Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2024-01-03T19:10:19Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

'''Ubóstwo''' - [[nauki społeczne]] wyróżniają ubóstwo absolutne i ubóstwo względne.

'''Ubóstwo absolutne''' dotyczy podstawowych warunków, które muszą zostać spełnione, aby jednostka mogła przeżyć i zachować zdrowie. W tym ujęciu ubóstwo to:
* brak podstawowych środków do życia
* odpowiedniej ilości pożywienia,
* schronienia, ubrania.
O każdym człowieku, który żyje głodny, nie ma dachu nad głową oraz ubrania - bez względu na szerokość geograficzną czy wiek można powiedzieć, że jest ubogi. Ubóstwo absolutne dotyka najczęściej obywateli państw rozwijających się.

'''Ubóstwo względne''' mierzy się w odniesieniu do ogólnego standardu życia w danym społeczeństwie. Według tego podejścia ubóstwo definiuje się kulturowo i dlatego nie należy go mierzyć jednakową miarą, bo ludzie nie wszędzie mają jednakowe [[potrzeby]]. Jedną z podstawowych technik pomiaru ubóstwa jest wyznaczanie granicy ubóstwa na podstawie cen [[produkt]]ów niezbędnych do życia w danym kraju. Za ubogie uznaje się te gospodarstwa domowe, których [[dochód]] kształtuje się poniżej tej granicy. Globalny wzrost poziomu życia sprawia, że [[normy]] ubóstwa względnego ulegają stopniowo zmianie. Np. samochód, lodówka, telefon kiedyś były dobrami luksusowymi, a dziś w większości społeczeństw uprzemysłowionych stanowią niezbędny warunek pełnego, aktywnego życia. Sposób definiowania ubóstwa i metody jego pomiaru mają wpływ na sposób tworzenia programów, formułowanych przez politykę społeczną, nakierowanych na politykę ograniczenia ubóstwa. [[Kategoria]] ta jest [[zmienna]] w czasie i zróżnicowana terytorialnie. Sytuacja materialna gospodarstw domowych, która obecnie kwalifikuje je do sfery ubóstwa, na pewno nie powodowałaby takiej klasyfikacji kilkadziesiąt lat temu. Jednocześnie ci, którzy są uważani za ubogich w krajach Europy Zachodniej mają wielokrotnie lepszy status materialny niż np. mieszkaniec Indii.

[[Definicja]] ubóstwa przyjęta przez Radę Ministrów [[EWG]] w 1975 r. mówi, że "ubóstwo odnosi się do osób, rodzin lub grup osób, których środki są ograniczone w takim stopniu, że poziom ich życia obniża się poza akceptowane minimum w kraju zamieszkania (Kordos, Ochocki, 1993)".<ref>[[Statystyka]] społeczna, pr. T.Panek, PWE, Warszawa 2007, s. 259,</ref>

<google>n</google>

==TL;DR==
Ubóstwo może być absolutne (brak podstawowych środków do życia) lub względne (względem standardu życia w społeczeństwie). Przyczyny ubóstwa mogą wynikać z indywidualnej sytuacji jednostki lub strukturalnych mechanizmów społecznych. Przestępczość często jest powiązana z ubóstwem, choć zależność ta jest bardziej skomplikowana. Zwalczanie ubóstwa jest celem polityki na różnych szczeblach, zarówno globalnym, jak i lokalnym. Organizacje pozarządowe często odgrywają ważną rolę w walce z ubóstwem.

==Przyczyny ubóstwa==
Szczególnie zagrożeni ubóstwem są ludzie w trudnej sytuacji życiowej lub dyskryminowani pod różnymi względami. Przyczyn ubóstwa należy się <ref>A.Giddens, [[Socjologia]], PWN, Warszawa 2012, s. 494,</ref> doszukiwać w samej jednostce lub strukturalnych mechanizmach społecznych. Jednostka jest winna swojej biedzie bo nie umie się przystosować, bo jest patologiczna.

