Efekt uboczny

Z Encyklopedia Zarządzania
Efekt uboczny
Polecane artykuły

Efekt uboczny jest nieplanowanym rezultatem, który pojawia się jako efekt celowego działania lub decyzji podejmowanych przez kierowników. W zarządzaniu organizacjami oznacza to, że działania realizowane przez pracowników lub decyzje podejmowane przez kierownictwo mają nieoczekiwane konsekwencje. Zagadnienie efektów ubocznych najczęściej rozpatrywane jest z medycznego punktu widzenia, gdzie analizie poddaje się efekty uboczne różnego rodzaju procedur medycznych czy środków farmakologicznych.

Przykłady z obszaru zarządzania

Przykłady efektu ubocznego z obszaru zarządzania organizacjami:

  • Wprowadzenie systemu motywacyjnego opartego na premiach finansowych, który miał zwiększyć produktywność pracowników, ale jednocześnie spowodował zwiększenie napięcia między nimi.
  • Przeniesienie produkcji do tańszych krajów, aby obniżyć koszty, spowodowało utratę pracy przez pracowników w kraju macierzystym.
  • Wprowadzenie nowych technologii, które miały usprawnić procesy, jednocześnie spowodowały trudności dla pracowników w nauce nowych umiejętności.

Skutki efektów ubocznych

Pozytywne efekty uboczne decyzji to te, które przynoszą korzyści dla organizacji i jej interesariuszy, takie jak wzrost zysku, poprawa jakości usług czy zwiększenie zadowolenia klientów. Natomiast negatywne efekty uboczne decyzji to te, które powodują szkody dla organizacji i jej interesariuszy, takie jak obniżenie morale pracowników, utrata klientów czy negatywny wpływ na środowisko.

Ograniczanie negatywnych skutków efektów ubocznych

Aby minimalizować skutki efektów ubocznych w obszarze podejmowania decyzji, należy przestrzegać kilku zasad:

  • Analizować skutki decyzji na różnych poziomach organizacji oraz ich wpływ na różne grupy interesariuszy, takie jak pracownicy, klienci, kontrahenci czy społeczność lokalną.
  • Wdrażać zmiany wynikające z decyzji stopniowo, tak aby mieć czas na monitorowanie i korygowanie ewentualnych negatywnych skutków.
  • Współpracować z interesariuszami, słuchać ich opinii i wykorzystywać ich wiedzę, aby mieć pełniejszy obraz potencjalnych skutków decyzji.
  • Monitorować skutki decyzji i reagować na pojawiające się problemy, w razie potrzeby wprowadzać korekty.
  • Opracowywać scenariusze awaryjne i przygotowywać plany działania na wypadek negatywnych skutków decyzji.
  • Wdrażać systemy i procesy organizacyjne, które pozwalają na łatwe korygowanie działań i decyzji, celów i planów, narzędzi i zasobów.
  • Regularnie analizować i oceniać skuteczność podejmowanych działań i na tej podstawie dokonywać dalszych zmian.

Wykorzystanie pozytywnych skutków efektów ubocznych

Efekty uboczne przynoszące skutki pozytywne powinny być identyfikowane, monitorowane a następnie wykorzystywane do celów korygowania działań i decyzji kierownictwa. Kierownik powinien w związku z tym:

  • Analizować korzystne skutki decyzji na różnych poziomach organizacji oraz ich wpływ na różne grupy interesariuszy, takie jak pracownicy, klienci, kontrahenci czy społeczność lokalną.
  • Stale monitorować skutki podejmowanych decyzji i działań oraz wykorzystywać szanse wynikające z korzystnych efektów ubocznych.
  • Współpracować z interesariuszami, słuchać ich opinii i wykorzystywać ich wiedzę, aby mieć pełniejszy obraz potencjalnych skutków decyzji.
  • Opracowywać plany działania na wypadek nieoczekiwanych pozytywnych rezultatów podejmowanych działań czy decyzji.
  • Wdrażać systemy i procesy organizacyjne, które pozwalają na szybkie reagowanie na pojawiające się szanse i okazje.

Bibliografia

Autor: Krzysztof Woźniak