Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2024-01-12T14:44:05Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

'''Normy''' to dokumenty określające zasady postępowania, przepisy, wzory, wytyczne lub charakterystyki do powszechnego i wielokrotnego stosowania. Są one przyjęte na zasadzie '''konsensu''' i muszą być zatwierdzone przez [[jednostka organizacyjna|jednostkę organizacyjną]], która jest do tego upoważniona. Normy powinny brać za podstawę osiągnięcia z dziedziny nauki, osiągnięcia techniczne, a także te z dziedziny praktyki. Powinny być również nastawione na osiągnięcie jak najlepszych korzyści społecznych. Opracowywanie i wprowadzanie norm w życie jest wynikiem [[normalizacja|normalizacji]] (standaryzacji) [Z. Tomaszewski 2002, s. 8].

[[Cel]]em tworzenia norm jest zapewnienie uporządkowania w określonym zakresie, np. zapewnienie funkcjonalności [[wyrób|wyrobom]] i [[usługa|usługom]], usuwanie barier w handlu, ułatwianie współpracy naukowej i technicznej, szeroko rozumiane bezpieczeństwo, upowszechnianie osiągnięć techniki i postępu technicznego, wzrost efektywności gospodarczej [A. Jarońska 2013, s. 3].

Norma może być także podstawą przy rozstrzyganiu [[konflikt]]ów między [[dostawca]]mi a odbiorcami lub tworzyć punkt odniesienia przy zawieraniu umów cywilno-prawnych" a także być zastosowana w przypadku kontroli zarówno wewnętrznej, jak i zewnętrznej.

Stosowanie normy jest '''dobrowolne''' (za wyjątkiem norm z zakresu bezpieczeństwa) [P. Rogala, T. Brzozowski 2003, s. 12].

==TL;DR==
Normy to dokumenty określające zasady postępowania, przepisy, wzory, wytyczne lub charakterystyki do powszechnego i wielokrotnego stosowania. Celem tworzenia norm jest zapewnienie uporządkowania w określonym zakresie. Normy mogą dotyczyć różnych dziedzin, takich jak terminologia, badania, wyroby, procesy, usługi, interfejsy i dane. Stosowanie norm jest dobrowolne. Proces opracowywania normy obejmuje pięć etapów, a normy są zatwierdzane przez organizacje normalizacyjne.

==Klasyfikacja norm==
Ze względu na treść normy oraz dziedzinę, w której będzie ona stosowana można wyodrębnić następujące normy:
* norma '''podstawowa''' - dotyczy szerokiego zakresu zagadnień bądź uwzględnia ogólne postanowienia, które odnoszą się tylko do jednej, konkretnej dziedziny,
* norma '''terminologiczna''' - dotyczy terminów. Podaje zarówno ich definicje, jak i objaśnienia, przykłady, ilustracje itp [M. Stanula 2013, s. 4],
* norma '''badań''' - odnosi się do [[metoda|metod badań]]. Czasami jest poszerzona o inne postanowienia, które dotyczą badań, np. wykorzystania metod statystycznych, pobierania próbek, czy kolejności badań,
* norma '''wyrobu''' - definiuje wymagania, które [[wyrób]] lub też [[grupa]] wyrobów powinna spełnić aby zapewnić ich funkcjonalności. Normy te były wcześniej nazywane normami ''przedmiotowymi'',
* norma '''procesu''' - charakteryzuje wymagania, które [[proces]] powinien spełnić aby jego funkcjonalność była zapewniona,
* norma '''[[usługi]]''' - definiuje wymagania, które powinna spełnić [[usługa]] aby zapewnić jej funkcjonalność,
* norma '''interfejsu''' - formułuje wymagania odnoszące się do kompatybilności wyrobów bądź też systemów występujących w miejscach, w których się łączą,
* norma '''danych do dostarczenia''' - obejmuje wykaz właściwości, które powinny mieć podane wartości bądź też inne [[dane]], aby było możliwe określenie wyrobu, usługi oraz procesu. Norma ta jest podawana przez nabywcę lub przez dostawcę.

Podział na poszczególne typy normy nie oznacza, że wykluczają się one wzajemnie. Przykładowo norma wyrobu może być również normą badań o ile są w niej przytoczone metody badań dotyczące właściwości konkretnego wyrobu [Z. Tomaszewski 2002, s. 8-9].

Biorąc pod uwagę status organizacji normalizacyjnej, która jest odpowiedzialna za ustanowienie danej normy, można wyodrębnić również:
* normy '''międzynarodowe''',
* normy '''regionalne''',
* normy '''krajowe''' [M. Stanula 2013, s. 4].