Ubogi to człowiek nie radzący sobie w społeczeństwie z powodu braku [[umiejętności]], kondycji psychicznej czy fizycznej, motywacji czy [[zdolności]]. Istnieje teoria, która mówi, że ubóstwo to [[styl życia]] oraz przekonania i poglądy osób biednych. "Teorię tego rodzaju rozwijał Charles Murray (1984; wyd. Pol. 2001). Uważa on, że istnieją ludzie, którzy zamiast próbować swoich sił na rynku pracy, wolą żyć wyłącznie z pomocy społecznej. Powstanie państwa opiekuńczego ukształtowałoby jego zdaniem subkulturę, która niszczy ambicje i samodzielność. Różnicuje ludzi, którzy powinny przyjąć [[odpowiedzialność]] za swoje ubóstwo, od ludzi ubogich nie ze swojej winy - wdów, wdowców, sierot, niepełnosprawnych. Przyczyny ubóstwa tkwią też, jego zdaniem, w ogólnych procesach społecznych, którym jednostki nie są w stanie stawić czoła. O podziale dóbr w społeczeństwie decydują np. klasa, płeć, przynależność etniczna, [[pozycja]] zawodowa, [[wykształcenie]]. Jednym z pionierów takiej klasyfikacji przyczyn ubóstwa był Richard H. Tawney. Uważał on ubóstwo za jeden z wymiarów nierówności społecznej. Skrajne ubóstwo doprowadza biednych do walki o przetrwanie, podczas gdy skrajne bogactwo rozpieszcza bogatych. Oba te zjawiska są złe, natomiast sednem walki z ubóstwem ma być ograniczenie strukturalnych nierówności społecznych. Należy podjąć działania na rzecz bardziej wyrównanego rozkładu dochodu i zasobów w społeczeństwie. Przywróceniu równowagi ekonomicznej w społeczeństwie winny służyć dodatki rodzinne, minimalna stawka za godzinę pracy i gwarantowany poziom dochodu dla rodzin.

==Badania ubóstwa w Polsce==
Pierwsze próby pomiaru ubóstwa podejmowane były w latach dwudziestych XX wieku. Dotyczyły w głównej mierze warunków życia wybranych grup ludności szczególnie zagrożonych ubóstwem<ref>Statystyka społeczna, pr. T.Panek, PWE, Warszawa 2007, s. 289,</ref> W badaniach tych zajmowano się wybranymi obszarami ubóstwa, takimi jak: [[dochody]], wyżywienia, warunki mieszkaniowe, opierając się na badaniach [[budżet]]ów rodzinnych. Ze względu na małą liczbę przeprowadzonych badań ich wyniki nie umożliwiał oceny zasięgu i głębokości ubóstwa. Badania dochodów rodzin prowadzone były przez [[Główny Urząd Statystyczny]] oraz Instytut Rozwoju Społecznego.

Po II wojnie światowej badania budżetów rodzinnych zostały wznowione przez [[Główny Urząd Statystyczny]] już w 1945 r. Z czasem zwiększano [[zakres]] próby gospodarstw domowych objętych [[obserwacja]] oraz udoskonalano metodologię samych badań. Badania te nie dotyczyły tylko ubóstwa, ale również na ich podstawie możliwa była [[analiza porównawcza]] poszczególnych obszarów warunków życia różnych grup społeczeństwa. W badaniach statystycznych w Polsce do lat siedemdziesiątych nie używano terminu "ubóstwo". Określano natomiast "sfery niedostatku" lub "zróżnicowania materialnego ludności".

Od raku 1960 GUS podjął okresowe badania warunków życia ludności na szerszą skalę, w których uwzględniono zagadnienie ubóstwa. Oprócz badań wybranych obszarów warunków bytu gospodarstw domowych poruszano także zagadnienia w zakresie minimum socjalnego i kategorii pochodnych. Na początku lat osiemdziesiątych szybciej zaczęto badać te obszary. W 1981 r. po pierwszy raz podano do wiadomości oficjalne obliczenia minimum socjalnego, dokonane w instytucie Pracy i Spraw Socjalnych, co było bezpośrednio powiązane z odpowiednimi zapisami w Porozumieniu Sierpniowym w 1980 r. Minimum socjalne jest wyznaczane przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych do chwili obecnej. [[Transformacja ustrojowa]] w Polsce w 1989 r. spowodowała znaczące zmiany w podziale dochodów pomiędzy grupami społeczno-ekonomicznymi ludności oraz pogorszenie się sytuacji materialnej wielu grup społecznych. Powiązanie szybkich zmian społeczno-gospodarczych ze zniesieniem cenzury badań nad ubóstwem spowodowało przyspieszenie prac nad tym zjawiskiem<ref>A.Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2012, s. 482,</ref>

