Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2024-01-21T11:15:24Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

==TL;DR==
Artykuł przedstawia genezę i rozwój teorii zarządzania. Opisuje trzy główne podejścia do zarządzania: szkołę klasyczną, behawioralną i ilościową. Szkoła klasyczna skupiała się na usprawnieniach w organizacji zarządzania, natomiast szkoła behawioralna koncentrowała się na badaniu zachowań grupy i motywacji pracowników. Szkoła ilościowa, zwana też badań operacyjnych, wykorzystywała techniki matematyczne do podejmowania decyzji. Artykuł również omawia zarządzanie operacyjne, podejście systemowe oraz funkcje zarządzania: planowanie, organizowanie, motywowanie i kontrolowanie. W końcu, przedstawia wpływ sił społecznych, ekonomicznych i politycznych na teorię zarządzania.

==Geneza teorii zarządzania==
Teoria zarządzania sięga tysięcy lat wstecz, świadczą o tym choćby słynne budowle starożytności np. piramidy egipskie, których budowa skłania nas do wniosku że doskonale zastosowano tam zasadę planowania, realizacji i kontroli działań. Jednak dopiero na przełomie XIX i XX w powstałą odpowiednia [[dyscyplina]] naukowa związana ściśle z nauką o zarządzaniu. W ciągu kilku pierwszych dziesięcioleci tego wieku wyłoniły się trzy główne podejścia do zarządzania. Były to trzy szkoły: klasyczna, behawioralna i ilościowa<ref>Stabryła A.(2012). Podstawy organizacji i zarządzania Podejścia i koncepcje badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Kraków, s. 13</ref>

==Szkoła klasyczna (1900-1930)==
Głównym osiągnięciem było stworzenie zasad prowadzenia badań i usprawnień w organizacji zarządzania procesami pracy. Opracowano metody dotyczące pomiaru czasu pracy pracowników, tak aby można było zarządzać czasem pracowników w momencie wykonywania przez nich pracy, obowiązków. Chodziło o maksymalne wykorzystywanie czasu pracy pracowników, a także odpowiednie dostosowanie zadań powierzonych danemu pracownikowi.
To właśnie w tym okresie dokonano analizy funkcji zarządzania i wprowadzono pierwsze [[zasady zarządzania]]. Szkoła klasyczna była pierwszą dyscypliną szybko rozwijającej się dziedziny nauki<ref>Lachiewicz S., Matejun M. (2012). Ewolucja nauk o zarządzaniu, Wydawnictwo Oficyna a Walters Kluwer business, Warszawa, s. 90</ref>

"Czternaście zasad zarządzania według H. Fayola:
* [[podział pracy]]
* [[autorytet]]
* dyscyplina
* jedność rozkazodawstwa
* jedność kierownictwa
* podporządkowanie interesów osobistych interesowi ogółu
* [[wynagrodzenie]]
* odpowiedni poziom centralizacji (decentralizacji)
* [[hierarchia]]
* ład
* odpowiednie (ludzkie) traktowanie pracowników
* stabilizacja personelu
* [[inicjatywa]]
* zgranie personelu i harmonia" <ref>Mioduszewski J.i in. (2013). Metody organizacji i zarządzania, Wydawnictwo Expol, Olsztyn, s. 99,100</ref>

Szkoła klasyczna posiadała bardzo rygorystyczne założenia dotyczące kontaktów służbowych tylko i wyłącznie oficjalnych, utworzenie ściśle określonych reguł, które wystarczą do kierowania i zarządzania przedsiębiorstwem okazało się być [[zbyt]] zachowawczym podejściem.Należało popracować nad lepszymi relacjami między kadrą zarządzającą a pracownikami a także sprawniejszym systemem motywacyjnym pracowników.