<google>n</google>

==Cechy norm==
Współczesny [[system]] przypisuje normie takie cechy jak:
* [[akceptacja]] przez upoważnioną do tego jednostkę normalizacyjną,
* ogólnodostępność,
* konsens, który został osiągnięty podczas opracowywania danej normy,
* dobrowolność stosowania,
* [[gwarancja]], że dana norma nie jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami,
* zagwarantowanie wszystkim zainteresowanym szansy uczestniczenia w procesie sporządzania norm,
* brak ingerowania organów władzy w treść norm [A. Jarońska 2013, s. 5].

==Proces opracowywania normy==
Proces sporządzania normy przebiega w pięciu niżej wymienionych etapach:

1) przyjęcie zaproponowanego tematu,

2) stworzenie [[projekt|projektu]] normy,

3) przeprowadzenie konsultacji (powszechna [[ankieta]] adresowana),

4) weryfikacja zastrzeżeń oraz akceptacja normy,

5) opublikowanie opracowanej normy [P. Rogala, T. Brzozowski 2003, s. 13-14].

==Zatwierdzenie normy==
Państwowe organizacje normalizacyjne na przełomie lat:
* Komitet Techniczny przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu (1923r.),
* PKN - Polski Komitet Normalizacyjny (1924r.),
* Polski Komitet Normalizacji i Miar (1972r.),
* Polski Komitet Normalizacji, Miar i Jakości (1979r.),
* '''PKN - Polski Komitet Normalizacyjny (od 1994r. i obecnie)'''.

Organizacje normalizacyjne międzynarodowe:
* '''ISO''' [[Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna]],
* '''IEC''' Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna,
* '''ITU''' Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny,
* '''CEN''' Europejski Komitet Normalizacyjny,
* '''CENELEC''' Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki,
* '''ETSI''' Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych [M. Gołębiowski 2009, s. 2].

'''Zobacz także:'''
* [[Identyfikacja systemu zarządzania jakością]]
* [[Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna]]
* [[Korzyści wdrażania ISO 9001]]
* [[Polski Komitet Normalizacyjny]]
* [[CASCO]]
* [[ISO 9001]] - [[ISO 14001]] - [[OHSAS 18001]] - [[ISO 17025]] - [[ISO 17799]] - [[ISO 13335]] - [[ISO 27001]]
* [[Normalizacja systemów jakości]]

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Normalizacja]]}} — {{i5link|a=[[CASCO]]}} — {{i5link|a=[[ISO 17025]]}} — {{i5link|a=[[Identyfikacja procesów]]}} — {{i5link|a=[[OHSAS 18001]]}} — {{i5link|a=[[Akredytacja laboratorium]]}} — {{i5link|a=[[Analiza wartości]]}} — {{i5link|a=[[Deklaracja zgodności]]}} — {{i5link|a=[[Ujęcie analityczne identyfikacji SZJ]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Gołębiowski M. (2009), ''[http://www.wneiz.pl/nauka_wneiz/sip/sip12-2009/SiP-12-211.pdf Wybrane zagadnienia normalizacji w dziedzinie jakości]'', Studia i prace Wydziały Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, nr 12
* Jarońska A. (2013), ''[https://bazhum.muzhp.pl/media//files/Bibliotheca_Nostra_slaski_kwartalnik_naukowy/Bibliotheca_Nostra_slaski_kwartalnik_naukowy-r2013-t-n4/Bibliotheca_Nostra_slaski_kwartalnik_naukowy-r2013-t-n4-s14-29/Bibliotheca_Nostra_slaski_kwartalnik_naukowy-r2013-t-n4-s14-29.pdf Normalizacja - zasady, metody i organizacja]'', Bibliotheca Nostra: śląski kwartalnik naukowy, nr 4
* Rogala P., Brzozowski T. (2003), ''Systemy zarządzania jakością i środowiskiem'', Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław
* Stanula M. (2013), ''[https://bazhum.muzhp.pl/media//files/Bibliotheca_Nostra_slaski_kwartalnik_naukowy/Bibliotheca_Nostra_slaski_kwartalnik_naukowy-r2013-t-n4/Bibliotheca_Nostra_slaski_kwartalnik_naukowy-r2013-t-n4-s30-40/Bibliotheca_Nostra_slaski_kwartalnik_naukowy-r2013-t-n4-s30-40.pdf Normy i normalizacja w Polsce]'', Bibliotheca Nostra: śląski kwartalnik naukowy, nr 4
* Tomaszewski Z. (2002), ''Bezpieczeństwo wyrobów oraz ich zgodność ze standardami Unii Europejskiej'', Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Poznań
</noautolinks>

{{a|Weronika Buczak, Martyna Olszyńska}}
[[Kategoria:Normalizacja]]
[[en:standard]]

{{#metamaster:description|Normy to dokumenty określające zasady postępowania i przepisy do wielokrotnego stosowania. Stosowane dla funkcjonalności wyrobów i usług, współpracy naukowej i technicznej oraz wzrostu efektywności gospodarczej.}}

Normy - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links