Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2023-12-05T21:26:26Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

[[Umowa]] o pracę stanowi podstawową formę nawiązania stosunku pracy. Charakteryzuje ona strony umowy, [[zakres]] praw i obowiązków stron oraz zawiera wszystkie niezbędne elementy opisujące dany [[stosunek pracy]]. Jest to dwustronna [[czynność prawna]], wyrażająca porozumienie, na mocy którego [[pracownik]] zobowiązuje się do wykonywania zadeklarowanego rodzaju pracy na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy, a [[pracodawca]] do wypłaty pracownikowi [[wynagrodzenie|wynagrodzenia]] za spełnione świadczenie.

==TL;DR==
Umowa o pracę to podstawowa forma nawiązania stosunku pracy. W kodeksie pracy umowa o pracę występuje jako synonim stosunku pracy oraz jako nazwa czynności prawnej. Umowa może być zawarta w drodze rokowań lub składania ofert. W kodeksie pracy przewidziane są różne rodzaje umów o pracę, takie jak umowa na okres próbny, umowa na czas określony, umowa na czas wykonywania określonej pracy i umowa na czas nieokreślony. Umowa o pracę wymaga formy pisemnej. Umowa o pracę może być rozwiązana za porozumieniem stron, za wypowiedzeniem, bez wypowiedzenia lub po upływie czasu, na który była zawarta. Umowa o pracę może również wygasnąć wskutek określonych przyczyn, takich jak śmierć pracownika czy pracodawcy.

==Umowa a kodeks pracy==
W [[kodeks pracy|Kodeksie pracy]] termin "umowa o pracę" występuje w dwóch znaczeniach. Raz jako synonim stosunku pracy, innym razem jako nazwa czynności prawnej. Należy zwrócić szczególną uwagę nie tylko na przepisy kodeksu pracy, ale także na unormowania zawarte w kodeksie cywilnym. Jest to istotne, gdyż normuje on sposób składania oświadczenia woli, termin złożenia takiego oświadczenia, miejsce i tryb zawarcia umowy oraz wady oświadczenia woli, które mogą stanowić podstawę do uchylenia się od skutków postanowień zawartej umowy.

Umowa może być zawarta w drodze wcześniejszych rokowań lub w trybie składania ofert. W przypadku rokowań zawarcie umowy następuje gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień. W trybie ofertowym zawarcie umowy polega na złożeniu przez pracodawcę lub kandydata do pracy oświadczenia o chęci zawarcia umowy i na zaakceptowaniu jej przez drugą stronę. W praktyce najczęściej ma zastosowanie drugi z przedstawionych sposobów zawierania umowy.

Rodzaje umów o pracę przewidziane w Kodeksie Pracy:
* umowa na [[okres próbny]] - czas trwania umowy to maksymalnie 3 miesiące, podpisanie takiej umowy ma na celu sprawdzenie kwalifikacji pracownika,
* umowa na czas określony - po upływie terminu wskazanego w umowie, stosunek pracy samoistnie się rozwiązuje bez konieczności składania wypowiedzenia przez żadną ze stron,
* umowa na czas wykonywania określonej pracy - umowa terminowa, która nie może być rozwiązana przed zakończeniem wykonywania ustalonej pracy,
* umowa na czas nieokreślony - rodzaj umowy, która nie zawiera terminu rozwiązania stosunku pracy. Istnieje możliwość zmiany tej umowy na umowę na czas określony, ale wyłącznie za zgodą pracownika.

Gdy w przypadku usprawiedliwionej absencji pracownika zachodzi konieczność ustanowienia zastępstwa na stanowisku przez niego obejmowanym, pracodawca może zatrudnić innego pracownika na podstawie umowy o pracę na czas określony pokrywający się z czasem tej nieobecności.

Jeżeli strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony, na następujące po sobie okresy a przerwa między tymi umowami nie przekroczyła 1 miesiąca, to zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoważne w skutkach prawnych zawarciu umowy o pracę na czas nieokreślony.

Umowa o pracę wymaga zastosowania formy pisemnej. Jeżeli nie została zawarta na piśmie, pracodawca powinien, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, potwierdzić mu ustalenia co do rodzaju umowy oraz jej warunków zachowując formę pisemną (Art 29 par.2 k.p.). Pracodawca informuje pracownika na piśmie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy o pracę, o obowiązującej dobowej i tygodniowej normie czasu pracy, częstotliwości wypłaty wynagrodzenia za pracę, urlopie wypoczynkowym oraz długości okresu wypowiedzenia umowy, a jeżeli pracodawca nie ma obowiązku ustalenia regulaminu pracy - dodatkowo o porze nocnej, miejscu, terminie i czasie wypłaty wynagrodzenia oraz przyjętym sposobie potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy (art. 29 par.3 k.p.). Wszelkie zmiany w umowie o pracę również wymagają potwierdzenia na piśmie.

Przy umowach o pracę zasadę swobody umów należy przede wszystkim odnieść do ich zawierania. W przypadku formułowania ich treści występują liczne ograniczenia powodujące niemożność zamieszczenia postanowień mniej korzystnych dla pracownika w porównaniu z tymi wynikającymi z prawa pracy.

