Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2024-01-09T23:23:24Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

Przez '''gospodarkę odpadami''' rozumie się zbieranie, [[transport]], odzysk i unieszkodliwianie odpadów, w tym również [[nadzór]] nad takimi działaniami oraz nad miejscami unieszkodliwiania odpadów.

==TL;DR==
Gospodarka odpadami obejmuje zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie odpadów oraz nadzór nad tymi działaniami. Regulacje prawne dotyczące gospodarowania odpadami określają zasady, takie jak zapobieganie powstawaniu odpadów, odzysk i unieszkodliwianie odpadów oraz prowadzenie ewidencji odpadów. Odpady są klasyfikowane ze względu na ich szkodliwość dla środowiska i zdrowia ludzi. Istnieją sposoby ograniczania ilości odpadów, takie jak recykling, modyfikacja technologii i wprowadzenie technologii mało - i bezodpadowych.

==Regulacje prawne dotyczące gospodarowania odpadami==
Zasady gospodarowania odpadami reguluje [[Ustawa]] z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach i przepisy wykonawcze znajdujące podstawę w jej artykułach.

Ustala ona sposób gospodarowania odpadami zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz [[ochrona środowiska|ochronę środowiska]] zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.

Zgodnie z ustawą, kto podejmuje działania powodujące lub mogące powodować powstawanie odpadów, powinien takie działania planować, [[proces projektowania|projektować]] i prowadzić, tak aby:
* zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie na środowisko przy wytwarzaniu [[produkt]]ów, podczas i po zakończeniu ich użytkowania,
* zapewniać zgodny z zasadami ochrony środowiska odzysk, jeżeli nie udało się zapobiec powstawaniu odpadów,
* zapewniać zgodne z zasadami ochrony środowiska unieszkodliwianie odpadów, których powstaniu nie udało się zapobiec lub których nie udało się poddać odzyskowi.

<google>n</google>

==Najważniejsze ustalenia dla gospodarki odpadami wynikające z ustawy==
* Wytwórca odpadów jest obowiązany do stosowania takich sposobów [[procesy produkcyjne|produkcji]] lub form usług oraz surowców i materiałów, które zapobiegają powstawaniu odpadów lub pozwalają utrzymać na możliwie najniższym poziomie ich ilość, a także ograniczają negatywne oddziaływanie na środowisko lub [[zagrożenie]] życia lub zdrowia ludzi.
* Posiadacz odpadów jest obowiązany do postępowania z odpadami w sposób zgodny z zasadami gospodarowania odpadami, wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami.
* Posiadacz odpadów jest obowiązany w pierwszej kolejności do poddania ich odzyskowi, a jeżeli z przyczyn technologicznych jest on niemożliwy lub nie jest uzasadniony z przyczyn [[ekologia|ekologicznych]] lub [[ekonomia|ekonomicznych]], to odpady te należy unieszkodliwiać w sposób zgodny z wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami.
* Odpady, których nie udało się poddać odzyskowi, powinny być tak unieszkodliwiane, aby składowane były wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe z przyczyn technologicznych lub nieuzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych.
* Odpady powinny być w pierwszej kolejności poddawane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania.
* Zabrania się odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami spełniającymi określone wymagania.
* Jeżeli spalanie odpadów ze względów bezpieczeństwa jest niemożliwe w instalacjach lub urządzeniach przeznaczonych do tego celu, marszałek województwa może zezwolić na spalanie poza instalacjami lub urządzeniami, określając w drodze decyzji miejsce spalania, ilość odpadów, warunki spalania danego rodzaju odpadu oraz czas obowiązywania tej decyzji.
* Posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z przyjętym katalogiem odpadów i listą odpadów niebezpiecznych.
* Zakazuje się unieszkodliwiania odpadów polegającego na lokowaniu (zatapianiu) na dnie mórz, pochodzących z procesów wytwarzania dwutlenku tytanu oraz z przetwarzania tych odpadów.

Katalog odpadów z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje, uwzględniający źródła powstawania odpadów, wraz z listą odpadów niebezpiecznych oraz ze sposobem klasyfikowania odpadów określa Minister właściwy do spraw środowiska.

==Klasyfikacja odpadów==
Odpady klasyfikuje się w zależności od stopnia uciążliwości dla środowiska naturalnego lub [[zagrożenia]] dla życia i zdrowia ludzkiego (ich toksyczności), źródeł ich powstawania oraz ich właściwości fizycznych i biologicznych. O szkodliwości odpadów decydują takie czynniki jak:
* łatwość zapłonu,
* właściwości rakotwórcze,
* składnik najniebezpieczniejszy, decydujący o technologii jego unieszkodliwiania,
* zagrożenie dla wód powierzchniowych oraz gleby,
* toksyczność dla organizmów żywych,
* [[zanieczyszczenie powietrza]] przez odpady pylące.

