Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2024-01-08T18:19:27Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

'''Subwencja''' (łac. ''subventio'') to bezzwrotna pomoc finansowa, udzielana przez państwo ze [[Budżet państwa|środków budżetowych]] różnym podmiotom w celu wsparcia ich działalności. Niekiedy pojęciem tym posługiwano się określając [[zasiłek]] pieniężny, lub też jednorazową zapomogę. Ta forma pomocy finansowej udzielana jest jednostkom niepaństwowym, instytucjom społecznym, osobom fizycznym jak również gminom. Subwencje mogą wspierać podejmowanie działań prorozwojowych w jednostkach [[Samorząd terytorialny|samorządu terytorialnego]]. Stanowią też istotną rolę w realizacji [[Polityka regionalna|polityki rozwoju regionalnego]], również w niwelowaniu różnic pomiędzy nimi.

==TL;DR==
Subwencje to bezzwrotne wsparcie finansowe udzielane przez państwo różnym podmiotom. Subwencje są różne od dotacji, gdyż mają charakter ogólny, podczas gdy dotacje są celowe. Subwencje mają na celu wyrównywanie różnic w dochodach i potrzebach oraz finansowanie zadań i usług publicznych. Subwencje są przyznawane na podstawie obiektywnych kryteriów i mają motywować jednostki samorządu do powiększania wydatków na zadania publiczne. Istnieją różne zasady przydzielania subwencji dla jednostek samorządu terytorialnego, samorządu powiatowego i wojewódzkiego. Subwencje są bezzwrotne, nieodpłatne i mają charakter ogólny.

==Subwencja a dotacja==
[[System]] subwencjonowania samorządu terytorialnego w Polsce opiera się na dwóch rodzajach transferów z budżetu państwa: subwencji i [[Dotacja|dotacjach]]. Subwencje występują niezależnie od dotacji celowych. Terminy subwencja i [[dotacja]] mogą być używane zamiennie, choć w Polsce subwencja kojarzy się z transferem o charakterze ogólnym a dotacja celowym [B. Guziejska, 2007, s. 71]
Subwencja zatem ma charakter powszechny i uniwersalny, podczas gdy [[dotacje]] cechują się wyjątkowością lub przejściowością. Różnica między nimi polega na tym, że dotacje celowe przeznaczane są na [[finansowanie]] zadań własnych i zleconych, natomiast subwencje ogólne przeznacza się jedynie na finansowanie zadań własnych. Subwencje przekazywane na rzecz jednostek terytorialnych z budżetu państwa są nieodłącznym elementem systemu [[Finanse publiczne|finansów publicznych]], gdyż [[dochody]] własne nie mogą być wyłącznym i wystarczającym źródłem finansowania zadań samorządu terytorialnego [B. Guziejska, 2007, s. 72]

==Istota subwencji==
Subwencje są instrumentami służącymi wyrównywaniu różnic w zakresie potencjału [[Dochód|dochodowego]] i potrzeb, stanowiąc swoiste i niezbędne uzupełnienie różnorodnych sposobów dzielenia środków pomiędzy poszczególne szczeble samorządu terytorialnego [Glumińska-Pawlic, 2003, s. 59] Według zasady adekwatności subwencje powinny być rozdzielane na podstawie obiektywnych, jasnych i stabilnych kryteriów. Używanie subwencji i dotacji w polityce finansowej państwa uwarunkowane jest nie tylko stopniem decentralizacji finansów publicznych, modelem finansowania jednostek terytorialnych, stopniem rozwoju gospodarczego i cyklami fiskalnymi, ale również wpływami politycznymi.
Subwencja stanowi formę redystrybucji środków publicznych oraz wydatku z budżetu państwa i nie jest skierowana na ściśle określone [[Cel|cele]]. Jest [[Świadczenie|świadczeniem]] publicznoprawnym państwa na rzecz innych podmiotów [Z. Ofiarski, 2011, s. 94]

