańcom całego kraju równe szanse egzystencji w dobrobycie. Sprawne działanie oraz konsekwentne działania władz Unii Europejskiej a zwłaszcza Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy zapobiegają sytuacjom konfliktowym spowodowanych stopniem bezrobocia, polaryzacji warunków życia i patologii społecznej. Wielką rolę przywiązuje się sytuacji środowiska naturalnego poprzez zachowanie zasobów przyrody, tworzenia norm i ram które człowiek powinien przestrzegać podczas kontaktu z przyrodą.Podsumowując, polityka regionalna to suma działań władz lokalnych, regionalnych i krajowych mających stymulować rozwój społeczny i gospodarczy poszczególnych regionów. Polityka regionalna jest nieodłączną częścią polityki gospodarczej kraju członkowskiego jak i całej Unii Europejskiej, która wpływa na rozwój regionów, ich pozycję na szczeblu lokalnym i międzynarodowym.
 +
 
 +
==Historia==
 +
Powstanie władz lokalnych i regionalnych jest wynikiem 40-letniej ewolucji, początki której sięgają lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku. W 1952 roku powstała Komisja do spraw Gmin i Regionów (od 1968 r. przemianowana na Komisję Zagospodarowania Przestrzennego i Samorządu Terytorialnego). Z inicjatywy komisji w 1957 r. powołano pierwsze i jedyne w Europie zgromadzenie przedstawicielskie samorządów terytorialnych wzorowane na Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy, w skład którego wchodziła identyczna ilość członków (początkowo do RE należało 10 państw założycielskich, obecnie liczy w swoich szeregach 47 państw) z siedzibą w Strasburgu. Pod koniec lat pięćdziesiątych Komisja ds. Gmin i Regionów zmieniła nazwę na Europejską Konferencję Władz Lokalnych, od 1961 roku pełni rolę organu pomocniczego Rady Europy. W 1972 roku Konferencja otworzyła się bardziej pod wpływem przyspieszonej regionalizacji w Europie modyfikując swoją nazwę na Konferencję Władz Lokalnych i Regionalnych Europy aby w 1983 zmienić swoją nazwę po raz trzeci na Stałą Konferencję Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (Conference Permanente des Pouvoirs Locaux et Regionaux de l’Europe).
 +
 
 +
Od 1972 Konferencja Władz Lokalnych i Regionalnych (KWLiR) zaczęła organizować spotkania, na których omawiano problematykę związaną z regionami europejskimi (transgraniczną, alpejską, pirenejską, górską, wyspiarską, śródziemnomorską, bałtycką). Dzięki wieloletniej pracy KWLiR oraz wsparciu Zgromadzenia Parlamentarnego RE w 1985 roku przyjęto Europejską Kartę Samorządności Terytorialnej, która jest międzynarodową konwencją określającą miejsce i rolę samorządu terytorialnego w krajach, które ją ratyfikowały.
 +
 
 +
==Nowa sytuacja polityczna==
 +
Rozpad komunizmu, nowa mapa Europy, nowe potrzeby wymagały nowych sformułowanych celów. W październiku 1993 roku Rada Europy po raz pierwszy zwołała konferencję w skład której weszli szefowie państw i rządów krajów członkowskich w Wiedniu. Na konferencji podjęto decyzje o przekształceniu "grupy ekspertów do spraw samorządności” na prawdziwego reprezentanta samorządów europejskich. 14 stycznia 1994 roku decyzją Komitetu Ministrów RE utworzono Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (Congres Permanente des Pouvoirs Locaux et Regionaux de l’Europe – CPLRE), który od 1994 roku zastąpił Stałą Konferencję Władz Lokalnych i Regionalnych Europy. W skład Kongresu wchodzą dwie izby, Izba Władz Lokalnych oraz Izba Regionów, członkowie których wywodzą się z grona radnych lub urzędników bezpośrednio przed nimi odpowiedzialnych. Kongres jest trzecią siłą obok Komitetu Ministrów i Zgromadzenia Parlamentarnego - organem rady Europy. Uzyskał prawo do bezpośredniego przedstawiania własnych projektów Komitetowi Ministrów (organ decyzyjny).
 +
 +
Tak jak i Stała Konferencja, Kongres pełni funkcję konsultacyjne lecz posiada wyższy stopnień reprezentatywności na szczeblu lokalnym i regionalnym. Aktualnie Kongres liczy 281 członków reprezentowanych ponad 150 tys. społeczności terytorialnych Europy i posiada klauzulę kompetencyjną. Ze względu na ograniczony zakres możliwości prawnych i normatywnych Rady Europy (która za zadanie ma opracowywanie konwencji międzynarodowych wymagających ratyfikowania przez kraje członkowskie) CPLRE posiada większy i wyraźniejszy wpływ na sytuację samorządów europejskich. W Unii Europejskiej obowiązuje zasada, że organizacja terytorialna w państwach stanowiących ją jest sprawą ich własnego ustawodawstwa, w którą prawo europejskie nie ingeruje.
 +
 