==Ubóstwo a przestępczość==
Najczęściej łączonymi ze sobą terminami są właśnie przestępczość i ubóstwo. Od kiedy zaczęto zastanawiać się nad przyczynami ogólnie pojętej przestępczości jako pierwsze wymieniano biedę. Św. Tomasz Morus podaje jakoby główną przyczyną była "rażąca dysproporcja pomiędzy bogactwem nielicznych a biedą znacznie liczniejszych".
Andrzej Frycz Modrzewski zauważa jednak, że nie same grupy są przyczyną a warunki w jakich one żyją. W erze Oświecenia zauważono, że powodem przestępstw jest niski poziom oświaty czasami nawet jej brak, jednocześnie idzie on jednak w parze z ubóstwem.

Czasy '''pozytywizmu''' przyniosły naukę kryminologii w szczególności Aleksander Lacassange oraz Gabriel Tarde opierając się na obserwacji i badaniach stwierdzili że czynnikami determinującymi zachowania przestępcze jest ubóstwo. Gabriel Tande uważał, że przestępcami zostają ludzie, którzy doświadczyli braków wychowawczych, która mogła być najczęściej spowodowana ciężką sytuacją rodzinną - bieda a przy tym [[demoralizacja]]. Tacy ludzie nauczyli się zachowań i zasad, które nie są akceptowane w społeczeństwie.

W '''XIX wieku''' pojawiły się pierwsze prace empiryczne, które za [[zadanie]] miały badać wpływ czynników ekonomicznych na przestępczość. Badania takie były możliwe dzięki wprowadzeniu przez większość krajów statystyk kryminalnych. Teoria marksistowska Marksa i Engelsa, twierdziła, że przyczyną przestępstwa była przeciwstawna struktura społeczeństwa, przyczyną tego zjawiska był [[wyzysk]], a skutkiem wyzysku bieda. Dla Marksa i Engelska była to główna przyczyna przestępstw jak i różnych innych patologii społecznych.

Również w '''polskich badaniach i obserwacjach''' Juliusz Makarewicz uwzględnił związek czynników ekonomicznych i przestępczości. Według jego ustaleń liczba przestępstw jest stosunkowo stała ale w latach słabej koniunktory gospodarczej liczba przestępstw przeciwko mieniu wzrastała a liczba przestępstw tzw. obyczajowych malała. Warto zauważyć odwrotność: w latach dobrej koniunktury liczba przestępstw przeciwko mieniu malała, a wrastała liczba obyczajowych.

'''Współcześnie''' nie szuka się już takich zależności między warunkami ekonomicznymi a przestępczością, ponieważ uznaje się ogólnie przyjętą złożoność między tymi zjawiskami. Ubóstwo idzie na ogół w parze z niskim poziomem wykształcenia, sprzyja patologii a co za tym idzie zejściu na drogę przestępstwa<ref>Hieronim Kubiak, Polska bieda w świetle Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków 2012, s. 171</ref>

==Zwalczanie ubóstwa==
Zwalczanie ubóstwa weszło na trwałe do programów władzy, na wszystkich szczeblach. Jest to obecnie ogólny cel polityczny. Problem w niektórych obszarach jest większy lub mniejszy jednak musi być poruszony<ref>Hieronim Kubiak, Polska bieda w świetle Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków 2012, s. 99</ref>

'''Globalny [[program]] zwalczania ubóstwa'''

XII zapoczątkował program rozwoju ludzkiego zwanego Milenijne [[Cele]] Rozwoju. Pierwszym jego celem było zwalczanie skrajnego ubóstwa i głodu na świecie. [[Plan]] zakładam dwa konkretne zadania:
* Zmniejszyć o połowę liczbę ludności, której dochód nie przekracza 1 dolara USA dziennie,
* Zmniejszyć o połowę liczb ludności, cierpiącej w powodu głodu
Czas jaki określono to 15 lat (2001-2015)
Program zawierał podsumowanie przygotowywanych programów między innymi przez [[ONZ]] z lat 90., były zawarte również poprawki i nowe idee, a zakres był w pełni globalny. Postępy rozwoju były monitorowane przez coroczne raporty. W 2005 opis wskazywał na korzystne zmiany w zwalczaniu ubóstwa<ref>Hieronim Kubiak, Polska bieda w świetle Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków 2012, s. 100</ref>

'''Unijne programy zwalczania ubóstwa'''

