Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2023-12-19T22:17:09Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

'''Traktat rzymski''' - pod tą nazwą kryją się dwa podpisane jednocześnie dokumenty, które legły u podstaw powstania obecnej Unii Europejskiej:
Traktat o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej ([[EWG]]) oraz Traktat o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej ([[Euratom]]). Obydwa traktaty zawarte zostały 25 marca 1957 na czas nieograniczony. Sygnatariuszami dokumentów było sześć państw:
* Belgia,
* Francja,
* Holandia,
* Luksemburg,
* Niemcy,
* Włochy.

Stosunkowo szybko zaakceptowane przez parlamenty wszystkich państw-sygnatariuszy, z dniem 1 stycznia 1958r. Traktaty Rzymskie weszły w życie. Wraz z Traktatem Paryskim legły u podstaw dalszej integracji europejskiej. Jej rozszerzenie następowało na mocy kolejnych układów. Najczęściej mówi się o Traktacie Rzymskim w kontekście utworzenia EWG czyli o pierwszym z dokumentów. Na mocy [[Traktat z Maastricht|Traktatu z Maastricht]] EWG w 1992r. zmieniła nazwę na Wspólnotę Europejską (rozwiązana w 2009r.).

==TL;DR==
Traktat Rzymski, podpisany w 1957 roku, był podstawą powstania Unii Europejskiej. Składał się z dwóch dokumentów: Traktatu o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Traktatu o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej. Traktat Rzymski umocnił integrację europejską i doprowadził do utworzenia Wspólnoty Europejskiej. Był to traktat założycielski, który określał zasady działania unii. Główne postanowienia traktatu dotyczyły harmonijnego rozwoju gospodarki, zwiększenia stabilności i zacieśnienia związków między państwami członkowskimi. Traktat Rzymski wprowadził również swobodę przepływu osób, usług i kapitału oraz umożliwił powstanie instytucji takich jak Komisja Europejska, Rada i Trybunał Sprawiedliwości. Traktat Rzymski ma nadal znaczenie jako prawo pierwotne Wspólnoty i źródło europejskiego prawa wspólnotowego.

==Geneza==
Po zakończeniu II wojny światowej Europa została podzielona na dwa bloki: socjalistyczny i kapitalistyczny. Największe znaczenie na tle międzynarodowym wypracowały sobie dwa mocarstwa: USA oraz ZSRR. Zaczęto się zastanawiać jak sprawnie odbudować gospodarkę, by przy tym nie dopuścić do kolejnej wojny w przyszłości. Rozwiązania upatrywano w integracji oraz partnerstwie państw Europy, co miało umocnić ich pozycję. Pierwszym krokiem w tym kierunku było powstanie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali 18 kwietnia 1951r, na podstawie [[Plan|Planu]] Schumana. W kluczowych gałęziach gospodarki łączyła ona Francję oraz RFN, później również kraje Beneluksu. Następnym etapem integracji miała być współ[[praca]] w obszarze politycznym, jednak pomysł powołania Europejskiej Wspólnoty obronnej z własną armią upadł. Dlatego też skupiono się na umacnianiu gospodarki, czego efektem było dążenie do powołania unii celnej, a także [[współpraca]] w obszarze energii atomowej. Kluczowe miejsce na drodze do zawiązania się układów w Rzymie miało spotkanie ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich [[EWWiS]] w Messynie w 1955 r.
Realną podstawą do opracowania nowych traktatów integracyjnych i ich negocjacji był jednak Raport Spaaka, z 21 kwietnia 1956 roku. To w nim zaproponowano utworzenie jednocześnie dwóch organizacji, jedną zajmująca się współpracą w ramach energetyki jądrowej, drugą skupiona na stworzeniu wspólnego rynku. Głównym założeniem jednak było utworzenie jednolitego rynku Europy Zachodniej.
Po wielu negocjacjach powstały dwa traktaty dotyczące utworzenia EWG i Euratomu.

<google>n</google>

==Znaczenie==
Traktat Rzymski jest traktowany jako jeden z traktatów założycielskich, a więc jako [[prawo]] pierwotne Wspólnoty - źródło europejskiego prawa wspólnotowego.
Jest to traktat będący przejawem dobrowolnego połączenia sojuszem państw sygnatariuszy i za razem porozumieniem co do podstawowych zasad określających ich działalności. Traktat podejmował po raz pierwszy kwestie połączenia państw nie dzięki sojuszom w sektorach, będącymi w związku z działaniami wojennymi, ale przez utworzenie wzajemnych zależności w ramach wspólnego rynku dla handlu. W swoich założeniach traktat realizować miał [[cele]] gospodarcze jednak już z preambuły wynika iż były to również cele polityczne.

==Główne postanowienia traktatu==
Traktat o EWG już na samym wstępie określa zadaniem nowo utworzonej wspólnoty jakim jest popieranie:
harmonijnego rozwoju gospodarki,
zrównoważonego wzrostu,
zwiększonej stabilności,
przyspieszonego wzrostu poziomu życia
zacieśniania związków między Państwami Członkowskimi.
Traktat Rzymski przewidział wspólną politykę zwłaszcza w trzech obszarach: rolnictwie, transporcie i handlu z krajami trzecimi. Do realizacji tych zadań niezbędne były struktury organizacyjne Wspólnoty.

