Sw: Pozycjonowanie

2023-11-18T18:05:48Z

Pozycjonowanie

Nowa strona

'''Wartościowanie jakości''' początkowo było [[Metoda|metodą]] oceny [[Jakość|jakości]] [[produkt]]ów, jednak można ją zastosować jako metodę rozwiązywania problemów decyzyjnych.

Z samej definicji jakości można wyprowadzić prosty [[wskaźnik]] będący ilorazem zestawu [[parametr]]ów oraz wymagań lub idąc nieco dalej:

<math>Q = Jakosc = \frac{Stan Faktyczny}{Oczekiwania}</math> (1)

Jeżeli Q jest mniejsze od jedności możemy mówić o niedostatecznym poziomie jakości, czyli podjakości. Gdy Q jest większe od 1 mamy do czynienia z nadjakością, czyli przewyższeniem oczekiwań [[klient]]ów, a co za tym idzie z dodatkowymi nieuzasadnionymi [[koszt]]ami. Poziom Q = 1 oznacza całkowite spełnienie wymagań klientów, czyli [[jakość]] pełną [T.Wawak 1995, s. 9].

Praktyczne wykorzystanie tak podanego wzoru jest niemożliwe, ponieważ zarówno stan faktyczny, jak i oczekiwania są wyrażane zwykle wieloma [[parametr]]ami. Stosując pewną modyfikację powyższego równania można badać pojedyncze cechy.
<math>q_i = \frac{stan parametru i}{oczekiwanie i}</math> (2)

W takim przypadku wskaźnik Q stanowiłby średnią arytmetyczną wszystkich qi. Ponieważ w praktyce cechy charakteryzują się zróżnicowanym poziomem istotności, można wprowadzić współczynnik wagowy ui i zastosować średnią ważoną.

<math>Q = \frac{\sum_{i=1}^n {u_i q_i}}{\sum_{i=1}^n {u_i}}</math> (3)

gdzie:

qi - stopień zaspokojenia przez badany obiekt danej cechy,

ui - waga danej cechy.

<google>n</google>

Kolejną niedogodnością w stosowaniu wzoru jest występowanie zarówno parametrów, jak i oczekiwań w wartościach bezwzględnych, a więc mianowanych. Niepodobna porównywać wyników w różnych jednostkach. Wygodniejsze byłoby stosowanie wartości względnych, które miana nie posiadają. W tym celu niezbędne jest określenie przedziału zmienności dla każdej badanej cechy. Stan względny można obliczyć ze wzoru [[[Zarządzanie]]... 1999, s. 124]:

<math>s = \frac{k_f - k_d}{k_g - k_d}</math> (4)

gdzie:

s - stan względny

kf - stan bezwzględny badanej cechy

kg - górna granica przedziału zmienności

kd - dolna granica przedziału zmienności

Stan względny może mieścić się w przedziale od 0 do 1. Nie istnieje bezpośrednie przełożenie na wskaźnik q, bowiem sposób przeliczania zależy od charakteru cechy. Wyróżnia się trzy typy cech:
* maksymanty, dla których im większa [[wartość]] tym lepiej,
* minimanty, które oceniamy lepiej, gdy wartości są niższe,
* optymanty, dla których natężenie jest określone przedziałem obustronnie domkniętym.

Dla maksymantów - takich jak: szybkość procesora, moc maksymalna pojazdu, czas nieprzerwanego działania - wskaźnik q jest równy s. W przypadku minimantów (np. zużycie paliwa na 100 km, ciężar telefonu komórkowego) q jest równe 1-s. Pewne komplikacje zachodzą w przypadku optymantów ([[SKOK|skok]] gwintu ś[[ruby]], wytrzymałość blachy w strefie zgniotu, itp.). Stan względny rośnie liniowo od kd do kg podczas gdy q rośnie od kd do kopt (optymalnego poziomu natężenia cechy) i następnie maleje do kg.

W celu wyliczenia wartości q dla optymentów należy przyjąć wartości td i tg, które przyjmują wartości ułamków długości odcinka przedziału zmienności, odpowiednio kd-kopt i kopt-kg. Wówczas dla przedziału, w którym s i q rosną stosujemy wzór:

<math>q = \frac{s}{t_d}</math> (5)

natomiast, gdy s rośnie, a q maleje:

<math>q = \frac{1-s}{t_g}</math> (6)

gdzie:

q - stopień zaspokojenia przez badany obiekt danej cechy,

td - długość odcinka od granicy dolnej zakresu do wartości optimum,

tg - długość odcinka od wartości optimum do górnej granicy zakresu,

s - wartość względna.