Początkowo [[Unia]] Europejska nie uwzględniała wymiaru społecznego, który był zawarty w zapisie Traktatu Rzymskiego. W ten sposób powstały między polityką gospodarczą a społeczną. Mimo tego, że z czasem integracja społeczna zwiększała się to jednolity [[rynek]], swoboda przepływu usług i kapitałów, Unia Gospodarcza i Walutowa w szybszym tempie rozwijały politykę gospodarczą.
[[Polityka]] społeczna została wyrazie podporządkowana celom polityki gospodarczej a zwłaszcza temu jak funkcjonował [[rynek pracy]]. Unijna [[polityka społeczna]] obejmuje głównie zagadnienia zatrudnienia<ref>Hieronim Kubiak, Polska bieda w świetle Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków 2012, s. 102</ref>Punktem zwrotnym w działaniach zwalczającym ubóstwo oraz wykluczenie społeczne była tzw. [[Strategia]] Lizbońska. W ramach zawartych porozumień polityka społeczna stała się bezpośrednim przedmiotem uwagi w ramach współpracy krajów Unii Europejskiej. Głównymi celami były:
* ułatwienie dostępu do zatrudnienia oraz środków, praw, dóbr i usług,
* zapobieganie ryzyku wykluczenia,
* pomoc najbardziej zagrożonym,
* mobilizacja odpowiedzialnych instytucji<ref>Hieronim Kubiak, Polska bieda w świetle Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków 2012, s. 103</ref>'

'''Lokalny wymiar zwalczania ubóstwa'''

Podział władzy na szczeble regionalne oraz lokalne miał za zadanie zbliżenie ich do obywateli. Zabieg miał pomóc w większym dostrzeżeniu problemów i skuteczniejszym ich rozwiązywaniu. Jak wykazały badania raporty, które składać miały gminy były tylko robione dla pozorów, zamiast faktycznie przyczyniać się do zauważenia problemów i ich rozwiązywania. W gminach problem ubóstwa jak się okazało nie był traktowany priorytetowo, schodził on na dalszy plan. Dodatkowo stosunek władz do społeczności ubogich był niechętny<ref>Hieronim Kubiak, Polska bieda w świetle Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków 2012, s. 108</ref>

'''Organizacje pozarządowe'''

Jak niejednokrotnie się okazuje, organizacje pozarządowe okazują się najbardziej pomocne, działają one w sposób zorganizowany i systematyczny. Organizacje takie działają głównie na terenach miastowych<ref>Hieronim Kubiak, Polska bieda w świetle Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków 2012, s. 109</ref>

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Wykluczenie społeczne]]}} — {{i5link|a=[[Nierówności społeczne]]}} — {{i5link|a=[[Społeczeństwo obywatelskie]]}} — {{i5link|a=[[Państwo opiekuńcze]]}} — {{i5link|a=[[Wartości określające jakość życia]]}} — {{i5link|a=[[Wskaźnik rozwoju społecznego]]}} — {{i5link|a=[[Badanie Geerta Hofstede]]}} — {{i5link|a=[[Ekonomia rozwoju]]}} — {{i5link|a=[[Agenda 21]]}} }}

==Przypisy==
<references />

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Białkowska-Gużyńska A. (2010), ''Ubóstwo w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej'', Departament Pracy i Warunków Życia, GUS
* Ciura G. (2002), ''Ubóstwo i sfera niedostatku'', Kancelaria Sejmu, Biuro Studiów i Ekspertyz, nr 884
* Giddens A. (2012), ''Socjologia'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Kubiak E. (red.), (2012), ''Polska bieda w świetle Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym'', Wydawnictwo Krakowskiej Akademii Nauk, Kraków
* Panek T. (red.) (2007), ''Statystyka społeczna'', Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
* Szarfenberg A. (2016), ''Przewidywane skutki społeczne 500+ ubóstwo i rynek pracy'', Zgromadzenie Ogólne Polskiego Komitetu Europejskiej Sieci Przeciwdziałania Ubóstwu
</noautolinks>

{{a| Kamil Roman Mróz, Kamil Dubiel}}
[[Kategoria:Zjawiska gospodarcze]]

{{#metamaster:description|Ubóstwo to brak podstawowych środków do życia, jak jedzenie, schronienie i ubranie. Występuje zarówno w krajach rozwijających się, jak i w społeczeństwach o niższym standardzie życia.}}

Ubóstwo - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links