<google>n</google>

==Szkoła behawioralna - stosunków międzyludzkich==
Głównymi przedstawicielami tego nurtu byli: [[Elton Mayo]], który skupił się na badaniu zachowań grupy, [[Abraham Maslow]] - prowadził badania dotyczące motywacji pracowników oraz hierarchii potrzeb, Kurt Lewin, Ronald Lipitt, Robert K. White - są twórcami stylów zarządzania, Mary Follent - prowadziła badania dotyczące konfliktów w przedsiębiorstwach, głównie zajmowała się badaniami dotyczącymi pozytywnych aspektów konfliktów, Douglas Mc Gregor - zajmował się głównie sposobem patrzenia kierowników, menedżerów na temat swoich pracowników, jest również autorem słynnej metody X, Y. <ref>Mioduszewski J. i in. (2013). Metody organizacji i zarządzania, Wydawnictwo Expol, Olsztyn, s. 30</ref>

Prowadzone badania głównie dotyczyły zachowań pracowników w grupie, ich integracji z kadrą kierowniczą przedsiębiorstwa. Głównym zadaniem było zbudowanie takiego zaufania i pozytywnych relacji, aby pracownicy czuli się ważni i doceniani. Skutkowało to większym z życiem się pracowników z firmą i co za tym idzie lepszymi wynikami firmy. Ważną zmianą były zebrania na których kadra zarządzająca informowała pracowników o planach, zadaniach, sukcesach czy problemach przedsiębiorstwa.Usprawniono również [[system motywacyjny]] pracowników który pozwolił pracownikom na pracę bardziej kreatywną i twórczą. <ref>Lachiewicz S., Matejun M. (2012). Ewolucja nauk o zarządzaniu, Wydawnictwo Oficyna a Walters Kluwer business, Warszawa, s. 106</ref>

==Szkoła ilościowa zwana także szkołą badań operacyjnych==
Pierwsze wykorzystanie badań operacyjnych było podczas drugiej Wojny Światowej i było tajemnicą tamtych czasów.
Ujęcie ilościowe to głównie opracowanie technik matematycznych do podejmowania decyzji, które miały duży wpływ na zwiększenie zrozumienia złożonych procesów zarządzania. Mówimy tutaj o zbieraniu wszystkich możliwych rozwiązań i wybraniu najbardziej korzystnego, a także rozwiązania problemów towarzyszących firmą. Ważną sprawą było również to że [[podejście ilościowe]] nie było wstanie zapanować i przewidzieć zachowań pracowników, co może spowodować zmniejszenie efektywności<ref>Griffin R.W.(2006). Podstawy zarządzania organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 51-53</ref>

'''[[Zarządzanie]] operacyjne''' jest mniej zmatematyzowane i mniej skomplikowane statycznie niż ilościowa teoria zarządzania i może być zastosowane bezpośrednio do sytuacji kierowniczych. Właściwie [[zarządzanie operacyjne]] można traktować jako formę zastosowania ilościowej teorii zarządzania. W skrócie zarządzanie operacyjne są to techniki, które zajmują się wspomaganiem organizacji w efektywnym wytwarzaniu [[produkt|produktów
]] i usług.

'''[[Podejście systemowe]]''' zostało zapoczątkowane przez Ludwiga von Bertalanffy'ego - twórcę ogólnej teorii [[system]]ów i N. Wienera - twórcę cybernetyki. Jego istotą jest traktowanie obiektów jako systemów otwartych, czyli zbiorów elementów powiązanych w taki sposób, że tworzą one pewną nową całość wyróżniającą się w otoczeniu. Jedna z najbardziej popularnych definicji określa system jako [[zastaw]] składników, między którymi zachodzą wzajemne stosunki (interakcje), i gdzie każdy składnik podłączony jest z każdym innym bezpośrednio lub pośrednio.Mowa tutaj o tym że gdy wprowadzamy jakąkolwiek zmianę w danym podsystemie to spowoduję ona również zmianę w pozostałych podsystemach. Wszystkie te ujęcia trzeba uznać za wzajemnie się uzupełniające, a nie sprzeczne.

[[Organizacja]] - jest to [[grupa]] ludzi współpracująca nad pewnym z góry określonym celem. Wykonują oni czynności w sposób uporządkowany i skoordynowany.

Cechy organizacji w podejściu systemowym:
* obiekty są traktowane jako systemy otwarte
* mają uporządkowaną strukturę, struktura ta składa się z pięciu pod systemów (wartości i celów, techniczny, psychologiczny, struktury i zarządzania)
* są to systemy, które posiadają uporządkowany podział pracy, który przekłada się na porządek organizacyjny i przebieg procesów pracy
* to procesy tworzone przez ludzi z myślą realizacji określonego celu lub wykonania zadania
* posiadają hierarchię
* dopasowują się do otoczenia, współdziałają z nim
* utrzymują równowagę wewnętrzną
* funkcje kierownicze są tutaj przedstawione jako sterowanie i regulacja procesów<ref>Stabryła A. i in.(2012). Podstawy organizacji i zarządzenia. Podejścia i koncepcje badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Kraków, s. 36-38</ref>

