Artefakt

Charakterystyka

Artefakt jest to sztuczny wytwór danej kultury, najbardziej rzucający się w oczy jej element. Artefakt to wszystko to co widzimy praktycznie od wejścia do danej organizacji. Artefakty dzielimy na:

- artefakty fizyczne, czyli wszystkie przedmioty materialne. Mogą się jednak różnić między sobą tym, w jakim stopniu pełnią jedynie rolę funkcjonalną, a w jakim mają wartość symboliczną. Do artefaktów fizycznych wchodzi również dress-code, czyli sposób ubierania się określony dla danej kultury, czyli np. obowiązujący w danej organizacji (np. policji) czy też grupie zawodowej (np. lekarzy).

- artefakty behawioralne, czyli wszelkie zachowania w organizacji, jak np. podawanie ręki.

- artefakty językowe, czyli konkretne zwroty i wyrażenia, specyficzne dla danej organizacji. Przykładem tego rodzaju artefaktu może być np. fredrowskie "mocium panie".

Dla każdego artefaktu możemy znaleźć określona rolę funkcjonalną, którą on odgrywa. Jednak nie zawsze bywa ona najważniejsza. Np. rozpatrywanym artefaktem fizycznym może być krzesło- obligatoryjnie pełni ono rolę funkcjonalną ( przebywając wiele godzin w pracy łatwiej jest siedzieć na nim niż na ziemi). Jendak zdarza się tak, że rodzaj krzesła, jego cena, miejsce usytuowania, użyta tapicerka itp. mają jednocześnie duże znaczenie symboliczne. Skórzany fotel pani prezes nie jest tylko zwyczajnym meblem, ma także uzmysłowić pozycję jego właścicielki. Im większa różnica między fotelem pani prezes, a krzesłem przeznaczonym dla gości w biurze, tym znaczniej owy gość podświadomie odbiera wysoki status odwiedzanej.

Wszystkie artefakty możemy zatem podzielić na:

- przede wszystkim funkcjonalne,

- przed wszystkim symboliczne.

Należy jednak pamiętać, że te ostatnie bywają bardzo często przedstawiane jako pierwsze. Uczestnicy organizacji często sami będą zaprzeczać interpretacjom - pani prezes powie np. że fotel jest, jaki jest, bo ona ma akurat chory kręgosłup. Ponadto dla każdego artefaktu wskazać możemy wiele interpretacji. Na przykład, artefakt behawioralny, jakim jest pozwolenie kobiecie pierwszej przejść przez drzwi, i który występuje w wielu organizacjach w Polsce, można rozumieć jako formę okazywania szacunku kobietom. Jednak taka interpretacja może spotkać się z negatywnym stosunkeim wielu pań, gdyż istnieją kobiety, które nie życzą sobie być przepuszczane w drzwiach, może w istocie się wydawać, że symbolicznym znaczeniem tego rytuału jest wskazanie inności, stygmatyzacja, zaznaczenie że kobieta nie jest równa mężczyźnie? Takie genderystyczne odczytanie zwyczaju również może zostać poddane krytyce: w końcu może przecież nie chodzić o podkreślenie odrębności, tylko np. o puszczenie kogoś przodem, gdyż w nieznanym pomieszczeniu może czaić się napastnik. Wielość możliwych interpretacji symbolicznych artefaktów bierze się z tego, że choć są bardzo proste do zauważenia w danej kulturze, jednocześnie wypływają z głębszych i trudniej zauważalnych podstaw danej kultury. Dlatego też, mówi się czasami o kulturze organizacyjnej jako o górze lodowej - widać na pierwszy rzut oka 1/7 całości w postaci wystającego czubka, w czasie gdy najważniejsza część znajduje się dużo niżej. Artefakty biorą się bowiem wprost z wartości i norm danej kultury.

Bibliografia

  • Kuźmiński Andrzej K., Jemielniak Dariusz,Zarządzanie od podstaw. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008, s.298 - 300.
  • Koźmiński Andrzej K., Piotrowski Włodzimierz ,Zarządzanie Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, s.373, 391, 593, 613, 685.

Autor: Bieńko Aleksandra