Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2024-01-21T11:35:54Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

'''[[Zarządzanie]] naukowe''' lub '''naukowe zarządzanie''' to systematyczne podejście do zarządzania, koncentrujące się na polepszeniu działania poszczególnych [[pracownik]]ów, które ma na celu zwiększenie efektywności i wydajności pracy. Podstawą metody naukowej jest [[obserwacja]], [[eksperyment]] i doświadczenie. Naukowe zarządzanie zrodziło się z potrzeb praktyki i stanowiło częściowe rozwiązanie niektórych problemów organizacji i zarządzania jakie pojawiły się pod wpływem rewolucji przemysłowej.

Naukowa [[organizacja]] pracy to ''"kierunek stworzony przez Fredericka Winslowa Taylora i innych w latach 1890-1930, zmierzający do naukowego ustalenia najlepszej metody wykonywania dowolnego zadania oraz doboru szkolenia i motywowania robotników".'' [J.A.F. Stoner i in, s. 48]

==TL;DR==
Zarządzanie naukowe to systematyczne podejście do zarządzania, które koncentruje się na poprawie efektywności pracy. Naukowe zarządzanie powstało w wyniku rewolucji przemysłowej i skupiało się na zwiększeniu wydajności pracowników. Wśród prekursorów tego podejścia znajdują się Frederick Winslow Taylor, Henry Louis Le Chatelier, Frank i Lilian Gilbrethowie, Henry Gantt, Harrington Emmerson, Henry Ford i Karol Adamiecki. Każdy z nich wprowadził innowacyjne metody, takie jak badanie czasu pracy, analiza ruchów pracowników, graficzne planowanie pracy czy wprowadzenie taśmy montażowej. Ich prace miały duży wpływ na rozwój przemysłu i gospodarki.

==Prekursorzy==
* [[Frederick Winslow Taylor]] (1856-1915)
* [[Henry Louis Le Chatelier]] (1850-1936)
* Frank Gilbreth (1868-1924)
* Lilian Gilbreth (1878-1972)
* Henry Gantt (1861-1919)
* Harington Emmerson (1853-1931)
* [[Henry Ford]] (1863-1947)
* [[Karol Adamiecki]] (1866-1933)

<google>n</google>

==Geneza==

Zmiany społeczne i gospodarcze w XVIII i XIX wieku były podstawą funkcjonowania współczesnego systemu gospodarczego świata. Za początek naukowego podejścia do ekonomii możemy przyjąć rok 1776, w którym to została wydana książka [[Adam Smith|Adama Smitha]] ''"Badanie nad naturą i przyczynami bogactwa narodów"''. Następstwem zmian był także gwałtowny [[rozwój]] nauki i techniki, który był skutkiem rozwoju|przemysłu i związanych z nim przemian społeczeństwa. [[Rewolucja agrarna]] w Wielkiej Brytanii oraz innych krajach Europy Zachodniej przyczyniła się do przymusowej emigracji ze wsi do miast i przyspieszyło [[proces]] urbanizacji. Rosnąca liczba mieszkańców miast była skutkiem zwiększenia zasobów taniej [[siła robocza|siły roboczej]] przez właścicieli fabryk. Spowodowało to dynamiczny rozwój gospodarek. Liczba i rozmiary działających na rynku firm egzekwowały bardziej zorganizowane podejście do zarządzania. Najważniejszym celem badań pierwszych ich twórców było usprawnienie funkcjonowania przedsiębiorstw. Skupiali się oni na podnoszeniu [[wydajność|wydajności]] pracowników poprzez skupienie się na poprawie wyników pojedynczych robotników, redukowaniu kosztów i sposobach zwiększenia produkcji [K. Klincewicz, 2016, s. 57-58]

Do pierwszych orędowników naukowego zarządzania zaliczamy '''Fredericka W. Taylora''', który badał i mierzył czas każdego elementu pracy robotników, ustalił co powinien wytwarzać każdy robotnik, a następnie zaprojektował efektywniejszy sposób wykonywania poszczególnych elementów danego zadania. Taylor wprowadził akordowy [[system wynagrodzeń]], zwiększając płacę tych, którzy wykonali i przekroczyli docelowy poziom produkcji dla ich stanowiska. Badał i projektował stanowiska pracy, wprowadził przerwy w pracy w celu zmniejszenia znużenia. Opracował efektywne metody ładowania i rozładowywania wagonów kolejowych. Rezultatem tych działań była wyższa [[jakość]] i większa ilość produkcji oraz poprawa [[morale]] pracowników [R. Griffin, 2012, s. 42]

