Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2024-01-07T17:55:30Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

'''Ubezpieczenie emerytalne''' wchodzi w [[zakres]] ubezpieczeń społecznych, jest to [[ubezpieczenie]] na [[wypadek]] niezdolności do pracy z powodu starości. Osoby, które opłacają składkę na ubezpieczenie emerytalne zapewniają sobie w ten sposób [[dochód]] w momencie zaprzestania pracy zawodowej po osiągnięciu wieku emerytalnego.

==TL;DR==
Ubezpieczenie emerytalne to ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy z powodu starości. Może być obowiązkowe lub dobrowolne. Obowiązkowe ubezpieczenie obejmuje różne grupy zawodowe, a dobrowolne ubezpieczenie jest dostępne dla wybranych osób. System emerytalny w Polsce składa się z trzech filarów, z których dwa są obowiązkowe. Wprowadzono również filar kapitałowy, który umożliwia indywidualne oszczędzanie na emeryturę.

==Obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne==
Obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu podlegają osoby fizyczne, które są:
# pracownikami z wyłączeniem prokuratorów,
# osobami wykonującymi pracę nakładczą,
# członkami rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych,
# osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osobami z nimi współpracującymi,
# osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi,
# posłami i senatorami pobierającymi uposażenie,
# osobami pobierającymi stypendium sportowe,
# pobierającymi stypendium słuchaczami Krajowej Szkoły Administracji Publicznej,
# osobami wykonującymi odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
# osobami pobierającymi [[zasiłek dla bezrobotnych]] lub pobierającymi stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy, na które zostały skierowane przez powiatowy [[urząd pracy]] lub inny podmiot,
# duchownymi,
# żołnierzami niezawodowymi pełniącymi czynną służbę, z wyłączeniem żołnierzy pełniących służbę wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego oraz żołnierzy pełniących okresową służbę wojskową,
# osobami odbywającymi służbę zastępczą,
# funkcjonariuszami Służby Celnej,
# osobami przebywającymi na urlopach wychowawczych lub pobierającymi [[zasiłek macierzyński]] albo [[zasiłek]] w wysokości zasiłku macierzyńskiego,
# osobami pobierającymi świadczenia socjalne wypłacane w okresie urlopu oraz osobami obierającymi [[zasiłek]] socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia, a także osobami pobierającymi [[wynagrodzenie]] przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego albo w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie, wynikające z odrębnych przepisów lub układów zbiorowych pracy,
# osobami pobierającymi świadczenie szkoleniowe wypłacane po ustaniu zatrudnienia''

<google>n</google>

==Dobrowolne ubezpieczenie emerytalne==
Dobrowolnym ubezpieczeniem emerytalnym mogą być objęte osoby, które:
# są małżonkami [[pracownik]]ów skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, w stałych przedstawicielstwach przy Organizacji Narodów Zjednoczonych i w innych misjach specjalnych za granicą, w instytutach, ośrodkach informacji i kultury za granicą,
# z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny spełniającym warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,
# są obywatelami polskimi wykonującymi pracę za granicą w podmiotach zagranicznych oraz są obywatelami polskim wykonującymi pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli podmioty te nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa,
# są studentami oraz uczestnikami studiów doktoranckich, jeżeli nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu,
# są alumnami seminariów duchownych, nowicjuszami, postulantami i juniorystami do ukończenia 25 roku życia,
# odbywają na podstawie nieodpłatnych umów cywilnoprawnych staż adaptacyjny wnioskodawcom-obywatelom państwa członkowskiego Unii Europejskiej w postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności regulowanej - w rozumieniu odpowiednio przepisów o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych lub przepisów o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do podejmowania lub wykonywania niektórych działalności,
# kontynuujące ubezpieczenie na wniosek po ustaniu obowiązkowych ubezpieczeń.

==Okres ubezpieczenia==
Dobrowolne ubezpieczenie emerytalne następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, nie wcześniej jednak niż od dnia zgłoszenia wniosku.

Dobrowolne ubezpieczenie emerytalne ustaje,
* od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tego ubezpieczenia, jednak nie wcześniej niż od dnia złożenia wniosku. Oznacza to, że osoba zgłaszając wniosek nie może żądać wyłączenia z tego ubezpieczenia z okresem wstecznym i zwrotu składek za ten okres,
* z powodu nieopłacania składek na wskazanie ubezpieczenie, należnych za miesiąc,
* od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom;

==Reformy systemu ubezpieczenia emerytalnego==
W celu ukształtowania stabilnego i efektywnego systemu ubezpieczeń emerytalnych stosunkowo często w Polsce następują zmiany.

Po reformie w 1999r. po raz pierwszy do polskiego systemu emerytalnego wprowadzono filar kapitałowy. Odprowadzanie składek do niego w wysokości '''7,3%''' było wtedy obowiązkowe<ref>(W. Ronka-Chmielowiec 2010, s. 21)</ref>

W 2011r. obowiązkowa część przekazywana do OFE (Otwarte [[Fundusze]] Emerytalne) została zmniejszona do 2,3%.

