Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2023-12-25T16:13:38Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

'''Prognozowanie''' - to racjonalne, naukowe, przewidywanie przyszłych zdarzeń, czyli wnioskowanie o zdarzeniach nieznanych na podstawie zdarzeń znanych. Można wyróżnić kilka rodzajów przewidywań:
# racjonalne
#* zdroworozsądkowe
#* naukowe
# nieracjonalne

O przewidywaniach racjonalnych mówimy, gdy wnioskowanie jest logicznym [[proces]]em przebiegającym od zbioru faktów z przeszłości. Jeśli te przesłanki są oparte na doświadczeniu mamy do czynienia z przewidywaniem racjonalnym zdroworozsądkowym. Natomiast o przewidywaniu racjonalnym naukowym mówimy, gdy w procesie wnioskowania korzystamy z metod naukowych.
Przewidywania nieracjonalne występują wtedy gdy fakty nie zostały podane oraz gdy nie ma związku między przesłankami a wnioskiem.

Formułowanie [[strategia|strategii]] i [[planowanie]] na podstawie odpowiednich metod jest potrzebne do wykreowania przyszłości [[firma|firmy]]. Jest to podstawowe [[zadanie]] kierownictwa. [[Menedżer]]owie muszą posiadać umiejętność przewidywania przyszłej pozycji firmy oraz wziąć pod uwagę różne [[opcje]] jej rozwoju, dostrzegać możliwości i identyfikować [[ryzyko]]. (2010) I. Penc-Pietrzak s. 10-11
Do głównych przyczyn upadłości jednostek gospodarczych można zaliczyć brak [[zdolności]] menedżerskich oraz nieodpowiednie prognozowanie. (2010) J. Kisielińska, A. Waszkowski s. 17
Możliwość prognozowania pozwala podjęcie przez [[zarząd]] firmy działań naprawczych, które nie dopuszczą do negatywnego dla firmy scenariusza. (2014) J. Pociecha s. 13

==TL;DR==
Artykuł omawia różne rodzaje prognozowania, takie jak racjonalne, zdroworozsądkowe, naukowe i nieracjonalne. Prognozowanie ma kluczowe znaczenie dla kierownictwa firm, aby przewidzieć przyszłe pozycje i planować działania. Cechy prognozowania obejmują wykorzystanie nauki, odniesienie do przyszłości, weryfikowalność empiryczna i stanowczość. Artykuł przedstawia również różne funkcje prognoz oraz etapy procesu prognostycznego. Omówione są również różne metody i reguły prognozowania, takie jak prognozowanie na podstawie szeregów czasowych.

<google>n</google>

==Cechy prognozowania==
Cechami, które określają prognozowanie są:
* czynności związane z wykorzystaniem dorobku nauki
* stwierdzenia odnoszące się do określonej przyszłości
* stwierdzenia weryfikowalne empirycznie
* stwierdzenia stanowcze, ale nie akceptowane

'''postawa aktywna''' - przyjęcie założenia, że przyszłość jest mniej lub bardziej niezależna od przeszłości

'''postawa pasywna''' - oznacza przyjęcie założenia o stałości związków między zjawiskiem prognozowanym a innymi oddziałującymi czynnikami

==Funkcje prognoz==
Rola prognoz w ekonomii sprowadza się do dostarczenia najbardziej obiektywnych, naukowo uzasadnionych rozwiązań dotyczących przewidywanego kształtowania się zjawisk [[Ekonomia|ekonomicznych]] w przyszłości. W związku z tym wyróżnia się trzy podstawowe funkcje prognoz:

::* preparacyjna - stwarzanie przesłanek do podejmowania racjonalnych [[Decyzja|decyzji]] gospodarczych

::* aktywizująca - pobudzanie do podejmowania działań sprzyjających realizacji prognozy

::* informacyjna - dostarcza informacji o badanym zjawisku

==Podział prognoz==
Podział ze względu na horyzont prognozy:

::* bezpośrednia (bezzwłoczna) nie przekracza 1 miesiąca
* krótkoterminowa obejmuje od 1 do 3 miesięcy
::to prognoza na taki przedział czasowy, w którym zakłada się istnienie tylko zmian ilościowych
* średnioterminowa nie przekracza 2 lat
::dotyczy okresów czasu, w których oczekuje się zmian ilościowych oraz niewielkich zmian jakościowych
* długoterminowa obejmuje ponad 2 lata
::dotyczy podziału czasu, w którym mogą występować zmiany ilościowe oraz znaczące zmiany jakościowe

Podział ze względu na charakter (strukturę):

::* proste i złożone

::* ilościowe i jakościowe

::* jednorazowe i powtarzalne

::* kompleksowe i sekwencyjne

::* samosprawdzające się i destruktywne

Podział ze względu na stopień szczegółowości:

::* ogólne

::* szczegółowe

Podział ze względu na [[zakres]] ujęcia:

::* światowe

::* międzynarodowe

::* krajowe

::* regionalne

Podział ze względu na metodę opracowania:

::* minimalne, średnie, maksymalne

::* czyste, weryfikowalne, modelowe

::* nieobciążone, wg największego prawdopodobieństwa, minimalizujące oczekiwaną stratę

Podział ze względu na [[cel]] lub funkcję:

::* badawcze, w tym: ostrzegawcze
:::* normatywne
:::* aktywne i pasywne

==Etapy procesu prognostycznego==
[[Proces]] prognostyczny jest procesem sekwencyjnym, który przebiega według pewnego ogólnego schematu postępowania prognostycznego. P. Dittmann w książce "Prognozowanie w przedsiębiorstwie" tak przedstawia jego przebieg:

Etap 1 - Sformułowanie zadania prognostycznego
* zidentyfikowanie obiektu gospodarczego dla konstruowania prognozy
* określanie zmiennych, które będą podlegać prognozowaniu
* zdefiniowanie podstawowych celów prognozowania
* ustalenie wymagań prognozy i jej okresu czasowego

Etap 2 - Określenie przesłanek prognostycznych
* zebranie danych niezbędnych do konstrukcji prognozy

Etap 3 - Zebranie, statystyczna obróbka i [[analiza danych]] prognostycznych

Etap 4 - Wybór metody prognozowania
* wybór metody powinien uwzględniać charakter zmiennej prognozowanej, rodzaj i zakres dostępnych danych, wyprzedzenie czasowe prognozy, rodzaj konstruowanej prognozy, [[koszty]] zastosowania określonych metod

Etap 5 - Konstrukcja prognozy
* dokonuje się wyznaczenia prognozy według schematu wybranej metody prognozowania. Dobrze jest użyć różnych metod, a nas†pnie porównać dokładności otrzymanych prognoz

Etap 6 - [[Ocena]] dopuszczalności prognozy

Etap 7 - Zastosowanie prognozy

Etap 8 - Ocena trafności prognozy za pomocą błędów ex post

==Główne metody prognostyczne==
[[Grafika:glowne metody prognostyczne.jpg|thumb|500px|Rys. 1. Metody prognozowania]]
[[Metoda]] prognozowania to sposób przetworzenia danych z przeszłości wraz ze sposobem przejścia od przetworzonych danych do prognozy. Wyróżniamy dwie fazy
:* faza diagnozowania przeszłości - budowa modelu formalnego lub myślowego
:* faza określania przyszłości - zastosowanie odpowiedniej reguły prognozy

==Reguły prognozy==
* '''reguła podstawowa''' - prognoza postawiona na podstawie modelu, przy założeniu, że będzie on aktualny w prognozowanym okresie
* '''reguła największego prawdopodobieństwa''' - prognozą jest [[wartość]] zmiennej, której odpowiada największe [[prawdopodobieństwo]] dla zmiennych skokowych lub maksymalna wartość funkcji gęstości prawdopodobieństwa dla zmiennych ciągłych
* '''reguła minimalnej straty''' - przyjmuje się, że wielkość straty jest funkcją błędu prognozy i poszukuje się minimum tej funkcji. Prognozą jest wartość dla której [[funkcja]] przyjmuje minimum

==Prognozowanie na podstawie szeregów czasowych==
'''Składowa Systematyczna: '''
# Stały przeciętny poziom prognozowanej zmiennej - wartości krążą wokół stałego poziomu
# [[Trend]] ([[tendencja]] rozwojowa) - długookresowa skłonność do jednokierunkowych zmian wartości badanej zmiennej,
# Wahania sezonowe - wahania zmiennej wokół trendu lub stałego poziomu w przedziałach czasu nie przekraczających roku
# Wahania cykliczne - powtarzające się rytmicznie, długookresowe (przedział czasu dłuży niż rok) wahania wartości zmiennej trendu lub stałego poziomu

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Predykcja]]}} — {{i5link|a=[[Metoda XYZ]]}} — {{i5link|a=[[Model Markowa]]}} — {{i5link|a=[[Prognozowanie przychodów i kosztów]]}} — {{i5link|a=[[Analiza scenariuszy]]}} — {{i5link|a=[[Analiza systemowa]]}} — {{i5link|a=[[Model ekonometryczny]]}} — {{i5link|a=[[Ekonomia menedżerska]]}} — {{i5link|a=[[Badania marketingowe]]}} — {{i5link|a=[[Komisja przetargowa]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Cieślak M. (red.) (1993), ''Prognozowanie gospodarcze'', Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego, Wrocław
* Dittmann P. (2016), ''Prognozowanie w przedsiębiorstwie. Metody i ich zastosowanie'', Wydawnictwo Nieoczywiste, Kraków
* Kiryjow J. (2010), ''Ekonomika i organizacja gospodarki żywnościowej'', Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego nr 98, Wydawnictwo SGGW, Warszawa
* Penc-Pietrzak I. (2010), ''Planowanie strategiczne w nowoczesnej firmie'', Wolters Kluwer, Warszawa
* Pociecha J., Pawełek B., Baryła M., Augustyn S. (2014), ''Statystyczne metody prognozowania bankructwa w zmieniającej się koniunkturze gospodarczej'', Fundacja Uniwersytetu Ekonomicznego, Kraków
</noautolinks>

{{a|Magdalena Idzik, Anna Kilar}}
[[Kategoria:Prognozowanie]]

{{#metamaster:description|Prognozowanie - naukowe przewidywanie przyszłych zdarzeń na podstawie faktów. Ważne dla strategii i planowania firmy, minimalizuje ryzyko upadłości.}}

Prognozowanie - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links