Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2024-01-21T10:49:40Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

'''Otoczenie organizacji''' - czynniki i procesy, które bezpośrednio i pośrednio oddziałują na [[przedsiębiorstwo]].

'''Otoczenie''' wpływa na warunki organizacji - jej funkcjonowania, określa reguły gry, a także możliwości rozwoju, kreując [[szanse]], ale również bariery i zagrożenia (A.K. Koźmiński, W. Piotrowski 2002 s. 30-31.)

Organizacje działają w szeroko rozumianym złożonym i dynamicznym '''środowisku''' i są od niego na tyle zależne, że [[wdrożenie]] strategii staje się szybko testem sprawności funkcjonowania organizacji. [...] Celowo użyłem na początku określenia '''"środowisko"''', zamiast popularnego terminu '''"otoczenie"''', aby podkreślić, że trzeba koniecznie wyjść poza dotychczasowe pojmowanie otoczenia jako wyłącznie rynku i branży. '''Środowisko''' to skomplikowany [[system]] wielu trendów, zdarzeń, rynków, które tworzą kontekst działania firmy (Krzysztof Obłój, 2007)

==TL;DR==
Otoczenie organizacji to czynniki i procesy, które oddziałują na przedsiębiorstwo. Składa się z otoczenia zewnętrznego (ogólnego i celowego) oraz otoczenia wewnętrznego. Otoczenie ogólne organizacji obejmuje wymiary ekonomiczne, techniczne, społeczno-kulturowe, polityczno-prawne i międzynarodowe. Otoczenie celowe składa się z konkurentów, klientów, dostawców, regulatorów i partnerów strategicznych. Organizacje wpływają na swoje otoczenie poprzez zarządzanie informacją, reakcję strategiczną i elastyczność. Analiza otoczenia jest ważna dla skutecznego funkcjonowania organizacji.

==Otoczenie zewnętrzne==
Otoczenie zewnętrzne jest to wszystko poza granicami organizacji co może na nią oddziaływać.
Składa się z dwóch warstw:
* otoczenia ogólnego
* otoczenia celowego

===<big>Otoczenie ogólne organizacji</big>===
Obejmuje niezbyt wyraźnie określone wymiary i siły, wśród których działa [[organizacja]] i które mogą wywierać wpływ na jej działania. Elementy te nie muszą być związane z innymi konkretnymi organizacjami.
Ogólne otoczenie większości organizacji ma wymiar ekonomiczny, techniczny, społeczno - kulturowy, polityczno - prawny i międzynarodowy.
* '''Wymiar ekonomiczny''' jest to ogólna kondycja i żywotność systemu gospodarczego, w którym działa organizacja. Do czynników ekonomicznych należą: ogólny [[wzrost gospodarczy]], [[inflacja]], [[stopy procentowe]] i [[bezrobocie]].
* '''Wymiar techniczny''' odnosi się do tych metod, które pozwalają przekształcić [[zasoby]] w produkty lub [[usługi]].
* '''Wymiar społeczno - kulturowy''' obejmuje obyczaje, nawyki, wartości i cechy [[demografia|demograficzne]] społeczeństwa, w którym funkcjonuje organizacja. Mają duże znaczenie gdyż określają jakie [[produkt]]y i usługi [[społeczeństwo]] będzie ceniło najwyżej. Wymiar ten a też wpływ na to jak robotnicy myślą o swojej pracy w danym społeczeństwie.
* '''Wymiar polityczno - prawny''' odnosi się do państwowej regulacji działalności gospodarczej i stosunków jakie panują między sferą gospodarczą a [[rola państwa w gospodarce|państwem]].
* '''Wymiar międzynarodowy''' czyli jest to [[zakres]] w jakim organizacja uczestniczy w działalności gospodarczej innych krajów lub pozostaje pod jej wpływem.
[[Plik:Elementy_otoczenia_organizacji.jpg|400px|right|thumb|Rys. 1 Elementy otoczenia organizacji,źródło: R.W.Griffin,(1997)]]
<google>n</google>