Taylor sugerował zastosowanie przez [[menedżer]]ów kolejnych kroków aby uzyskać poprawę wydajności i zwiększyć [[efektywność]] swoich pracowników:
# naukowe opracowanie każdego elementu pracy na danym stanowisku,
# naukowo dobierać pracowników i następnie szkolić ich do wykonywania pracy,
# nadzorować pracowników, by mieć pewność, że będą stosować się do zalecanych im metod wykonywania pracy,
# nadal planować pracę, aby wykorzystać pracowników do faktycznego wykonywania pracy.

Koncepcje Taylora w rozwój nauki o zarządzaniu to: [K. Klincewicz, 2016, s. 59]
:* [[optymalizacja]] - jak najlepsze wykorzystanie środków produkcji,
:* specjalizacja - pracownik powinien wykonywać tylko jedną czynność,
:* standaryzacja - stworzenie jednakowych zasad wykonywania poszczególnych zadań,
:* [[racjonalizacja]] - [[działanie]] powinno być oparte na refleksji teoretycznej, a nie odczuciu pracownika,
:* jeden najlepszy sposób ''(ang. one best way)'' - istnieje zawsze jeden najlepszy sposób wykonania danej czynności, który można określić przez analizy naukowe.

Prace Taylora wywarły wielki wpływ na [[przemysł]] w USA. Stosując jego zasady, wiele organizacji osiągnęło wzrost wydajności i efektywności chociaż przedstawiciele pracowników dowodzili, że naukowe zarządzanie jest narzędziem do zwiększenia intensywności pracy poszczególnych pracowników i zmniejszenia ogólnego zapotrzebowania na siłę roboczą.

Następcą "tayloryzmu" był m.in. '''[[Henry Louis Le Chatelier]]'''. Jego zdaniem, aby urzeczywistnić jakiegokolwiek [[przedsięwzięcie]], należy przejść przez 5 etapów:
# określenia celu,
# zbadania potrzebnych środków i warunków,
# przygotowania środków i warunków,
# wykonania,
# kontroli.

Małżeństwo '''Frank i Lilian Gilbrethowie''' byli dwuosobowym zespołem inżynierów przemysłowych, którzy opracowali wiele metod i strategii eliminowania nieefektywności pracy. Zajmowali się głównie analizą fizyczna ruchów pracowników na stanowisku pracy. Ich badania przeprowadzanie były w bardzo pomysłowy sposób. Pracownika z przyczepionymi do jego ciała żarówkami, umieszczano w ciemnym pomieszczeniu. Następnie przy pomocy aparatu fotograficznego z otwarta na długi czas naświetlania migawką, rejestrowano jego pracę. W ten sposób na kliszy widniał obraz wszystkich ruchów, wykonywanych podczas jakiejś czynności, wraz z określeniem, gdzie tych ruchów było najwięcej. Badanie to pozwoliło określić jak można usprawnić dana czynność oraz przyczyniło się do ukształtowania psychologii pracy i metod kierowania personelem [K. Klincewicz, 2016, s. 59-60]

'''Henry Gantt''' największy rozgłos zyskał poprzez opracowanie graficznego rozkładu czynności w czasie (najbardziej znana koncepcja do dziś - wykresy Gantta), który można przedstawić dla każdego pracownika jak i dla całego złożonego procesu. Opracował również zadaniowo-premiowy [[system]] płac (bonusowy system Gantta). Zwracał uwagę na bardziej zhumanizowane podejście do robotników. H. Gantt uważał, że powinni rządzić inżynierowie w miejsce niekompetentnych, nastawionych na [[zysk]] biznesmenów. Rządy inżynierów - [[technokracja]].

