Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2024-01-21T10:44:18Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

[[Zarządzanie]] to "zestaw działań (obejmujący planowanie i [[podejmowanie decyzji]], organizowanie, przewodzenie, tj. kierowanie ludźmi i kontrolowanie) skierowanych na [[zasoby]] organizacji (ludzkie, finansowe, rzeczowe i informacyjne) i wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób sprawny i skuteczny". [R.W. Griffin, 2012, s. 31]

==TL;DR==
Artykuł omawia zasady zarządzania według trzech znanych teoretyków - Fayola, Taylora i Adamieckiego. Zasady Fayola obejmują podział pracy, autorytet, dyscyplinę, jedność rozkazodawstwa, jedność kierownictwa, podporządkowanie interesu ogółu, wynagrodzenie, centralizację, hierarchię, ład, sprawiedliwość, stabilność personelu, inicjatywę i harmonię personelu. Zasady Taylora skupiają się na naukowym zarządzaniu, zwiększaniu efektywności pracy poprzez podział zadań i akordowe wynagrodzenia. Zasady Adamieckiego dotyczą podziału pracy, koncentracji i harmonii w organizacji.

==Zasady zarządzania według Fayola==
[[Henri Fayol]] był "najwybitniejszym rzecznikiem kierunku administracyjnego w zarządzaniu". Zarządzanie administracyjne to podejście do zarządzania, koncentrujące się na zarządzaniu całą [[organizacja|organizacją]]. [R.W. Griffin, 2012, s. 31]

To on jako pierwszy skonkretyzował funkcje kierownicze ([[planowanie]], [[organizowanie]], [[przewodzenie]] i [[kontrolowanie]]), które w sposób racjonalny opisują treść procesu zarządzania.

Na podstawie obserwacji dokonanych w czasie kierowania [[przedsiębiorstwo|przedsiębiorstwem]], ustanowił czternaście zasad, które w większości związane są bezpośrednio z człowiekiem i stanowią podłoże sukcesu organizacji. Należy również pamiętać, jak sam autor podkreśla, że każda [[firma]] i każdy [[menedżer]] jest inny, dlatego każdy powinien ustalać zasady na swój własny sposób [D. Jemielniak, 2005, s. 34-36]

Sugerowane przez Fayola zasady są jednymi z najbardziej znanych i uznawanych po dzień dzisiejszy zasad sprawnego zarządzania. Zasady te to:
# '''[[Podział pracy]]''' - umożliwia uzyskiwanie korzystniejszych efektów przy tym samym nakładzie pracy. [[Specjalizacja]] zadań powinna spowodować wzrost [[efektywność|efektywności]]. Podlega jej zarówno [[praca]] techniczna jak i praca kierownicza.
# '''[[Autorytet]]''' - jest niezbędny do prawidłowego wykonywania obowiązków kierowniczych. Dzielimy go na 2 kategorie: autorytet formalny (urzędowy) - wynikający z zajmowanego stanowiska, daje [[prawo]] do wydawania rozkazów oraz poleceń oraz autorytet osobisty - związany z indywidualnymi cechami i charakterem menadżera z jego pracownikami, wynika z wiedzy, doświadczenia, posłuszeństwa, [[umiejętności]] kierowania itd.
# '''[[Dyscyplina]]''' - pojmowana jako podporządkowanie się regułom oraz normom ustalonym przez [[pracodawca|pracodawcę]]. Objawia się przez posłuszeństwo i pracowitość w relacjach między [[kierownik|kierownikami]], a podwładnymi. Aby zasady panujące w organizacji były należycie respektowane, muszą istnieć sprawiedliwe układy, np. reguły wynagrodzenia bądź stosowna kara.
# '''Jedność rozkazodawstwa''' - [[zasada]] ta polega na tym, że każdy podwładny powinien otrzymywać polecenia wydawane tylko przez jedną osobę - przełożonego, kierownika. Wykluczone jest wykonywanie poleceń od dwóch przełożonych, ponieważ zaburza to organizację pracy, a tym samym funkcjonowanie organizacji.
# '''Jedność kierownictwa''' - w każdym zespole powinien być jeden [[kierownik]] i jeden cel działania, realizowany przez wszystkich. Nie powinno się łączyć zasady jedności rozkazodawstwa (podwładnym zawsze kieruje jeden [[przełożony]]) z zasadą jedności kierownictwa (jeden kierownik, jeden [[plan]]). Różnica bowiem polega na tym, iż jednolitość kierownictwa zapewnia sprawną organizację zespołu, a jednolitość rozkazodawstwa rzutuje na jego prawidłowe funkcjonowanie.
# '''Podporządkowanie interesu osobistego (jednostki) interesowi ogółu''' - interesy pracowników bądź grupy nie mogą dominować nad interesami organizacji jako całości.
# '''[[Wynagrodzenie]]''' - powinno być sprawiedliwe zarówno dla pracowników (nagradzanie i [[motywowanie]] do dalszej pracy) jak i pracodawców. Uzależnione jest od efektów pracy oraz jest do nich proporcjonalne.
# '''[[Centralizacja]]''' - znalezienie "złotego środka" pomiędzy centralizacją (ograniczeniem roli podwładnych w podejmowaniu decyzji) i [[decentralizacja|decentralizacją]] (zwiększeniem ich roli), aby przyniosło to jak największą [[efektywność]], przy jak najlepszym wykorzystaniu [[zdolności]] personelu.
# '''[[Hierarchia]]''' - liniowe uszeregowanie stanowisk kierowniczych na zasadzie podporządkowania (od najwyższego do najniższego szczebla), które należy przestrzegać. Hierarchia ustala procedury wydawania poleceń i informacji tzw. drogą służbową, która powinna być jak najkrótsza.
# '''Ład''' - [[zasoby ludzkie]] (pracownicy) i zasoby rzeczowe powinny być na właściwym miejscu we właściwym czasie. Istotne jest, aby ludzie byli na najodpowiedniejszych dla nich stanowiskach w celu zapewnienia stabilności działania.
# '''Sprawiedliwość''' (w stosunku do personelu) - od kierowników wymaga się uprzejmości i "ludzkiego" traktowania w stosunku do podwładnych.
# '''Stabilność personelu''' - unikanie dużej [[fluktuacja|fluktuacji]] pracowników, która niekorzystnie wpływa na [[sprawność]] funkcjonowania organizacji.
# '''[[Inicjatywa]]''' - podwładny powinien mieć możliwość udziału w tworzeniu swoich koncepcji i realizacji planów działania organizacji, nawet jeśli wypływałyby z tego błędy i pomyłki. Taka swoboda zwiększa zaangażowanie na wszystkich szczeblach zarządzania.
# '''Harmonia personelu''' ''(fr. esprit de corps)'' - poczucie wspólnoty personelu. [[Praca zespołowa]], poczucie jedności i przynależności do jednej grupy powinno być akceptowane i podtrzymywane dla efektywności pracy. Zgranie personelu powinno się opierać na podstawie zasady jedności rozkazodawstwa. Należy natomiast unikać wszelkich [[konflikt|konfliktów]] i sporów między podwładnymi.