===<big>Otoczenie celowe</big>===
Składa się z konkretnych organizacji lub grup, które mogą wpływać na organizację.
Ze względu na to, że wpływ ogólnego otoczenia jest często niejasny i długofalowy, większość organizacji koncentruje się raczej na otoczeniu zadaniowym. Chociaż jest ono również dość złożone, dostarcza więcej użytecznych informacji niż otoczenie ogólne, albowiem [[menedżer]] może rozpoznać czynniki otoczenia szczególnie interesujące organizację, a nie zajmować się bardziej abstrakcyjnymi wymiarami otoczenia ogólnego.
Otoczenie zadaniowe może obejmować [[konkurent]]ów, [[klient]]ów, [[dostawca|dostawców]], regulatorów i sojuszników strategicznych.
* '''Konkurenci''' są to inne organizacje, które konkurują z daną organizacja o zasoby, najczęściej o pieniądze klientów, siłę robocza wysokiej jakości. Najczęściej zasobem o jaki konkurują organizacje są pieniądze klientów. Przedsiębiorstwa mogą również konkurować o wykształconą siłę roboczą, rzadkie [[surowce]], patenty
* '''Klienci''' jest to każdy kto płaci za nabycie dóbr lub usług wytworzonych przez organizację. Są to podmioty dokonujący zakupu dobra na rzecz własnej konsumpcji lub w celu dalszej dystrybucji, oraz nabywający prawa do jej własności. Klientem są nie tylko osoby fizyczne, ale także osoby prawne i jednostki administracji publicznej dokonujące zakupów [[towarów]] i usług oferowanych na rynku.
* '''Regulator''' to jednostka, która może kontrolować na drodze prawnej politykę i sposób działania organizacji lub w inny sposób oddziaływać na nią. Istnieją dwa typy regulatorów. Pierwsze to ''agencje regulacyjne'' powoływane przez [[rząd]] w celu regulacji działalności organizacyjnej, np. chroni prawa jednostek. Otoczenie regulacyjne nakłada na organizacje wiele ograniczeń. Drugi typ regulatora to ''[[grupa]] interesu''. Jest to utworzona przez członków
* '''Partnerzy strategiczni''' to grupa organizacji współpracujących ze sobą w ramach wspólnego przedsięwzięcia. Sojusze strategiczne pomagają [[firma|firmom]] zdobywać doświadczenie, którego im brak, od innych firm.
* '''Dostawcy''' to organizacje dostarczające przedsiębiorstwu zasobów do realizowania celów. [[Dostawca]] może dostarczać:
** surowce, [[materiały]], [[towary]] i inne dobra
** [[kapitał]] (banki, agencje kredytowe)
** zasoby ludzkich (agencje pośrednictwa pracy, urzędy pracy)
** [[informacje]]

==Otoczenie wewnętrzne==
Otoczenie wewnętrzne są to warunki i siły działające w organizacji.
Składa się z właścicieli organizacji, [[zarząd]]u, [[pracownik]]ów, otoczenia fizycznego i kultury.
* '''Właściciele''' to osoby dysponujące tytułem własności organizacji. Może to być indywidualna osoba bądź [[zgromadzenie wspólników|wspólnicy]].
* '''Zarząd''', wybrany przez akcjonariuszy, odpowiada za nadzorowanie najwyższego szczebla menedżerów firmy, w celu zapewnienia że [[firma]] jest prowadzona, w sposób, który najlepiej służy interesom akcjonariuszy.
* '''Pracownicy i [[związki zawodowe]]''', [[siła robocza]] organizacji.
* '''Kultura''' zestaw wartości, którymi posługuje się przedsiębiorstwo i pracownicy w nim pracujący.Powstaje w długim czasie i dotyczy zarówno klientów organizacji jak i pracowników.