Ze względu na '''[[udział]] frakcji organicznej''' odpady można podzielić na:
* odpady organiczne, które zawierają więcej niż 50% frakcji organicznej,
* odpady organiczno-mineralne, które zawierają od 5% do 50% substancji organicznej,
* odpady mineralne, w których udział substancji organicznej jest znikomy (zazwyczaj do 1%).

Ze względu na '''stopień szczególnego zagrożenia''' odpady można podzielić na:
* surowe produkty i [[materiały]] nieprzydatne do wykorzystania gospodarczego,
* odpady szczególnie szkodliwe dla środowiska, zawierające środki szkodliwe lub trucizny,
* odpady grożące skażeniem, np. substancje promieniotwórcze,
* odpady grożące zakażeniem, zawierające np. drobnoustroje chorobotwórcze.

==Sposoby ograniczania ilości odpadów==
Powstawanie odpadów jest zjawiskiem, którego nie da się uniknąć, istnieją jednak sposoby na ograniczenie ich ilości i wpływu na środowisko naturalne. Są to między innymi:
* '''Recykling''' - pojęciem tym określa się wykorzystanie odpadów jako surowca wtórnego. Możliwość ta wynika z odnawialności materiałów, co oznacza, że poprzez odpowiednie zabiegi można przywrócić im pierwotne właściwości. [[Recykling]] przynosi wymierne korzyści ekonomiczne, a jego przedmiotem mogą być takie odpady, jak makulatura, złom metali, szkło, wszelkiego rodzaju urządzenia, środki transportu, budowle itd.
* '''Modyfikacja technologii i urządzeń''' - [[działanie]] zmierzające do efektywnego wykorzystania surowców. Opracowanie nowych [[technologia|technologii]] pozwala na wykorzystanie odpadów przemysłowych jako substytutu surowców naturalnych,
* '''Wprowadzenie technologii mało - i bezodpadowych''' - technologie te opierają się na pełnym wykorzystaniu surowca, w taki sposób, aby nie powstał odpad. Wdrażanie technologii małoodpadowej następuje fazowo, a technologię bezodpadową można uznać za optimum technologiczne, do którego się zmierza. Wprowadzenie takich technologii motywowane jest nie tylko efektywnością ekonomiczną, ale uwzględnia również aspekt ekologiczny i społeczny.

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Ustawa o odpadach]]}} — {{i5link|a=[[Odpady]]}} — {{i5link|a=[[Zasoby odnawialne]]}} — {{i5link|a=[[Produkt ekologiczny]]}} — {{i5link|a=[[Odpady niebezpieczne]]}} — {{i5link|a=[[Produkt uboczny]]}} — {{i5link|a=[[Odpady przemysłowe]]}} — {{i5link|a=[[Wyrób medyczny]]}} — {{i5link|a=[[Zanieczyszczenie wody]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Biegańska J., Ciuła J. (2011), ''[https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BSL7-0054-0022/c/httpwww_bg_utp_edu_plartbieganska.pdf Zintegrowana gospodarka odpadami komunalnymi w Polsce jako element zrównoważonego rozwoju, Archiwum Gospodarki Odpadami i Ochrony Środowiska]'', Archiwum Gospodarki Odpadami i Ochrony Środowiska, 13
* Bilitewski B., Hardtle G., Marek K. (2003), ''Podręcznik gospodarki odpadami. Teoria i praktyka'', Wydawnictwo Seidel-Przywecki, Warszawa
* Gumuła S., Piaskowska-Silarska M. (2010), ''[https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BPB9-0009-0012/c/httpwww_min-pan_krakow_plwydawnictwape132gumula-piaskowska.pdf Odpady komunalne jako odnawialny surowiec energetyczny-problemy i uwarunkowania związane z jego wykorzystaniem]'', Polityka energetyczna, 13
* Korzeń Z. (2001), ''Ekologistyka'', Instytut Logistyki i Magazynowania, Poznań
* Pawul M., Kwiecień J. (2010), ''[https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BPW9-0010-0005/c/httpwww_ineko_net_plpdf235.pdf Techniczne aspekty optymalizacji w gospodarce odpadami]'', Inżynieria Ekologiczna 23
* Piontek W. (2015), ''Gospodarowanie odpadami komunalnymi jako czynnik wzrostu gospodarczego'', Wydawnictwo Ekonomia i Środowisko, Białystok
* Rosik-Dulewska C. (2018), ''Podstawy gospodarki odpadami'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* ''Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach'' [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20130000021 Dz.U. 2013 poz. 21]
</noautolinks>

{{a|Michał Ostrowski, Sebastian Woyke}}
[[en:Waste management]]
[[Kategoria:Odpady i recykling]]

{{#metamaster:description|Gospodarka odpadami - proces zbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów. Obejmuje także nadzór nad tymi działaniami. Dowiedz się więcej.}}

Gospodarka odpadami - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links