Sw: /* Klasyfikacja wiedzy */

2023-12-18T12:28:05Z

Klasyfikacja wiedzy

Nowa strona

[[Wiedza]] jest to ustrukturalizowany i interpretowany zbiór informacji. Umiejętność używania, modyfikowania i tworzenia wiedzy to mądrość (K. Piech, 2014).

W przetwarzaniu wiedzy występują cztery fazy: [[Dane]] —> [[Informacja]] —> Wiedza —> Mądrość

Pojęcie zarządzania wiedzą formułowane jest często w sposób bardzo lapidarny (encyklopedyczny, skrótowy) lub określane jest w sposób rozmyty nie eksponując wystarczająco istoty [[Zarządzanie|zarządzania]]. Podstawowym problem zarządzania wiedzą jest trudność ujęcia specyficznych aspektów [[proces]]u myślowego człowieka. Autorzy wyróżniają między innymi następujące cechy wiedzy (I.Nonaka, H.Takeuchi 2000, s. 80):
* [[wiedza]] dotyczy przekonań i oczekiwań,
* wiedza dotyczy działań,
* wiedza dotyczy znaczeń.

==TL;DR==
Artykuł omawia pojęcie zarządzania wiedzą i interakcję między wiedzą jawna a ukrytą. Wyróżnia się dwa podstawowe składniki wiedzy: wiedzę ukrytą i dostępną. Przedstawia się również klasyfikację wiedzy, uwzględniającą różnorodne kryteria, takie jak rodzaj wiedzy, ogólność, pewność i zbliżenie do danej dziedziny.

==Składniki wiedzy==
Wyróżnili oni dwa podstawowe składniki wiedzy:
* wiedzę ukrytą (cichą) - wykorzystywaną na co dzień przez ludzi, ale trudną do uchwycenia w postaci zapisów formalnych, której istoty nie da się wyrazić za pomocą słów,
* wiedzę dostępną (formalną) - która da się usystematyzować i przedstawić za pomocą słów, liczb, znaków lub symboli, i dzięki temu przekazać innej osobie (I.Nonaka, H.Takeuchi 2000, s. 25).

Interakcja między wiedzą jawną/formalną a ukrytą jest podstawowym sposobem pomnażania wiedzy (ilość wiedzy wzrasta z jej wykorzystaniem). Wiedza w tym przypadku może mieć następujące formy:
* Eksternalizacji wiedzy - ujawnianie wiedzy ukrytej, mieszanie doświadczeń jednostek, grup, tak aby inni mogli się jej nauczyć, a także ją doskonalić
* Specjalizacji wiedzy - zdobywanie wiedzy, poprze współpracę z osobami, które już taką wiedzę posiadają oraz podpatrywanie
* Internalizacji wiedzy - korzystanie z wiedzy jawnej oraz przekształcenie jej w wiedzę domyślną, nauczenie się i wykorzystanie wiedzy w działaniu
* Kombinacji wiedzy - wzbogacenie wiedzy jawnej (Jemieniak D., Koźmiński K. A., 2012, s. 25)