<google>n</google>

==Funkcje subwencji==
* Uzupełnienie dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego.
* Finansowanie poszczególnych zadań i usług publicznych.
* Ogólne zasilenie w środki pieniężne na konkretne [[zadanie]] publiczne, przekazywane na podstawie obiektywnych kryteriów i uwzględniające [[Koszt|koszty]] zadania.
* Wyrównanie dysproporcji w rozkładzie dochodów własnych samorządu terytorialnego.
* [[Motywowanie]] jednostek samorządu do powiększania wydatków na zadania i [[usługi]] publiczne [B. Guziejska, 2007, s. 74]

==Zasady przydzielania==
* '''dla jednostek samorządu terytorialnego'''

Finanse jednostek samorządu terytorialnego powinny opierać się głównie na subwencjach, gdyż realizują one poszczególne [[[Zadanie publiczne]]|zadania]] związane z ustawową opieką nad ludźmi, a te zadania muszą być dotowane i subwencjonowane. Zasady te szczegółowo określa [[ustawa]] o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Na jej mocy każda gmina otrzymuje z budżetu państwa środki finansowe w postaci subwencji ogólnej.
Pojęcie subwencji ogólnej odnosi się przede wszystkim do zmniejszenie dysproporcji w dochodach oraz stopniu [[Infrastruktura|infrastruktury]] społecznej i gospodarczej. Traktować ją można jako swoisty transfer środków finansowych z budżetu państwa do budżetu części jednostek samorządu terytorialnego w celu uzupełnienia niedoborów pieniężnych [A. Świrska, 2008, s. 170]
* ''Część podstawowa''
Jest ona ustalana dla wszystkich gmin na tych samych warunkach. To suma stanowiąca nie mniej niż 1% planowanych w ustawie budżetowej dochodów budżetu państwa oraz wpłat gmin z przeznaczeniem na zwiększenie części podstawowej subwencji ogólnej. [[Rezerwa]] części podstawowej wynosi 4% i przeznacza się ją na zwiększenie części podstawowej subwencji ogólnej dla gmin nie objętych kwotą wyrównawczą. Dotyczy to gmin, które wykazany w pierwszym półroczu ubytek dochodów wynikający ze zmiany zasady ustalania udziałów gminy we wpływach z [[Podatek|podatku]] dochodowego od osób fizycznych.

Mechanizm ustalania części podstawowej subwencji ogólnej

Gminy w których [[wskaźnik]] podstawowych dochodów podatkowych na jednego mieszkańca (wskaźnik G) jest większy niż 150% wskaźnika obliczanego łącznie dla wszystkich gmin (wskaźnika P) dokonują wpłat zwiększających część podstawową subwencji ogólnej. Środki te przelewane są wówczas na [[rachunek]] dochodów budżetu państwa w 12 równych ratach w terminie do 15 dnia każdego miesiąca.
* ''Część oświatowa''
Jest ona udzielana na takich samych zasadach dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego. Kwota jaka ma zostać przeznaczona na ta cześć musi być nie mniejsza niż 12,8% planowanych dochodów budżetu państwa. Później odlicza się od niej rezerwę części oświatowej która stanowi 0,5%. Część oświatowa rozdzielana jest między gminy, powiaty i województwa według zasad ustalonych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.
* ''Część rekompensująca''
Dzieli się ona na:
Kwotę rekompensującą dochody utracone w związku z częściową likwidacją podatku od środków transportowych
Kwotę rekompensująca dochody utracone bezpośrednio z tytułu ustawowo określonych ulg i zwolnień podatkowych, oraz obniżenia opłaty eksploatacyjnej na podstawie ustawy "[[prawo]] geologiczne i górnicze".
* '''Dla samorządu powiatowego'''
* ''Część oświatowa''
* ''Część drogowa''
* ''Część wyrównawcza'' - stanowi zasadniczą część subwencji ogólnej i w całości jest finansowana ze środków budżetu państwa. Umożliwia ona porównanie i ustalenie, które gminy są silne, a które słabe finansowo, wyznaczając wymierne przesłanki subwencjonowania lub dotowania. Otrzymują ją gminy o słabszej kondycji ekonomicznej, gdzie [[Koszt a wydatek|wydatki]] w przeliczeniu na 1 mieszkańca są większe niż dochody [A. Świrska, 2008, s. 171]
* '''Dla samorządu wojewódzkiego'''
* ''Część oświatowa'' - ustala się ją dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego w łącznej kwocie nie mniejszej niż 12,8% planowanych dochodów budżetu państwa. Później kwotę tą rozdziela się między poszczególne gminy, powiaty i województwa.
* ''Część drogowa'' - jest ona przeznaczona dla wszystkich powiatów i województw. Związana jest z budową, modernizacją, utrzymaniem, zarządzaniem i ochroną dróg powiatowych i wojewódzkich, oraz dróg powiatowych, wojewódzkich i krajowych w granicach miast na prawach powiatu. Środki te wynoszą 60% kwoty, która nie jest mniejsza niż 30% planowanych na dany rok wpływów z [[Podatek akcyzowy|podatku akcyzowego]] od paliw silnikowych. Jest to łączna subwencja drogowa dla powiatów i województw. Szczegółowy podział tej kwoty zależy od długości i gęstości sieci dróg, infrastruktury technicznej, natężenia ruchu, wypadkowości i zrównoważenia rozwoju infrastruktury drogowej.
* ''Część wyrównawcza'' - przysługuje ona województwom w których wskaźnik podstawowych dochodów podatkowych przypadających na jednego mieszkańca (W) jest mniejszy od wskaźnika wyrażającego [[potencjał]] podatkowy najsilniejszego województwa (Ww).