 +
==Pierwszorzędne cele działalności Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (CPLRE)==
 +
* udział społeczności lokalnych i regionalnych w realizacji idei zjednoczonej Europy,
 +
* tworzenie propozycji Komitetowi Ministrów promujących samorządność lokalną i regionalną,
 +
* promowanie społecznościom lokalnym i regionalnym współpracy zagranicznej,
 +
* komplementarność działań poprzez ścisłą współpracę z Komitetem Regionów Unii Europejskiej.
 +
 
 +
W wyniku prac Kongresu zostały przyjęte przez obie izby dwa dokumenty, pierwszy: O europejską kartę samorządności regionalnej oraz Zagospodarowanie przestrzenne w nowej Europie.
 +
Pierwszy dokument doprowadził do przygotowania Europejskiej Karty Samorządu Regionalnego, przyjęty w czerwcu 1997 roku.
 +
 
 +
==Bibliografia==
 +
* Irena Pletrzyk, Polityka regionalna Unii Europejskiej i regiony w państwach członkowskich, Wydawnictwo naukowe PWN SA Warszawa 2000
 +
* Europejska Karta Samorządu Regionalnego, [w:] Rocznik "Małopolska”, tom VI, 2003
 +
* Irena Fierla, Geografia ekonomiczna Unii Europejskiej, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2007
 +
 
 +
{{a| Markian Jaremko}}
 +
[[Kategoria:Administracja publiczna]]
 +
[[Kategoria:Unia Europejska]]
 +
{{msg:law}}
 +
[[en:European Charter for Regional Self-Government]]

Aktualna wersja na dzień 00:21, 8 sty 2019

Europejska Karta Samorządu Regionalnego
Polecane artykuły

Europejska Karta Samorządu Regionalnego przyznaje regionom uprawnienia do prowadzenia współpracy transgranicznej podobne do zawartych w Europejskiej Karcie Samorządu Terytorialnego uprawnień dla społeczności lokalnych. Według zapisów Karty region to podmiot samorządowy prowadzący własną politykę i współpracę międzynarodową. Regiony powinny posiadać uprawnienia do tworzenia własnego ustawodawstwa w ramach określonych ustawami poszczególnych krajów członkowskich.

Wybrane artykuły Europejskiej Karty Samorządu Regionalnego:

"Artykuł 2 Podstawa samorządu regionalnego

  1. Zasada samorządności regionalnej powinna być uznana w konstytucji w możliwie najszerszym zakresie.
  2. Zakres samorządności regionalnej powinien być określony tylko przez konstytucję, statuty regionów lub przepisy prawa wewnętrznego lub międzynarodowego.
  3. Przepisy ustawowe, określające zakres samorządu regionalnego, powinny w miarę możliwości zapewniać regionom ochronę ich samorządności, wynikającą z procedur lub warunków ich wprowadzania.

Artykuł 3 Zasada

  1. Samorząd regionalny oznacza prawo i zdolność największych terytorialnych jednostek władzy w obrębie każdego państwa, mających wybieralne organy, administracyjnie umieszczonych między rządem centralnym i samorządem lokalnym, i posiadających prerogatywy, albo wynikające z samoorganizacji albo typu zwykle przypisywanego rządowi centralnemu, do zarządzania na własną odpowiedzialność i w interesie mieszkańców zasadniczą częścią spraw publicznych, zgodnie z zasadą subsydiarności.
  2. Zgodnie z zaleceniami niniejszej Karty, zakres działania samorządu regionalnego powinien być określany przez ustawodawstwo wewnętrzne każdego państwa według warunków ustalonych w artykule 2, par. 2".

Cele i zasady polityki regionalnej

Polityka regionalna skupia się wokół trzech szczegółowych celów: ekonomicznych, społecznych i ekologicznych. Pierwszorzędnym zadaniem polityki regionalnej jest optymalne wykorzystanie zlokalizowanych na danym obszarze zasobów i koordynacja wszystkich zjawisk i procesów mających charakter gospodarczy. Działania podejmowane w ramach polityki regionalnej mają na celu tworzenie warunków życia i pracy zapewniających mieszkańcom całego kraju równe szanse egzystencji w dobrobycie. Sprawne działanie oraz konsekwentne działania władz Unii Europejskiej a zwłaszcza Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy zapobiegają sytuacjom konfliktowym spowodowanych stopniem bezrobocia, polaryzacji warunków życia i patologii społecznej. Wielką rolę przywiązuje się sytuacji środowiska naturalnego poprzez zachowanie zasobów przyrody, tworzenia norm i ram które człowiek powinien przestrzegać podczas kontaktu z przyrodą.Podsumowując, polityka regionalna to suma działań władz lokalnych, regionalnych i krajowych mających stymulować rozwój społeczny i gospodarczy poszczególnych regionów. Polityka regionalna jest nieodłączną częścią polityki gospodarczej kraju członkowskiego jak i całej Unii Europejskiej, która wpływa na rozwój regionów, ich pozycję na szczeblu lokalnym i międzynarodowym.