<google>n</google>

==Klasyfikacja wiedzy==
Przedstawia się również inną klasyfikację wiedzy człowieka, wyodrębniając cztery kryteria podziału:
# Kryterium różnorodności, Kryterium "co wiem?", która została zgromadzona i jest przechowywana przez pamięć jednostki (wiedza indywidualna, osobista) lub pamięć grupy osób (wiedza zbiorowa)
#* wiedza faktograficzna (deskryptywna), nazywana też "wiedzą o" (odpowiada na pytania: co?, gdzie? kto?) - jest to wiedza operacyjna, łatwa do przekazania, czyli taka, która dotyczy faktów opisujących obiekty, zdarzenia oraz procesy. Jest to znajomość stanu rzeczy. Opisuje stan rozpatrywanej rzeczywistości.
#* wiedza proceduralna, nazywana też "wiedzą jak" - algorytmiczna, heurystyczna. Dotyczy metod i sposobów rozwiązywania problemów. Jest to wiedza zdobywana przez doświadczenie, dotyczy codziennych praktyk, w tym także zawodowych. Większość zasobów tej wiedzy, to wiedza ukryta.
#* wiedza semantyczna, nazywana też "wiedzą co to znaczy" - oparta o sens (znaczenie) terminów, pojęć i wyrazów. Jest to wiedza niezbędna w procesach komunikacji, a także myśli człowieka. Wiedza ta jest zawarta w definicjach i interpretacjach słownikowych.
#* wiedza normatywna - określająca [[norma]]y i wzorce, tradycja. Są to wzory działania, sposoby myślenia, które w większości czerpiemy z przeszłości, (Sztompka 2009, s. 248-249).
#* wiedza strukturalna, nazywana też "wiedzą dlaczego" - dotycząca związków między faktami, procesami, zdarzeniami. Jest to wiedza związana z systemem kulturowym i strategią np. firmy - wiedza opiera się na zrozumieniu motywów jej działania. Francis Bacon, angielski filozof, mawiał, że prawdziwa wiedza to znajomość przyczyn (Wikicytaty z dnia 2011.03.01). (Flakiewicz W., 2002, s. 36), (Stefanowicz B., 2014, s. 29-31)
# Kryterium ogólności
#* wiedza teoretyczna - budowana w oparciu o twierdzenia, teorie itp.,
#* wiedza empiryczna - oparta na obserwacji i doświadczeniu własnym i cudzym,
#* wiedza sterująca - będąca syntezą wiedzy teoretycznej i empirycznej,
# Kryterium różnorodności
#* wiedza pewna - oparta na faktach i udowodnionych prawach,
#* wiedza niepewna - częściowo tylko potwierdzona faktami i prawami,
#* wiedza hipotetyczna - oparta o przypuszczenia
#* niewiedza - całkowity brak wiedzy w danym obszarze,
# Kryterium stopnia zbliżenia do danej dziedziny
#* wiedza specyficzna - bezpośrednio związana z daną dziedziną,
#* wiedza abstrakcyjna - modelowa, ogólna
#* wiedza interdyscyplinarna - wykorzystująca połączenie wielu dziedzin wiedzy do opisu i analizy zjawiska.

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Metafora organizacji]]}} — {{i5link|a=[[Epistemologia]]}} — {{i5link|a=[[Paradygmat]]}} — {{i5link|a=[[Wiedza]]}} — {{i5link|a=[[Analiza danych]]}} — {{i5link|a=[[Analityczne myślenie]]}} — {{i5link|a=[[Hipoteza]]}} — {{i5link|a=[[Introspekcja]]}} — {{i5link|a=[[Hipoteza badawcza]]}} — {{i5link|a=[[Model SECI]]}} — {{i5link|a=[[Wiedza jawna]]}} — {{i5link|a=[[Wiedza ukryta]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Flakiewicz W. (2002), ''Systemy informacyjne w zarządzaniu. Uwarunkowania, technologie, rodzaje'', C.H. Beck, Warszawa
* Jemielniak D., Koźmiński A. (2012), ''Zarządzanie wiedzą'', Wolters Kluwer, Warszawa
* Nonaka I., Takeuchi H. (2000), ''Kreowanie wiedzy w organizacji'', Poltext, Warszawa
* Piech K. (2004), ''Gospodarka oparta na wiedzy jako etap przemian społeczno-gospodarczych krajów transformacji systemowej'', Warszawa
* Stefanowicz B. (2013), ''Informacja. Wiedza. Mądrość'', Główny Urząd Statystyczny, Warszawa
* Woźniak K. (2005), ''System informacji menedżerskiej jako instrument zarządzania strategicznego w firmie'', praca doktorska, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków
</noautolinks>

{{a|[[Krzysztof Woźniak]], Patrycja Marszałek}}
[[Kategoria:Zarządzanie wiedzą]]

{{#metamaster:description|Różnice między danymi, informacją, wiedzą i mądrością. Zarządzanie wiedzą i proces myślowy człowieka.}}

Rodzaje wiedzy - Historia wersji

Sw: /* Klasyfikacja wiedzy */