==Organizacja a otoczenie==
Organizacje i ich otoczenie wpływają na siebie w różny sposób. Wpływ otocznia na organizację może się wyrażać w niepewności, siłach [[konkurencja|konkurencji]] ([[zagrożenie]] ze strony nowych przedsiębiorstw wchodzących na [[rynek]], [[rywalizacja]] ze strony konkurentów, zagrożenie substytutami, siła nabywców i siła [[dostawca|dostawców]]) i zaburzeniach (np. nieoczekiwany kryzys).

Z kolei organizacje przystosowują się do swego otoczenia wykorzystując [[zarządzanie]] informacją, reakcję strategiczną, [[fuzje]], przejęcia, sojusze, [[elastyczność]].

Wskaźnikiem pozwalającym ocenić jak radzi sobie organizacja z otoczeniem jest poziom skuteczności.

==Oddziaływanie otoczenia na organizację==
Aby scharakteryzować wpływ otoczenia na organizacje można użyć
* zmienności i złożoności otoczenia
* sił konkurencyjnych
* zakłóceń otoczenia

====Zmienność otoczenia====
Zmienność otoczenia to szybkość i ilość zmian w otoczeniu. Im zmiany są częstsze i występuje ich więcej tym otoczenie jest bardziej '''burzliwe'''.
Burzliwe otoczenie charakteryzuje potrzebą elastyczności i dostosowania się do gwałtownych zmian społecznych lub też technicznych.

Odwrotnością jest otoczenie '''stabilne''', lecz w obecnych czasach jest coraz rzadziej spotykane. Charakteryzuje się stabilnymi warunkami ekonomicznymi oraz politycznymi. Dodatkowo struktury są sformalizowane i scentralizowane.

Miedzy otoczeniem burzliwym a stabilnym występuje otoczenie '''zmienne''', w którym zmiany występują sporadycznie. Przewiduje stopniowe zmiany techniczne, organizacyjne. Na rynku istnieje możliwość się pojawienia się nowych konkurentów, lecz kluczową rolę dalej odgrywają konkurenci dotychczasowi.

====Złożoność otoczenia====
Stopień jednorodności jest to zakres, w jakim otoczenie jest stosunkowo proste lub złożone.

====Siły konkurencyjne====
Najbardziej rozpowszechnioną formą rozumienia sił konkurencyjnych jest [[Koncepcja pięciu sił Portera]]
Do czynników tej koncepcji zaliczamy:
* Siła oddziaływania dostawców i możliwości wywierania przez nich presji na przedsiębiorstwa sektora.
* Siła oddziaływania nabywców i możliwości wywierania przez nich presji na przedsiębiorstwa sektora.
* Natężenie walki konkurencyjnej wewnątrz sektora.
* Groźba pojawiania się nowych producentów.
* Groźba pojawienia się substytutów.

====Zakłócenia w otoczeniu====
Najpopularniejszą formą zakłócenia jest [[kryzys]], czyli nagły, nieoczekiwany punkt zwrotny.

==Metody analizy==
'''Przykładowe metody analizy otoczenia dalszego:'''
* [[Analiza PEST]] wraz z licznymi odmianami,
* [[Scenariusze stanów otoczenia| Scenariusze otoczenia]],
* [[Technika delficka|Metoda delficka]],
* Prognozu
* Analiza luki strategicznej,
* [[Analiza trendu|Analiza ekstrapolacji trendów]].