Historia

Powstanie władz lokalnych i regionalnych jest wynikiem 40-letniej ewolucji, początki której sięgają lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku. W 1952 roku powstała Komisja do spraw Gmin i Regionów (od 1968 r. przemianowana na Komisję Zagospodarowania Przestrzennego i Samorządu Terytorialnego). Z inicjatywy komisji w 1957 r. powołano pierwsze i jedyne w Europie zgromadzenie przedstawicielskie samorządów terytorialnych wzorowane na Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy, w skład którego wchodziła identyczna ilość członków (początkowo do RE należało 10 państw założycielskich, obecnie liczy w swoich szeregach 47 państw) z siedzibą w Strasburgu. Pod koniec lat pięćdziesiątych Komisja ds. Gmin i Regionów zmieniła nazwę na Europejską Konferencję Władz Lokalnych, od 1961 roku pełni rolę organu pomocniczego Rady Europy. W 1972 roku Konferencja otworzyła się bardziej pod wpływem przyspieszonej regionalizacji w Europie modyfikując swoją nazwę na Konferencję Władz Lokalnych i Regionalnych Europy aby w 1983 zmienić swoją nazwę po raz trzeci na Stałą Konferencję Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (Conference Permanente des Pouvoirs Locaux et Regionaux de l’Europe).

Od 1972 Konferencja Władz Lokalnych i Regionalnych (KWLiR) zaczęła organizować spotkania, na których omawiano problematykę związaną z regionami europejskimi (transgraniczną, alpejską, pirenejską, górską, wyspiarską, śródziemnomorską, bałtycką). Dzięki wieloletniej pracy KWLiR oraz wsparciu Zgromadzenia Parlamentarnego RE w 1985 roku przyjęto Europejską Kartę Samorządności Terytorialnej, która jest międzynarodową konwencją określającą miejsce i rolę samorządu terytorialnego w krajach, które ją ratyfikowały.

Nowa sytuacja polityczna

Rozpad komunizmu, nowa mapa Europy, nowe potrzeby wymagały nowych sformułowanych celów. W październiku 1993 roku Rada Europy po raz pierwszy zwołała konferencję w skład której weszli szefowie państw i rządów krajów członkowskich w Wiedniu. Na konferencji podjęto decyzje o przekształceniu "grupy ekspertów do spraw samorządności” na prawdziwego reprezentanta samorządów europejskich. 14 stycznia 1994 roku decyzją Komitetu Ministrów RE utworzono Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (Congres Permanente des Pouvoirs Locaux et Regionaux de l’Europe – CPLRE), który od 1994 roku zastąpił Stałą Konferencję Władz Lokalnych i Regionalnych Europy. W skład Kongresu wchodzą dwie izby, Izba Władz Lokalnych oraz Izba Regionów, członkowie których wywodzą się z grona radnych lub urzędników bezpośrednio przed nimi odpowiedzialnych. Kongres jest trzecią siłą obok Komitetu Ministrów i Zgromadzenia Parlamentarnego - organem rady Europy. Uzyskał prawo do bezpośredniego przedstawiania własnych projektów Komitetowi Ministrów (organ decyzyjny).

Tak jak i Stała Konferencja, Kongres pełni funkcję konsultacyjne lecz posiada wyższy stopnień reprezentatywności na szczeblu lokalnym i regionalnym. Aktualnie Kongres liczy 281 członków reprezentowanych ponad 150 tys. społeczności terytorialnych Europy i posiada klauzulę kompetencyjną. Ze względu na ograniczony zakres możliwości prawnych i normatywnych Rady Europy (która za zadanie ma opracowywanie konwencji międzynarodowych wymagających ratyfikowania przez kraje członkowskie) CPLRE posiada większy i wyraźniejszy wpływ na sytuację samorządów europejskich. W Unii Europejskiej obowiązuje zasada, że organizacja terytorialna w państwach stanowiących ją jest sprawą ich własnego ustawodawstwa, w którą prawo europejskie nie ingeruje.

Pierwszorzędne cele działalności Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (CPLRE)

  • udział społeczności lokalnych i regionalnych w realizacji idei zjednoczonej Europy,
  • tworzenie propozycji Komitetowi Ministrów promujących samorządność lokalną i regionalną,
  • promowanie społecznościom lokalnym i regionalnym współpracy zagranicznej,
  • komplementarność działań poprzez ścisłą współpracę z Komitetem Regionów Unii Europejskiej.

W wyniku prac Kongresu zostały przyjęte przez obie izby dwa dokumenty, pierwszy: O europejską kartę samorządności regionalnej oraz Zagospodarowanie przestrzenne w nowej Europie. Pierwszy dokument doprowadził do przygotowania Europejskiej Karty Samorządu Regionalnego, przyjęty w czerwcu 1997 roku.

Bibliografia

  • Irena Pletrzyk, Polityka regionalna Unii Europejskiej i regiony w państwach członkowskich, Wydawnictwo naukowe PWN SA Warszawa 2000
  • Europejska Karta Samorządu Regionalnego, [w:] Rocznik "Małopolska”, tom VI, 2003
  • Irena Fierla, Geografia ekonomiczna Unii Europejskiej, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2007

Autor: Markian Jaremko

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.