Obecny [[system emerytalny]] jest efektem reformy wprowadzonej w 2014r. Składa się z trzech filarów, z których tylko dwa są obowiązkowe:
* Pierwszy ma charakter repartycyjny - na indywidualne [[konto]] w [[ZUS]] ([[Zakład Ubezpieczeń Społecznych]]), z którego wypłacane są "zwykłe" [[emerytura|emerytury]] trafia '''12,22% z 19,52%''' składki.
* W II filarze przeznaczenie pozostałej części składki (7,3%)jest zależne od decyzji [[ubezpieczony w systemie ubezpieczeń społecznych|ubezpieczonego]]. <ref>(G. Szpor 2013, s. 166)</ref> Minimum '''4,38%''' obowiązkowo przekazywane jest na subkonto w ZUS, występuje natomiast dobrowolność w wyborze ulokowania pozostałych '''2,92%'''. Mogą one trafić na subkonto w ZUS (nieuczestniczenie w filarze kapitałowym) lub na konto zarządzane przez OFE, [[świadczenie]] wypłacane wtedy uwzględnia również środki zgromadzone w filarze kapitałowym. Decyzję o przeznaczeniu drugiej części składki (a więc o uczestnictwie w OFE) można zmieniać co cztery lata (tzw. okna transferowe), począwszy od 2016r.
* Trzeci filar jest całkowicie dobrowolny. Realizowany jest za pomocą PPE (Pracownicze Programy Emerytalne), IKE (Indywidualne Konta Emerytalne) oraz IKZE (Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego). Jest to filar kapitałowy<ref>(M. Szczepański 2010, s. 14)</ref> Wpłacana jest do niego dowolna kwota. Środki zgromadzone w tych instrumentach w przyszłości uzupełniają wypłatę świadczenia z I i II filaru.
Według danych z 2016r. ilość uczestników III kapitałowego filaru prezentuje się następująco:
* posiadaczami Indywidualnych Kont Emerytalnych jest 859 tysięcy Polaków (zgromadzono na nich do tej pory 5,7 mld zł),
* do Indywidualnych Kont Zabezpieczenia Emerytalnego dołączyło 598 tysięcy Polaków (622 mln zł),
* do Pracowniczych Programów Emerytalnych przystąpiło 381 tysięcy osób (13,3 mld zł).

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Ubezpieczenie rentowe]]}} — {{i5link|a=[[Zasiłek]]}} — {{i5link|a=[[Świadczenie rehabilitacyjne]]}} — {{i5link|a=[[Płatnik ZUS]]}} — {{i5link|a=[[Emerytura rolnicza]]}} — {{i5link|a=[[Świadczenie socjalne]]}} — {{i5link|a=[[Ubezpieczenie chorobowe]]}} — {{i5link|a=[[Ubezpieczenia społeczne]]}} — {{i5link|a=[[Zasiłek chorobowy]]}} }}

==Przypisy==
<references />

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Bobak A., Ciesielska M. (1999), ''ZUS w 1999 r. Ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe'', Wszechnica Podatkowa CONSILIUM, Kraków
* Gronicki M., Jankowiak J. (2013), ''Otwarte fundusze emerytalne i gospodarka Polski w latach 1999-2013'', Konfederacja Lewiatan, Warszawa-Gdynia. ISO 690
* Kluszczyńska Z., Koczur W., Rubel K., Szpor G., Szumlicz T. (2003), ''System ubezpieczeń społecznych zagadnienia podstawowe'', LexisNexis, Warszawa
* Kozioł W. (2013), ''[https://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.desklight-1d82335f-1480-40d4-8980-d22cbc549994 System emerytalny zgodny z modelem kapitału ludzkiego]''. Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy, (31), 88-98
* Ronka-Chmielowiec W. (2010), ''Ubezpieczenia emerytalne, społeczne i metody aktuarialne'', Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław
* Rutecka J. (2014), ''Funkcjonowanie państwowych funduszy rezerwowych o celu emerytalnym na przykładzie doświadczeń Norwegii'', Studia i Prace Kolegium Ekonomiczno-Społecznego SGH, (4), 20
* Strona internetowa: ''[https://www.zus.pl/ Zakład Ubezpieczeń Społecznych]'', ZUS
* Szczepański M. (2010), ''Stymulatory i bariery rozwoju zakładowych systemów emerytalnych na przykładzie Polski'', Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Wrocław
* Szpor G. (2013), ''System ubezpieczeń społecznych. Zagadnienia podstawowe'', LexisNexis, Warszawa
* ''Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.'' [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19981370887 Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887]
* Ziółkowska R. (1999), ''Nowy system ubezpieczeń społecznych - komplet aktów prawnych z komentarzami'', Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk
</noautolinks>
{{a|Urszula Jabłońska, Anna Klęczar}}

[[Kategoria:Rodzaje ubezpieczeń]]

{{#metamaster:description|Ubezpieczenie emerytalne - forma ubezpieczenia społecznego, zapewniająca dochód po osiągnięciu wieku emerytalnego. Składki gwarantują wypłatę emerytury, gdy osoba jest niezdolna do pracy z powodu starości.}}

Ubezpieczenie emerytalne - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links