<google>n</google>

==Zasady zarządzania według Taylora==
[[Frederick Winslow Taylor]] uważa się za prekursora naukowego zarządzania, czyli takiego podejścia, które ma na celu zwiększenie efektywności i wydajności siły roboczej [R.W. Griffin, 2012, s. 29] Najlepszym na to sposobem może być udoskonalenie podziału pracy, tak aby [[pracownik]] wykonywał tylko jedną czynność. Taylor wprowadził również akordowy [[system]] [[wynagrodzenie|wynagrodzeń]].

Największą zaletą, wynikającą z naukowego zarządzania jest budowana na wzajemnym zaufaniu harmonia pomiędzy przełożonym (kierownikiem), a podwładnym (pracownikiem).

Kroki w naukowym zarządzaniu sugerowane przez Taylora to: [R.W. Griffin, 2012, s. 30]
# Naukowe opracowanie każdego elementu pracy na danym stanowisku.
# Naukowe dobranie pracowników, a następnie wyszkolenie ich do wykonywania pracy zgodnie z krokiem pierwszym.
# Nadzorowanie pracowników, w taki sposób, aby mieć pewność, że będą się stosować do przypisanych im metod wykonywania pracy.
# Dalsze planowanie pracy, ale wykorzystywać robotników do faktycznego wykonywania pracy.

==Zasady zarządzania według Adamieckiego==
Polski wkład w [[rozwój]] dziedziny naukowego zarządzania miały również prace [[Karol Adamiecki|Karola Adamieckiego]]. Zajmował się on podobnymi zagadnieniami co Taylor. Zależało mu bowiem również na usprawnieniu procesów zarządzania [K. Klincewicz, 2016, s. 61]

Adamiecki sformułował trzy zasady zarządzania, które nazwał prawami:
# [[prawo podziału]] pracy - na wykonawczą i kierowniczą,
# [[prawo koncentracji]] lub integracji - każda komórka zajmuje się jedynie fragmentem pracy, które dopiero zbiorowo tworzą organizację,
# [[prawo harmonii]] (współpracujące ze sobą komórki organizacji powinny być do siebie dopasowane pod względem ilości pracy i jej jakości wykonania).

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Klasyczna szkoła zarządzania]]}} — {{i5link|a=[[Kierowanie]]}} — {{i5link|a=[[Delegowanie uprawnień]]}} — {{i5link|a=[[Lyndall Fownes Urwick]]}} — {{i5link|a=[[Rozwój zarządzania personelem]]}} — {{i5link|a=[[Henri Fayol]]}} — {{i5link|a=[[Teoria zarządzania]]}} — {{i5link|a=[[Harrington Emerson]]}} — {{i5link|a=[[Tomasz Bata]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Griffin R. (2017), ''Podstawy zarządzania organizacją'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Jemielniak D., Latusek D. (2005), ''Zarządzanie: teoria i praktyka od podstaw'', Wydawnictwo WSPiZ, Warszawa
* Klincewicz K. (red.) (2016), ''Zarządzanie, organizacje i organizowanie. Przegląd perspektyw teoretycznych'', Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa
* Mioduszewski J. (red.) (2013), ''Metody organizacji i zarządzania'', Expol, Olsztyn
</noautolinks>

{{a|Anna Czarnecka}}
[[Kategoria:Podstawy zarządzania]]

{{#metamaster:description|Zasady zarządzania i osiąganie celów organizacji przez wykorzystanie zasobów ludzkich, finansowych, rzeczowych i informacyjnych.}}

Zasady zarządzania - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links