==Cechy subwencji==
* Bezzwrotność - Właściwie przyznana subwencja nie podlega zwrotowi do budżetu państwa; nie wyklucza to jednak zwrotu subwencji pobranej nienależnie.
* Nieodpłatność - Gmina w zamian za uzyskanie subwencji z budżetu państwa nie ma konieczności świadczenia żadnych specjalnych usług na rzecz [[Skarb Państwa|Skarbu Państwa]].
* Ogólność - Subwencja ma za zadanie finansować ogół zadań własnych gminy, to finansowanie ma charakter uzupełniający i ogólny, występuje także swoboda dysponowania tymi środkami przez władze gminy.

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Podatek rolny]]}} — {{i5link|a=[[Służba zdrowia]]}} — {{i5link|a=[[Opłata skarbowa]]}} — {{i5link|a=[[Budżet]]}} — {{i5link|a=[[Sektor publiczny]]}} — {{i5link|a=[[Pomoc publiczna]]}} — {{i5link|a=[[System finansów publicznych]]}} — {{i5link|a=[[Ustawa o podatku dochodowym]]}} — {{i5link|a=[[Rachunkowość podatkowa]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Glumińska-Pawlic J. (2003), ''Dochody jednostek samorządu terytorialnego de lege lata i de lege ferenda'', Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, Poznań-Wrocław
* Guziejska B. (2007), ''Subwencje i dotacje dla samorządu terytorialnego w polityce finansowej państwa'', Gospodarka Narodowa nr 4, Warszawa
* Ofiarski Z. (2011), ''Subwencja jako forma prawna wydatków dokonywanych z budżetu państwa'', Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, z. 3
* Osiatyński J. (2006), ''Finanse publiczne'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Patrzałek L. (2015), ''Subwencja ogólna jako instrument korekcyjno-wyrównawczy w systemie finansów samorządu terytorialnego'', Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego nr 404, Wrocław
* Świrska A. (2008), ''Subwencje jako źródło dochodów gminy'', Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego nr 65, Warszawa
</noautolinks>

{{a|Izabela Widła, Paulina Kajfasz}}
[[Kategoria: Finanse publiczne]]

{{#metamaster:description|Subwencje - bezzwrotna pomoc finansowa dla różnych podmiotów w celu wsparcia działalności. Wsparcie dla jednostek niepaństwowych, instytucji społecznych, osób fizycznych i gmin.}}

Subwencja - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links