'''Zarządzanie''' to proces planowania, organizowania, przewodzenia, kontrolowania pracy członków organizacji oraz wykorzystywania wszelkich dostępnych zasobów organizacji do osiągnięcia jej [[cel|celów]]. Zarządzanie głównie dotyczy ludzi, to oni są siłą napędową każdego przedsiębiorstwa. Celem nadrzędnym jest takie działanie wielu osób, które spowoduje maksymalizację zaangażowania naszych pracowników co doprowadzi w rezultacie do osiągnięcia zamierzonego celu. Musimy tutaj również zwrócić uwagę na pracę nad słabymi punktami organizacji, wykorzystujemy tutaj talenty, umiejętności, mocne strony naszych pracowników<ref>Stabryła A. i in.(2012). Podstawy organizacji i zarządzenia. Podejścia i koncepcje badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Kraków, s. 20-24</ref>

'''[[Funkcje zarządzania]] to''':

PLANOWANIE - wyznaczenie harmonogramu realizacji zamierzonych działań przy wykorzystaniu istniejących zasobów. Podczas wyznaczania planu działań musimy zwrócić uwagę na to aby nasz [[plan]] był określony celem i możliwy do realizacji.

Etapy planowania:
* ustalenie celu
* określonej istniejącej sytuacji
* ustalenie przeszkód a także pozytywów realizacji założonego celu
* opracowanie zestawienia działań, które doprowadzą do realizacji celu<ref>Griffin R.W.(2006). Podstawy zarządzania organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 211,212</ref>

ORGANIZOWANIE - jest jedną z najważniejszych funkcji zarządzania, a także obowiązkiem każdego menedżera. Dobre rozplanowanie całej strategii prowadzi do osiągnięcia zamierzonego celu.
Na niższych szczeblach struktury organizacyjnej, [[organizowanie]] sprowadza się głównie do rozdzielenia zadań pracownikom i odpowiedniego łączenia w grupy zadaniowe<ref>Buhler P.(2002).Zarządzanie, Wydawnictwo Helion, Gliwice, s. 26</ref> Wyróżniamy tutaj czynności taki jak:
* grupowanie czynności i [[pracownik|pracowników]],
* przydzielanie zadań,
* kształtowanie więzi pomiędzy komórkami,
* [[delegowanie]] i rozgraniczanie uprawnień,
* dobór kadr kierowniczych

MOTYWOWANIE= KIEROWANIE - głównie dotyczy menedżerów ponieważ to im najbardziej zależy na zmotywowaniu pracowników do pracy. Im większa [[motywacja]] pracowników tym większy będzie ich wkład w działalność firmy<ref>Buhler P.(2002).Zarządzanie, Wydawnictwo Helion, Gliwice, s. 28</ref> W motywowaniu, kierowaniu możemy wyróżnić:
* dobór i instruowanie pracowników,
* ustalanie zadań i miar ich spełnienia,
* wyznaczanie wynagrodzeń,
* [[ocena]] i [[rozwój]] kadr,
* stosowanie bodźców pozapłacowych

KONTROLA - to inaczej porównywanie, polegające zestawieniu stanu faktycznego z jego zaplanowanym stanem docelowym. Kontrola pozwala nam na wprowadzenie korekt w odpowiednim czasie, gdy zauważymy że pewne działania odstępują od naszego założenia<ref>Buhler P.(2002).Zarządzanie, Wydawnictwo Helion, Gliwice, s. 26,27</ref> Czynności, rodzaje kontroli:
* [[identyfikacja]] zadań i ustalanie procedur kontroli,
* [[kontrola]] merytoryczna zadań,
* kontrola poprzez system finansowy,
* formułowanie zaleceń pokontrolnych

'''[[Zarządzanie strategiczne]]''' - jest dość młodą dziedziną nauki, powstała w latach 50 i 60 XX wieku. Obejmuje wymiar całościowy organizacji działalności przedsiębiorstwa czyli w jej skład wchodzą procesy informacyjno-decyzyjne, instrumenty wykorzystywane do badania makro otoczenia, [[analiza konkurencji]], instrumenty zarządzania, badanie stanu faktycznego przedsiębiorstwa<ref>Stabryła A. i in.(2012). Podstawy organizacji i zarządzenia. Podejścia i koncepcje badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Kraków, s. 110-115</ref>