'''Przykładowe metody analizy otoczenia bliższego:'''
* [[Profil ekonomiczny sektora]],
* [[Krzywa doświadczeń]],
* Analiza atrakcyjności sektora,
* Wiek sektora,
* [[Analiza interesariuszy]],
* [[Koncepcja pięciu sił Portera]],
* Koncepcja cyklu życia sektora.
* [[Mapa grup strategicznych]]

==Kryteria podziału otoczenia==
{| class="wikitable"
|-
! Kryterium podziału !! Płaszczyzny i rodzaje otoczenia
|-
| Kierunek działania || 1.[[Otoczenie bliższe|Bliższe]]
2. [[Otoczenie dalsze|Dalsze]]
|-
| Zmienność || 1. Stabilne
2. Zmienne

3. Burzliwe (turbulentne)

4. Migocące
|-
| [[Złożoność]] || 1. Proste
2. Złożone
|-
| [[Potencjał]] || 1. O niskim potencjale
2. O wysokim potencjale

|-
| Nastawienie || 1. Pozytywne (sprzyjające)
2. Neutralne

3. Wrogie
|-
| Czas || 1. Przeszłe (historyczne)
2. Obecne

3. Przyszłe
|-
| Przestrzeń || 1. Lokalne
2. Regionalne

3. Krajowe

4. Międzynarodowe

5. Globalne

|-
| [[Plastyczność]] || 1. Łatwe do kształtowania
2. Trudne do kształtowania

3. Niemożliwe do kształtowania
|-
| Reaktywność || 1. Reaktywne
2. Pasywne
|-
| Realność || 1. Rzeczywiste (realne)
2. E-otoczenie

3. Symulowane

|-
| Przewidywalność || 1. Możliwe do prognozowania w oparciu o narzędzia statystyczne
2. Możliwe do przewidywania w oparciu o metody jakościowe

3. Niemożliwe do przewidzenia
|}

(Źródło: Matejun M., Nowicki M., 2013, s. 155)

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Kategoryzacja czynników ryzyka]]}} — {{i5link|a=[[Otoczenie marketingowe]]}} — {{i5link|a=[[Makrootoczenie]]}} — {{i5link|a=[[Otoczenie bliższe]]}} — {{i5link|a=[[Źródła informacji]]}} — {{i5link|a=[[Analiza sytuacji przedsiębiorstwa]]}} — {{i5link|a=[[Zagrożenia]]}} — {{i5link|a=[[Alokacja zasobów]]}} — {{i5link|a=[[Czynniki wpływające na zarządzanie kadrami]]}} — {{i5link|a=[[Bariery w zarządzaniu projektem]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Adamik A., Matejun M. (2012), ''[https://www.matejun.com/pubs-pl/2012_Adamik_Matejun_Organizacja_i_jej_miejsce_w_otoczeniu.pdf Organizacja i jej miejsce w otoczeniu]'' [w:] Zakrzewska-Bielawska A. (red.), ''Podstawy zarządzania'', Wolters Kluwer, Warszawa
* Banaszyk P. (2002), ''Podstawy organizacji i zarządzania'', Wyższa Szkoła Handlu i Rachunkowości, Poznań
* Griffin R. (2017), ''Podstawy zarządzania organizacją'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Koźmiński A., Piotrowski W. (red.) (2010), ''Zarządzanie teoria i praktyka'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Matejun M., Nowicki M. (2013), ''Organizacja w otoczeniu - od analizy otoczenia do dynamicznej lokalizacji'', [w:] Adamik A. (red.), ''Nauka o organizacji. Ujęcie dynamiczne'', Wolters Kluwer, Warszawa
* Matuszewicz J., Matuszewicz P. (2001), ''Rachunkowość od podstaw'', Finans-Servis, Warszawa
* Obłój K. (2007), ''Strategia organizacji'', Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
* Zakrzewska-Bielawska A. (red.) (2017), ''Podstawy zarządzania. Teoria i ćwiczenia'', Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa
</noautolinks>

{{a|Agata Swacha, Katarzyna Kuleta}}
[[Kategoria:Otoczenie]]
[[en:Business environment]]

{{#metamaster:description|Otoczenie organizacji - czynniki i procesy, które wpływają na funkcjonowanie i rozwój przedsiębiorstwa. Dowiedz się, jak otoczenie wpływa na strategię i efektywność organizacji.}}

Otoczenie organizacji - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links