'''Harrington Emmerson''' był zdecydowanym orędownikiem wyspecjalizowanych ról kierowniczych w organizacjach, przekonany, że [[specjalizacja]] pracy jest równie istotna w pracy kierowniczej, jak na stanowiskach wykonawczych. Prekursor metody zarządzanie przez [[cele]]. Duże znaczenie w jego koncepcji ma efektywność (według autora pojęcie ilościowe - stosunek tego "co jest" do "tego co powinno być"). Zasady efektywności:
# Wyraźnie określony [[cel]].
# [[Zdrowy rozsądek]].
# Fachowe doradztwo.
# [[Dyscyplina]].
# Sprawiedliwe i uczciwe postępowanie.
# Rzetelna, natychmiastowa, dokładna i stał sprawozdawczość.
# Naukowe [[planowanie]] działań.
# Wzorce, [[normy]] i harmonogramy działania.
# Przystosowane warunki.
# Wzorcowe sposoby działania ([[standaryzacja]] metod operacji).
# Pisemne regulaminy i instrukcje.
# Nagradzanie efektywności.

'''Henry Ford''' jeden z najgenialniejszych praktyków, współtwórca naukowego zarządzania. Jego działania noszą nazwę fordyzmu, a do najważniejszych osiągnięć należą:
:* [[wdrożenie]] wielkoseryjnej produkcji samochodów,
:* wprowadzenie taśmy montażowej,
:* wprowadzenie cywilizacji samochodowej,
:* eksperymenty płacowe (pięciodolarowa dniówka) - ściągnięcie najlepszych pracowników.

Wprowadzenie taśmy produkcyjnej, pozwoliło znacznie obniżyć [[koszty]] i wyróżnić się na tle konkurencji, jak również zmonopolizować [[rynek]] samochodów w USA. Ford jako pierwszy zastosował pełną wymienność części, jak i zdecydował się malować większość samochodów na jeden kolor, a wszystko, aby obniżyć koszty i przyspieszyć produkcję. [K. Klincewicz, 2016, s. 62]

Polski wkład w rozwój nurtu naukowego zarządzania dołożył '''Karol Adamiecki''' - najwybitniejszy przedstawiciel naukowego zarządzania w Polsce. W swej pracy skupiał się na racjonalizacji i organizacji pracy zespołowej i racjonalizacji współdziałania. Sformułował 3 zasady, nazwane przez niego prawami: [K. Klincewicz, 2016, s. 61]
:* [[prawo harmonii]] - wszystkie komórki organizacji powinny działać z porozumieniu ze sobą,
:* [[prawo]] podziału pracy - na wykonawczą i kierowniczą,
:* [[prawo koncentracji]] lub integracji - każda pojedyncza komórka zajmuje się jedynie fragmentem pracy i dopiero w połączeniu stanowią one organizację.

Jest autorem również prawa optymalnej produkcji oraz graficznej metody analizy i planowania pracy ([[harmonogram]]). Według Adamieckiego przyczyną niskiej wydajności był często nierównomierny [[podział pracy]] i dlatego niektórzy pracownicy byli przeciążeni. Zajmował się również zagadnieniami czasu i jego wartości w procesie produkcji.

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Tayloryzm]]}} — {{i5link|a=[[Klasyczna szkoła zarządzania]]}} — {{i5link|a=[[Henry Laurence Gantt]]}} — {{i5link|a=[[Charles de Freminville]]}} — {{i5link|a=[[Karol Adamiecki]]}} — {{i5link|a=[[Frederick Winslow Taylor]]}} — {{i5link|a=[[William Edwards Deming]]}} — {{i5link|a=[[Prawo podziału]]}} — {{i5link|a=[[Henry Louis Le Chatelier]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Bombała B. (2006), ''Karola Adamieckiego harmonia duchowa jako podstawa etycznej kultury organizacji'', Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn
* Griffin R. (2017), ''Podstawy zarządzania organizacją'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Klincewicz K. (red.) (2016), ''Zarządzanie, organizacje i organizowanie. Przegląd perspektyw teoretycznych'', Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa
* Steinmann H., Schreyógg G. (2001), ''Zarządzanie. Podstawy kierowania przedsiębiorstwem. Koncepcje, funkcje, przykłady'', Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław
* Stoner J., Freeman R., Gilbert D. (2001), ''Kierowanie'', Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
</noautolinks>

{{a|Łukasz Brzyski, Anna Czarnecka}}
[[Kategoria:Podstawy zarządzania]]
[[en:Origin and development of the management science]]

{{#metamaster:description|Zarządzanie naukowe - skuteczne narzędzie do poprawy efektywności pracy. Dowiedz się więcej na naszej stronie.}}

Zarządzanie naukowe - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links