Zarządzanie to dysponowanie zasobami (ludzkimi, rzeczowymi i finansowymi).
Jedną z najnowszych i najciekawszych koncepcji zarządzania jest potraktowanie go jako złożonego systemy gier społecznych, skoncentrowane na menedżerskim aspekcie procesów przebiegających w systemach społeczno-technicznych.
Zarządzanie polega na definiowaniu i redefiniowaniu kryteriów równowagi oraz warunków jej osiągania w wymiarze materialnym i społecznym, zewnętrznym i wewnętrznym oraz na takim oddziaływaniu na podsystemy i otoczenie, które prowadzi do przywracania i podtrzymania równowagi.
Podstawowymi rodzajami instrumentów przywracania równowagi, a zatem i podstawowymi narzędziami zarządzania są:
* [[strategia]],
* struktura,
* procedury organizacyjne,
* [[kultura organizacyjna]]

Myśl w dziedzinie zarządzania kształtowała się przez całe wieki pod wpływem trzech głównych zespołów sił. Owe siły społeczne, gospodarcze i polityczne nadal wpływają na współczesną teorię zarządzania.

Siły społeczne - [[normy]] i wartości, które cechują kulturę.

Siły ekonomiczne - siły związane z systemami gospodarczymi i ogólnymi warunkami i tendencjami w gospodarce.

Siły polityczne - instytuty sprawujące władzę polityczną oraz ogólna [[polityka]] i postawa rządu wobec działalności gospodarczej

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Rozwój zarządzania personelem]]}} — {{i5link|a=[[Klasyczna szkoła zarządzania]]}} — {{i5link|a=[[Polityka personalna]]}} — {{i5link|a=[[Szkoła systemowa]]}} — {{i5link|a=[[Definicja controllingu]]}} — {{i5link|a=[[Socjologia pracy]]}} — {{i5link|a=[[Zależności organizacyjne]]}} — {{i5link|a=[[System zarządzania]]}} — {{i5link|a=[[Olivier Sheldon]]}} }}

==Przypisy==
<references />

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Buhler P. (2002), ''Zarządzanie'', Wydawnictwo Helion, Gliwice
* Griffin R. (2017), ''Podstawy zarządzania organizacją'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Griffin R. (2017), ''Podstawy zarządzania organizacją'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Hejduk I. (2010), ''[https://www.e-mentor.edu.pl/artykul/index/numer/33/id/717 W kierunku zarządzania drugiej generacji - model diamentu czterech paradygmatów współczesnego przedsiębiorstwa]'', E-mentor, Nr 1(33)
* Koźmiński A., Piotrkowski W. (1998), ''Zarządzanie - teoria i praktyka'', Warszawa
* Krupski R. (2004), ''[https://wwszip.pl/wp-content/uploads/2017/07/01_Krupski_podstawy_organizacji_i_zarzadzania.pdf Podstawy Organizacji i Zarządzania]'', WWSZIP, Wałbrzych
* Lachiewicz S., Matejun M. (2012), ''[https://www.matejun.com/pubs-pl/2012_Lachiewicz_Matejun_Ewolucja_nauk_o_zarzadzaniu.pdf Ewolucja nauk o zarządzaniu]'', [w:] Zakrzewska-Bielawska A. (2012). ''Podstawy zarządzania'', Wolters Kluwer, Warszawa
* Lichtarski J. (2008), ''Kierunki i dylematy rozwoju nauki o przedsiębiorstwie'', Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław
* Mioduszewski J. (red.) (2013), ''Metody organizacji i zarządzania'', Expol, Olsztyn
* Stabryła A. (red.) (2012), ''Podstawy organizacji i zarządzania. Podejście i koncepcje badawcze'', Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków
* Szpaderski A. (2008), ''Podstawy prakseologicznej teorii zarządzania'', Uniwersytet Marie Curie Skłodowskiej, Lublin
</noautolinks>

{{a|Alice Janik, Ewa Marzec}}
[[Kategoria:Podstawy zarządzania]]

{{#metamaster:description|Teoria zarządzania - badanie zasad i technik efektywnego zarządzania organizacjami. Poznaj najważniejsze teorie i koncepcje.}}

Teoria zarządzania - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links