<google>n</google>

==Elementy umowy o pracę==
* Rodzaj pracy - przedstawienie rodzaju pracy tak by pracownik wiedział czego pracodawca od niego oczekuje, przede wszystkim powinny zostać wskazane: stanowisko, [[funkcja]], [[zawód]], specjalność tak aby móc określić [[zakres obowiązków]] pracowniczych i stopień dyspozycyjności.
* Miejsce wykonywania pracy - stanowi istotny element w przypadku gdy siedziba pracodawcy nie pokrywa się z miejscem realizacji stosunku pracy, lub gdy istnieje [[potrzeba]] wykonywania pracy w różnych miejscach lub miejscowościach.
* [[Wynagrodzenie]] za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia.
* [[Wymiar czasu pracy]] - wiąże się z dyspozycyjnością jakiej pracodawca wymaga od pracownika.
* Termin rozpoczęcia pracy - ma znaczenie praktyczne, w przypadku rozbieżności pomiędzy datą zawarcia umowy o pracę czyli podstawą nawiązania stosunku pracy od skutku czyli nawiązania stosunku pracy; stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy, a jeżeli terminu tego nie określono - w dniu zawarcia umowy.

W przypadku zawarcia z pracownikiem umowy o pracę przewidującą [[zatrudnienie]] w niepełnym wymiarze czasu pracy, nie można regulować jego warunków pracy i płacy w sposób mniej korzystny w stosunku do pracowników wykonujących taką samą lub podobną pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Należy jednak uwzględnić proporcjonalność wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą, do wymiaru czasu pracy pracownika.

Jeżeli pracownik złoży wniosek dotyczący zmiany wymiaru czasu pracy, który został zawarty w umowie to w miarę możliwości pracodawca powinien go wziąć pod uwagę.

Specjalnymi regulacjami objęta została umowa o pracę z pracownikiem skierowanym do pracy na obszarze państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej na okres przekraczający 1 miesiąc. Wymaga się aby dodatkowo zawierała ona (oprócz elementów wymaganych w typowej umowie o pracę):
* Czas wykonywania pracy za granicą.
* Walutę, w której będzie wypłacane pracownikowi wynagrodzenie w czasie wykonywania pracy za granicą.

Wobec takiego pracownika pracodawca ma dodatkowo [[obowiązek]] poinformować go pisemnie o należnych mu świadczeniach z tytułu skierowania do pracy za granicą, a w szczególności o zwrocie [[koszt]]ów przejazdu i zapewnieniu zakwaterowania.

==Rozwiązanie umowy o pracę==
W [[kodeks pracy|Kodeksie pracy]] przewidziane jest kilka sposobów rozwiązania umowy o pracę:
* za porozumieniem stron - wymaga współdziałania obu stron, brak zgody jednej strony uniemożliwia takie [[działanie]]. Z propozycją rozwiązania stosunku pracy może wyjść zarówno pracodawca, jak i pracownik. Porozumienie powinno mieć charakter pisemny i zawierać termin ustania [[stosunek pracy|stosunku pracy]]. Na mocy takiego porozumienia można rozwiązać każdy rodzaj umowy o pracę w każdym czasie, czyli np. w trakcie urlopu pracownika
* za wypowiedzeniem - polega na wypowiedzeniu umowy o pracę z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia. Po jego upływie umowa się rozwiązuje. Jest to czynność jednostronna i jej ważność nie jest uzależniona od zgody drugiej strony. Powinna mieć charakter pisemny. Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o prac kiedy pracownik przebywa na [[urlop]]ie.
* bez wypowiedzenia - [[oświadczenie woli]] jednej ze stron stosunku pracy, które skutkuje natychmiastowym rozwiązaniem umowy o pracę. Może być złożone przez pracownika lub pracodawcę w formie pisemnej, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy.
* po upływie czasu, na który była zawarta

==Wygaśnięcie umowy o pracę==
Wygaśnięcie umowy o pracę polega na tym, że stosunek pracy ustaje wskutek ustawowo określonych przyczyn. [[Kodeks Pracy]] przewiduje następujące przyczyny wygaśnięcia umowy o pracę:
* śmierć pracownika,
* śmierć pracodawcy,
* upływ 3 miesięcy nieobecności pracownika z powodu tymczasowego aresztowania.

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Okres próbny]]}} — {{i5link|a=[[Umowa przedwstępna]]}} — {{i5link|a=[[Okres wypowiedzenia]]}} — {{i5link|a=[[Wypowiedzenie zmieniające]]}} — {{i5link|a=[[Rodzaje umów z pracownikami]]}} — {{i5link|a=[[Rozwiązanie umowy o pracę]]}} — {{i5link|a=[[Źródła powstawania stosunku pracy]]}} — {{i5link|a=[[Porozumienie stron]]}} — {{i5link|a=[[Umowa zlecenie]]}} — {{i5link|a=[[Różnicowanie jakości]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Jackowiak U., Uziak W., Wypych-Żywicka A. (2012), ''Prawo Pracy. Podręcznik dla studentów prawa'', Wolters Kluwer, Warszawa
* Listwan T. (2005), ''Słownik zarządzania kadrami'', C.H. Beck, Warszawa
* Martyna M. (red.) (2013), ''Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych w pigułce'', C.H. Beck, Warszawa
* Padzik K. (2002), ''Leksykon HRM. Podstawowe pojęcia z dziedziny zarządzania zasobami ludzkimi'', C.H. Beck, Warszawa
* Pietruszyńska K. (2014), ''Prawo pracy. Informator'', Państwowa Inspekcja Pracy, Warszawa
* Sadowski Z., Wach T. (2003), ''Leksykon pracy, bezrobocia i zabezpieczenia społecznego'', Biblioteczka Pracownicza, Warszawa
* ''Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.'' [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19740240141 Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141]
</noautolinks>

{{a|Ewelina Kalicka, Katarzyna Gubernat}}
[[Kategoria:Rekrutacja i zatrudnienie]]
{{msg:law}}

{{#metamaster:description|Umowa o pracę to podstawowa forma nawiązania stosunku pracy, określająca prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy. Dowiedz się więcej.}}

Umowa o pracę - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links