[[Proces]] ujednolicenia organizacyjnego utworzonych struktur zaczął się właśnie w momencie podpisania Traktatów Rzymskich. Dołączona do nich [[umowa]] założyła powstanie niektórych instytucji Wspólnot Europejskich. Oznaczało to, iż część decyzji dotyczących państw członkowskich podejmowana będzie przez instytucje wspólnotowe. Na mocy traktatu o EWG powstały instytucje takie jak:
* Zgromadzenie,
* Komisja,
* Rada,
* [[Trybunał Sprawiedliwości]].
Komitet Ekonomiczno-Społeczny pełni funkcję doradczą w procesie podejmowania decyzji przez Zgromadzenie, Komisję i Radę.

Siłą napędową integracji miała być [[Komisja Europejska]], instytucja ponadnarodowa, quasi wykonawcza oraz Rada Ministrów reprezentująca państwa członkowskie.

Traktaty Rzymskie definiują ponadto rodzaje dokumentów jakie organy wspólnotowe mogą wydawać:
* Rozporządzenia
* Dyrektywy
* Decyzje
* Zalecenia
* Opinie

Traktat Rzymski określał środki mające służyć realizacji celów takich jak:
* utworzenie na obszarze państw członkowskich EWG obszaru unii celnej (zniesienie kwot oraz opłat celnych między państwami sygnatariuszami; ustanowienie wspólnej [[polityka handlowa|polityki handlowej]]; ustanowienie taryfy zewnętrznej na przywozy z obszarów nieobejmowanych przez EWG),
* powstanie wspólnego rynku (uregulowanie [[polityka gospodarcza|polityk gospodarczych]] państw sygnatariuszy; utworzenie gospodarki na zasadzie wolnej [[konkurencja|konkurencji]] między przedsiębiorstwami; ograniczenie stosowania porozumień i dotacji rządowych, które ograniczały konkurencję),
* wprowadzenie elementów unii ekonomicznej,
* skoordynowanie wspólnych polityk ([[polityka]] rolna, handlowa, transportowa, ochrony środowiska, regionalna, społeczna i przemysłowa; utworzenie Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Europejskiego Banku Inwestycyjnego).

Jedna z części traktatu zakłada ważne w dalszej integracji państw swobody - swobodę przepływu osób, usług i [[kapitał]]u.

Traktat umożliwił również zorganizowanie działającego po dziś dzień Europejskiego Funduszu Społecznego [[EFS]], który pozwala na zwiększenie szans pracowników na [[zatrudnienie]] oraz poprawę poziomu życia oraz Europejskiego Banku Inwestycyjnego, który umożliwia [[finansowanie]] inwestycji co wspiera ekspansję gospodarczą EWG. Realizując [[zadanie]] rozpowszechniania informacji oraz promocji badań wśród państw wspólnoty, utworzono także na jego mocy Europejski Instytut Szkół Wyższych oraz Wspólne centrum badawcze.

Traktat porusza także kwestie współpracy z Radą Europy dotyczące m.in. zwalczania terroryzmu, przestępczości, handlu narkotykami, kradzionymi dziełami sztuki.

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Jednolity Akt Europejski]]}} — {{i5link|a=[[OECD]]}} — {{i5link|a=[[Traktat z Maastricht]]}} — {{i5link|a=[[Wspólnoty europejskie]]}} — {{i5link|a=[[Europejska Wspólnota Węgla i Stali]]}} — {{i5link|a=[[Polityka regionalna Unii Europejskiej]]}} — {{i5link|a=[[Traktat Paryski]]}} — {{i5link|a=[[G5]]}} — {{i5link|a=[[Unia Europejska]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Galster J., Witkowski Z. (1997), ''Kompendium Wiedzy o Unii Europejskiej'', Wydawnictwo Dom Organizatora, Toruń
* Kowalski J., Ślusarczyk Z. (2006), ''Unia europejska. Proces integracji europejskiej i zarys problematyki instytucjonalno-prawnej.'' Polskie Wydawnictwo prawnicze, Warszawa - Poznań
* Kubin T. (2006), ''[https://www.ce.uw.edu.pl/pliki/pw/1-2006_Kubin.pdf Unia Gospodarcza i Walutowa a pogłębienie integracji politycznej państw Unii Europejskiej]'', Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego, nr 1
* Michałowska-Gorywoda K. (red.) (1997), ''Unia Europejska. Podręcznik akademicki'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Noble A. (1998), ''Przewodnik po Unii Europejskiej. Od Rzymu do Maastricht i Amsterdamu'', Wydawnictwo Książka i wiedza, Warszawa
* Perkowski M. (2002), ''Integracja Europejska wprowadzenie'', Lexis Nexis, Warszawa
* Strona internetowa: ''[https://eur-lex.europa.eu/PL/legal-content/summary/treaty-of-rome-eec.html Treść Traktatów Rzymskich]''
</noautolinks>

''[[Kategoria:Unia Europejska]]''

{{a|Emilia Maciejczyk, Anna Wojtowicz, Klaudia Dutka}}

{{#metamaster:description|Traktat Rzymski - podstawy UE. Podpisane w 1957 r. traktaty utworzyły EWG i EWEA. Początek integracji europejskiej.}}

Traktat Rzymski - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links