Choroba zawodowa

Z Encyklopedia Zarządzania
(Przekierowano z Choroby zawodowe)
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Choroba zawodowa
Polecane artykuły


Chorobę zawodową z medycznego punktu widzenia można określić jako istotne zaburzenia stanu zdrowia związane przyczynowo z warunkami pracy zawodowej. Zarówno w Polsce jak i innych krajach rozpoznanie choroby zawodowej uwarunkowane jest jej wymienieniem w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Wówczas staje się ona pojęciem lekarsko prawnym. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów: za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Szkodliwości zawodowe

Szkodliwości zawodowe są to wszelkiego rodzaju pyły, substancje oraz czynniki, które wpływają na możliwość wystąpienia choroby zawodowej. Dzielimy na:

  • Pyły mineralne o działaniu zwłókniającym, które są przyczyną zachorowania na pylice płuc, uważane za nieodwracalną chorobę płuc.
  • Pyły mineralne i organiczne o działaniu drażniącym. Powodują stany zapalne błony śluzowej dróg oddechowych i stanowią ryzyko przewlekłego zapalenia oskrzeli i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.
  • Pyły pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego wykazujące aktywność biologiczną albo działanie alergizujące. Powodują zapalenia alergiczne błony sluzowej dróg oddechowych i zmian zapalno-wytwórczych tkanki płucnej.
  • Substancje chemiczne o działaniu toksycznym, drażniącym lub alergizujacym. Substancje te występują w postaci cieczy, aerozoli, gazów i par. Powodują one zatrucia ostre zwykle przemijające lub przewlekłe często nieodwracalne. Niektóre z nich mogą powodować choroby alergiczne dróg oddechowych.
  • Czynniki fizyczne. Do najbardziej rozpowszechnionych zaliczamy: hałas, wibracja i gorący mikroklimat jak również mniej rozpowszechnione promieniowanie jonizujące, pole elektromagnetyczne, ultra- i infradźwięki.
  • Czynnik związane ze sposobem wykonywania pracy. Do zmian przeciążeniowych w układzie ruchu a także uszkodzenia nerwów obwodowych może wpływać wykonywanie ruchów monotypowych, niekorzystna wymuszona pozycja w pracy, ucisk na pnie nerwów.
  • Czynniki biologiczne (zakaźne i pasożytnicze). Szczegółowe opisy kliniczne w podręcznikach chorób zakaźnych.
  • Czynniki rakotwórcze. W środowisku pracy nie można ustalić stężenia, poniżej którego działanie rakotwórcze nie występuje. Środowisko pracy odpowiedzialne jest za 2-5% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe.

Czynniki wpływające na ryzyko rozwoju chorób zawodowych

Na ryzyko rozwoju chorób zawodowych wpływają następujące czynniki zewnętrzne i wewnętrzne:

  • Rodzaj czynników szkodliwych i uciążliwych występujących w środowisku pracy, związany ze sposobem produkcji i organizacją pracy.
  • Stopień nasilenia czynników szkodliwych i uciążliwych, limitowany przez istniejące normatywy higieniczne.
  • Wiarygodne pomiary stężeń i natężeń czynników szkodliwych w środowisku pracy i związane z tym szacowanie ryzyka zdrowotnego.
  • Właściwa organizacja profilaktyki lekarskiej.
  • Wrażliwość osobnicza na działanie szkodliwych czynników środowiska pracy.

Etapy rozpoznawania choroby zawodowej

W trybie rozpoznania choroby zawodowej wyróżniamy 3 etapy:

  1. Podejrzenie choroby zawodowej zostaje określone głównie przez lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę nad pracownikami.
  2. Ustalenie rozpoznania jest zastrzeżone dla jednostek organizacyjnych takich jak: przychodnie i poradnie chorób zawodowych, oddziały i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia, a w przypadku chorób o ostrym przebiegu - oddziały szpitalne, w których leczony jest chory.
  3. Stwierdzenie choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia zostaje wydane poprzez decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego na podstawie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej.

Rozpoznanie choroby zawodowej powinno być oparte na określonych kryteriach:

  • wykryte objawy powinny odpowiadać klinicznemu obrazowi choroby zawodowej,
  • ryzyko wystąpienia choroby zawodowej musi być dostatecznie wysokie, które kształtowane jest przez natężenia i stężenia czynników szkodliwych oraz długość narażenia,
  • znajomość czasu utajenia (latencji) w przypadku niektórych chorób jest niezbędna przy ustaleniu rozpoznania,
  • po wykryciu choroby zawodowej należy przeprowadzić diagnostykę różnicową. Jest to ważne, gdy choroba rozpoznana błędnie jako zawodowa może być skutecznie leczona.

Rodzaje chorób zawodowych

W Polsce w roku 2015 zanotowano 2094 przypadków chorób zawodowych. Wymienione niżej choroby występowały w kolejności od najczęściej do najmniej występującej. Są to:

  • "Choroby pasożytnicze już zakaźne, a także ich następstwa
  • Pylice płuc
  • choroby głosu mające charakter przewlekły
  • Przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego
  • Wszelkiego rodzaju ubytki słuchu
  • Choroby układu ruchu
  • Choroby skóry
  • Nowotwory
  • Choroby osierdzia lub opłucnej
  • Astma oskrzelowa, zespół wibracyjny, alergiczny nieżyt nosa
  • Choroby układu wzrokowego
  • Zapalenie oskrzeli
  • Ostre zatrucia oraz ich następstwa
  • Ostre reakcje alergiczne
  • Choroby płuc wywołane pyłem metali twardych
  • Przedziurawienie przegrody nosa
  • Choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego."[1]

Istnieją zawody, które o wiele bardziej narażone są na choroby zawodowe. Działalność społeczno gospodarcza wiąże się z zachorowalnością na choroby wyżej wymienione. Do tych działalności zaliczyć można: rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo, rybactwo, wydobywanie i górnictwo, przetwórstwo przemysłowe, budownictwo, edukacja, pomoc społeczna oraz opieka zdrowotna.[2]

Bibliografia

Przypisy

  1. Szeszenia-Dąbrowska N., Wilczyńska U. (red.) (2016). Choroby zawodowe w Polsce w 2015 roku, Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Łódź, s. 11-16
  2. Szeszenia-Dąbrowska N., Wilczyńska U. (red.) (2016). Choroby zawodowe w Polsce w 2015 roku, Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Łódź, s. 21-24

Autor: Trębacz Justyna, Kurzawa Justyna