Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2024-01-21T11:46:41Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

Jako '''funkcje zarządzania''' najczęściej obecnie wymieniane są [[planowanie]], organizowanie, [[przewodzenie]] i kontrolowanie. Powszechnie uznaje się, iż pierwszą klasyfikację funkcji zarządzania sformułował [[Henri Fayol]], w książce z 1909 r. ''L’exposee des principles generaux d’administration''. Wyróżnił on 5 funkcji podstawowych tj. '''planowanie''' (ściśle powiązane z przewidywaniem), '''organizowanie''' (tj. wszelkie czynności administracyjne), '''koordynowanie''' (zasobów i działań), '''przewodzenie''' (rozkazywanie, wydawanie poleceń, doprowadzanie do wykonania planu), '''kontrolowanie''' (wykonania planu). Wraz z rozwojem nauk o zarządzaniu lista funkcji ulegała zmianom. Nazwy funkcji zmieniały się wraz z rozwojem różnych podejść do roli pracowników i kierowników w organizacjach oraz relacji zachodzących między nimi.

==TL;DR==
Artykuł przedstawia podstawowe funkcje zarządzania, takie jak planowanie, organizowanie, przewodzenie i kontrolowanie. Omawia także inne klasyfikacje funkcji zarządzania, takie jak funkcje według H. Fayola oraz dodatkowe funkcje zaproponowane przez różnych autorów.

==Podstawowa klasyfikacja funkcji zarządzania==
===Planowanie===
Planowanie powinno być punktem wyjścia dla podejmowania jakichkolwiek działań w zarządzaniu [[organizacja|organizacją]], [[praca zespołowa|zespołem]] czy [[projekt]]em. W ramach planowania należy:
* rozpoznać i zrozumieć obecną sytuację,
* przewidzieć przyszłe zmiany sytuacji,
* określić [[cele]], które mają zostać osiągnięte,
* określić niezbędne [[zasoby]] (techniczne, ludzkie, finansowe itp.),
* sformułować działania niezbędne do osiągnięcia celów,
* przewidzieć konsekwencje podjęcia i niepodejmowania działań,
* określić sposób monitorowania i kontroli realizacji planów.
Zasady racjonalnego (planowego) działania zostały ujęte przez [[Henry Louis Le Chatelier|Henri Louisa Le Chateliera]] w tzw. [[cykl organizacyjny|cyklu działania zorganizowanego]].

Każdy [[plan]] powinien zawierać co najmniej: cele i zamierzenia, niezbędne zasoby, listę działań, terminy ich realizacji oraz osoby odpowiedzialne. Poziom szczegółowości planów zależy od specyfiki zaplanowanych działań oraz wagi podejmowanych zamierzeń (np. plany strategiczne, taktyczne lub operacyjne).

<google>n</google>

===Organizowanie===
Organizowanie polega na opracowaniu odpowiedniej konfiguracji zasobów, która umożliwi [[sprawność|sprawną]] realizację zaplanowanych działań. Organizowanie obejmuje m.in.:
* organizację przestrzenną - np. optymalne umieszczenie maszyn i urządzeń w hali produkcyjnej (więcej w kategorii [[:Kategoria:Organizacja przestrzeni]],
* [[podział pracy]] - podział zadań w sposób, który zapewni pełne wykorzystanie pracowników, bez przestojów, ale i bez przeciążeń,
* opracowanie [[struktura organizacyjna|struktury organizacyjnej]] - [[struktura organizacyjna]] wiąże poszczególne [[stanowisko pracy|stanowiska pracy]] w komórki organizacyjne (np. działy, referaty, wydziały, piony), umożliwia wyróżnienie stanowisk kierowniczych,
* [[delegowanie uprawnień|delegowanie uprawnień decyzyjnych i odpowiedzialności]] - kierownicy mogą przekazywać podwładnym część swoich uprawnień i odpowiedzialności, jeśli pracownicy posiadają odpowiednie [[kompetencje]],
* opracowanie [[proces]]ów - proces to ciąg zadań realizowanych w określonej kolejności i prowadzący do osiągnięcia sformułowanych celów. Porządkowanie zadań w procesy sprzyja podnoszeniu sprawności realizacji zadań,
* koordynowanie działań w czasie i przestrzeni,
* budowa [[praca zespołowa|zespołów]] - wiele organizacji docenia współcześnie pracę zespołową w miejsce indywidualnego realizowania zadań przez pracowników,
* zapewnienie informacji - sprawny [[system]] komunikacji i przekazu informacji jest istotny dla prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa.

===Przewodzenie===
Przewodzenie polega na modyfikowaniu postaw podwładnych w taki sposób, aby osiągali wyznaczone lub uzgodnione cele. Współcześnie uważa się, że [[menedżer]] powinien być [[przywództwo|przywódcą]], tzn. prowadzić pracowników do osiągania celów. [[Przywództwo]] wynika z wielu czynników, m.in.:
* autorytetu formalnego - władzy danej kierownikowi,
* akceptacji podwładnych - zgody na podporządkowanie się decyzjom kierownika-przywódcy,
* charyzmy - autorytetu wynikającego z doświadczenia i podejścia do pracowników,
* wysokich kompetencji profesjonalnych,
* postawy etycznej i systemu wartości.

Skuteczny [[przywódca]] powinien być zaangażowany w funkcjonowanie organizacji, doskonalić swoje kompetencje, wykazywać empatię wobec pracowników, być otwartym na pomysły innych i kreatywnym, elastycznie zmieniać sposób postępowanie wraz ze zmieniającymi się uwarunkowaniami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Ważnymi kompetencjami są umiejętność [[motywacja do pracy|motywowania]] oraz kierowania [[konflikt]]em.