Przedstawiony powyżej [[proces]] nosi nazwę metryzacji. W przypadku, gdy dopuszczalna jest pewna [[tolerancja]] wartości cechy, stosuje się wzory zmodyfikowane. Gdy kf ([[wartość bezwzględna]]) znajduje się w obrębie tolerancji przyjmuje się, iż q powinno zawierać się między 0,7 a 1,0 [Zarządzanie... 1999, s. 125]. Stąd dla kf w przedziale tolerancji:
* dla maksymantów q=0,3s+0,7, (1.7)
* dla minimantów q=1-0,3s, (1.8)
* dla optymantów: gdy rośnie q i s, (1.9)
* dla optymantów: gdy rośnie s, a q maleje. (1.10)

Jeżeli kf znajduje się poza obszarem tolerancji przyjmuje się q=0,25 dla brak naprawialnego oraz q=0,05 dla nienaprawialnego.

==TL;DR==
Artykuł opisuje metodę wartościowania jakości produktów i problemów decyzyjnych. Wzory i metody są przedstawione w celu określenia stopnia zaspokojenia oczekiwań klientów. Opisane są również współczynniki wagowe i kryteria ważności cech. Metoda jest skomplikowana, ale może być użyteczna do oceny różnych obiektów, w tym przedsiębiorstw.

==Źródła danych==
Wyznaczenie wskaźnika q, gdy przyjęto prawidłowy przedział zmienności, nie jest skomplikowane. Znacznie większe trudności napotyka się przy wyznaczaniu współczynnika wagowego ui. R. Kolman zaproponował sformalizowaną formę liczenia współczynnika [R. Kolman 1994]. Sposób polega na sformułowaniu kryteriów ważności, a następnie ustaleniu siły związku między cechami a kryteriami, według których przeprowadza się analizę znaczenia poszczególnych cech. Do 10 uniwersalnych kryteriów zaliczył:
* B - bezpieczeństwo,
* C - nowość,
* K - [[koszt]],
* L - [[korzyść]],
* N - [[niezawodność]],
* P - wygląd,
* S - [[skuteczność]],
* T - trafność,
* U - używalność,
* W - wadliwość.

Siłę związku między cechą a kryterium oznacza się punktami w tabeli (tabl.1.7). Suma punktów określa liczbę lokalizacyjną (LL) - kryterium o największej liczbie punktów otrzymuje LL=10, kolejne 9, itd. Wykorzystywane jest to w tabl.1.8.

'''Tab. 1.7. Związki między cechami a kryteriami'''
{| border=1 width=50%
| Lp
| Cecha
| B
| C
| K
| L
| N
| P
| S
| T
| U
| W
|-
| 1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| 2
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|...
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
| suma punktów:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
| liczba lokalizacyjna:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}
Źródło: R. Kolman 1994

'''Tabl. 1.8. Wyliczenie współczynników wagowych'''
{| border=1
| Lp
| Cecha
| 10...
| 9...
| 8...
| 7...
| 6...
| 5...
| 4...
| 3...
| 2...
| 1...
| Suma
| ui
|-
| 1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| 2
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|...
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}
Źródło: R. Kolman 1994

W tabl. 1.7 obok liczb należy wpisać odpowiednie skróty literowe oznaczające kryteria. W polach na przecięciach kryteriów i cech wpisać należy iloczyn liczby lokalizacyjnej oraz siły związku z tabl. 1.8. Następnie w przedostatniej kolumnie należy zsumować iloczyny. Aby uzyskać współczynnik ui należy podzielić każdą sumę iloczynów przez najmniejszą z nich. W ten sposób najmniejszy wskaźnik wyniesie 1.

Dysponując wskaźnikami qi oraz ui można obliczyć wskaźnik Q, a więc określić, w jakim stopniu [[wyrób]] spełnia wymagania klienta. Wskaźnik ten ma zastosowanie do szerokiej gamy obiektów. Istnieje także możliwość wykorzystania go do oceny przedsiębiorstw [W. Nierzwicki, M. Wiśniewska 1997, s. 14]. Wadą metody jest jej znaczne skomplikowanie przy dużej liczbie cech badanego obiektu. Biorąc jednak pod uwagę długoterminowe jej wykorzystanie w analizie, uzasadnione wydaje się stworzenie odpowiednich narzędzi informatycznych chociażby z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego.

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Zdolność procesu]]}} — {{i5link|a=[[Test zgodności chi-kwadrat]]}} — {{i5link|a=[[Ocena punktowa]]}} — {{i5link|a=[[Metody statystyczne]]}} — {{i5link|a=[[Próba]]}} — {{i5link|a=[[Analiza regresji]]}} — {{i5link|a=[[Karta kontrolna]]}} — {{i5link|a=[[Poziom istotności]]}} — {{i5link|a=[[Krzywa wzorcowa]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Wawak S. (2018), ''Koncepcja oceny sprawności zarządzania jakością w przedsiębiorstwie''. Zeszyty Naukowe/Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Seria Specjalna, Monografie, (255)
</noautolinks>

{{a|[[Sławomir Wawak]]}}

[[Kategoria:Zarządzanie jakością]]

{{#metamaster:description|Wartościowanie jakości metoda oceny jakości produktów oraz rozwiązywania problemów decyzyjnych. Dowiedz się, jak obliczać wskaźnik jakości i zaspokajać oczekiwania klientów.}}

Wartościowanie jakości - Historia wersji

Sw: Pozycjonowanie