Zybex o 22:18, 15 gru 2023

2023-12-15T22:18:14Z

Nowa strona

Pojęcie [[Definicja controllingu|controllingu]] wywodzi się z języka angielskiego od słowa to control co znaczy [[kierowanie]], sterowanie, prowadzenie. Najogólniej to [[proces]] sterowania ukierunkowany na wyniki przedsiębiorstwa, realizowany przez [[planowanie]], sprawozdawczość i kontrolę.

W Europie [[controlling]] rozwinął się w latach pięćdziesiątych XX wieku szczególnie na skutek zakładania filii firm amerykańskich:
* W największym stopniu został zaakceptowany w Niemczech mimo początkowej niechęci spowodowanej opinią na temat controllera, który jak powszechnie uważano miał władzę szefa, ale nie brał na siebie jego odpowiedzialności.. Z upływem czasu Niemcy stały się europejskim centrum controllingu,
* W Szwajcarii początki controllingu datuje się na połowę lat 50-tych,
* We Francji początek controllingu to lata 60-te,

==Controlling w Polsce==
* W Polsce controlling pojawił się stosunkowo niedawno - na początku lat 90-tych. Początkowo zainteresowanie controllingiem było nieduże, ale dzięki działalności wielu wyspecjalizowanych firm doradczych, głównie Akademii Controllingu w Gdańsku oraz Szkoły Controllingu w Katowicach koncepcja ta rozpowszechniała się bardzo szybko.

Do wzrostu popularności controllingu w Polsce doszło za sprawą:
* fachowych czasopism,
* tłumaczeń dzieł obcojęzycznych (niemieckich, angielskich, francuskich),
* pojawienia się wielu prac teoretycznych, które były tłumaczeniem, [[adaptacja]] czy kompilację teoretycznych prac zagranicznych.
* współ[[praca]] w ramach Wspólnoty Europejskiej rozpowszechniła niebawem controlling do pozostałych krajów Wspólnoty.

==Controlling na świecie==
Pierwszy [[controller]] w gospodarce publicznej pojawił się w Anglii w XV w. jako countroller którego zadaniem było notowanie wpływów i wydatków środków pieniężnych oraz dóbr i w USA od roku 1778 jako comptroller, który działali w podobnej funkcji nadzorując równowagę budżetu i jego wykorzystanie.

W gospodarce prywatnej controller pierwszy raz pojawił się w przedsiębiorstwie kolejowym Atchison, Topeka & Santa Fe Railway [[System]] w 1880r. na kontynencie amerykańskim a jego główna część zadań była związana z finansami i nawiązywała do wszystkich papierów wartościowych. Z czasem stanowisko controllera zaczynało zyskiwać na znaczeniu a szczególnie w latach 20-tych XX wieku.

Początkowo controlling koncentrował się na problemach finansowych, jednak z upływem czasu obejmował zasięgiem pozostałe obszary funkcjonowania przedsiębiorstwa.

W rozwoju controllingu można zaobserwować głównie różnice porównując USA i Europę:
* Controller w USA to osoba stojąca na czele działu finansów i rachunkowości, odpowiedzialna za [[rachunkowość]] finansową, [[koszt]]ów i podatkową, sprawozdawczość, [[budżetowanie]] oraz wewnętrzna rewizje. Controlling natomiast to proces pomiaru i monitorowania aktualnych wyników w porównaniu do wcześniej określonych [[cel]]ów, [[plan]]ów - czyli [[kontrola]].
* W Europie controlling ma inne znaczenie. W USA jest on określany mianem controllership, jednak nawiązują (zarówno controlling jak i controllership) do angielskiego słowa to control oznaczającego sterowanie, kierowanie, sposób nadzorowania celowo działającego systemu, ale nie [[kontrolowanie]].

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Think-tank]]}} — {{i5link|a=[[Projekt Manhattan]]}} — {{i5link|a=[[George Soros]]}} — {{i5link|a=[[Narodowy Bank Polski]]}} — {{i5link|a=[[Lehman Brothers]]}} — {{i5link|a=[[TOT]]}} — {{i5link|a=[[Plan Marshalla]]}} — {{i5link|a=[[John Maynard Keynes]]}} — {{i5link|a=[[Księgowy]]}} }}

<google>n</google>

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Lichtarski J. (red.) (2001), ''Podstawy nauki o przedsiębiorstwie'', Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław
* Sierpińska M., Niedbała B. (2003), ''Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
</noautolinks>

{{a|Magdalena Maligłówka}}
[[Kategoria:Controlling]]
[[en:Origins of controlling]]

{{#metamaster:description|Geneza controllingu sięga lat 50. XX wieku. Największy rozwój controllingu nastąpił w Niemczech, Szwajcarii i we Francji. Proces sterowania i kontrolowania przedsiębiorstwa.}}

Geneza controllingu - Historia wersji

Zybex o 22:18, 15 gru 2023