===Kontrolowanie===
Kontrolowanie polega na sprawdzeniu czy osiągnięto cele postawione przez kierownictwo w procesie planowania. Dzięki kontrolowaniu możliwe jest identyfikowanie błędów, wskazywanie możliwości lepszego wykonania zadań w przyszłości, [[ciągłe doskonalenie|doskonalenie]].

[[Funkcja]] kontrolowanie jest ściśle powiązana z funkcją planowania, bowiem wyniki kontroli stanowią istotne [[dane]] wejściowe w kolejnym cyklu planowania. [[Wiedza]], [[umiejętności]] i [[kompetencje społeczne]] zdobyte w wyniku realizacji zadań, zidentyfikowane w trakcie kontroli, stanowią [[zasoby wiedzy]] organizacyjnej podlegające ochronie. Konieczność realizacji kontroli powinna być uwzględniona na etapie planowania. Cele działania powinny znaleźć odzwierciedlenie w konkretnych i mierzalnych [[wskaźnik]]ach podlegających sprawdzeniu podczas kontroli.

Skuteczna kontrola wymaga dobrze funkcjonującego [[system informacyjny|systemu informacyjnego]] dostarczającego dane niezbędne do obliczenia wartości wskaźników stanowiących podstawę podejmowania działań pokontrolnych (decyzji korygujących lub działań zapobiegawczych).

==Inne klasyfikacje funkcji zarządzania==
===Funkcje zarządzania według H. Fayola===
H. Fayol stwierdził, że [[zarządzanie]] jest umiejętnością, którą można nabyć, nie zaś wrodzonym darem. Aby pomóc osobom powołanym na stanowiska kierownicze sformułował sześć funkcji, nazywanych współcześnie '''funkcjami przedsiębiorstwa''' (dla odróżnienia od wcześniej wymienionych '''funkcji zarządzania'''):
* funkcja techniczna,
* funkcja handlowa,
* funkcja finansowa,
* funkcja ubezpieczeniowa,
* funkcja rachunkowa,
* funkcja administracyjna.
Ponadto H. Fayol sformułował też ogólne zasady administracji (i zarządzania), które określały w jaki sposób [[system zarządzania]] powinien być zorganizowany. Więcej na ten temat w artykule: [[Henri Fayol]].

===Dodatkowe funkcje zarządzania według różnych autorów===
W niektórych publikacjach nt. zarządzania można odnaleźć dodatkowe lub zmienione funkcje zarządzania. W tej sekcji omówiono wybrane propozycje:
* [[Rekrutacja]] jako dodatkowa funkcja zarządzania
Zapewnienie pracowników o odpowiednich kompetencjach jest istotne dla efektywnego zarządzania. Stąd niektórzy autorzy proponują dodatkową funkcję rekrutacji.
* [[Motywowanie]] w miejsce przewodzenia
[[Motywacja|Motywowanie]] polega na zachęcaniu pracowników do efektywnej pracy. Starsze publikacje często zawierają motywowanie jako funkcję zarządzania. Współcześnie jest to uważane za [[zbyt]] wąskie podejście. Przewodzenie zawiera w sobie także motywowanie.
* Koordynowanie w miejsce przewodzenia
Koordynowanie polega na zapewnieniu niezakłóconej współpracy pomiędzy pracownikami. Podobnie jak w przypadku motywowania, koordynowanie jest zbyt wąskim pojęciem w stosunku do potrzeb dzisiejszych przedsiębiorstw. Organizowanie zawiera w sobie koordynowanie.
* [[Identyfikacja]] jako dodatkowa funkcja zarządzania
A. Stabryła zaproponował, aby pierwszą funkcją zarządzania była identyfikacja. Ma to pozwolić na zdobycie niezbędnych informacji o sytuacji organizacji, jak i otoczenia dla potrzeb dalszych funkcji zarządzania.

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Wymagane kwalifikacje kierownika]]}} — {{i5link|a=[[Strategia personalna]]}} — {{i5link|a=[[System zarządzania]]}} — {{i5link|a=[[Agent zmiany]]}} — {{i5link|a=[[Zarządzanie przez cele]]}} — {{i5link|a=[[Zarządzanie przez projekty]]}} — {{i5link|a=[[Role menedżerów personalnego i liniowego]]}} — {{i5link|a=[[Empowerment]]}} — {{i5link|a=[[Zarządzanie personelem]]}} — {{i5link|a=[[Analiza opłacalności eksportu]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Fayol H. (1916), ''General principles of management''. Classics of organization theory, 2, 15
* Fayol H. (1930), ''Administration Industrielle et Generale (Industrial and General Administration)'', London: Sir I. Pitman & Sons, ltd
* Griffin R. (2017), ''Podstawy zarządzania organizacją'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Koontz H., O'Donnell C. (1964), ''Principles of management: an analysis of managerial functions'', McGraw-Hill
* Machaczka J. (2001), ''Podstawy zarządzania'', Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków
* Maciaszek Z. (2010), ''Problemy współczesnego zarządzania na tle globalnych zmian'', Zeszyty Naukowe Zarządzanie Zmianami Nr 1
* Stabryła A. (red.) (2012), ''Podstawy organizacji i zarządzania. Podejście i koncepcje badawcze'', Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków
* Wren D., Bedeian A., Breeze J. (2002), ''The foundations of Henri Fayol's administrative theory'', Management Decision, 40(9)
</noautolinks>

{{a|[[Sławomir Wawak]], [[Krzysztof Woźniak]]}}
[[Kategoria:Podstawy zarządzania]]
[[en:Management functions]]

{{#metamaster:description|Funkcje zarządzania to planowanie, organizowanie, przewodzenie i kontrolowanie. Dowiedz się więcej o ich znaczeniu w zarządzaniu.}}

Funkcje zarządzania - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links